Chủ trì hội thảo có các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị: Nguyễn Thanh Nghị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương; Phạm Gia Túc, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ; các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng: Phạm Đại Dương, Bí thư Tỉnh ủy Phú Thọ; Lê Mạnh Hùng, Bộ trưởng Công thương; đồng chí Nguyễn Ngọc Tuấn, Phó Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương.
Tham dự hội thảo còn có gần 400 đại biểu là đại diện các ban, bộ, ngành Trung ương; lãnh đạo một số tỉnh, thành phố; viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo; chuyên gia, nhà khoa học; doanh nghiệp, tổ chức quốc tế và đối tác phát triển.
Phát biểu đề dẫn hội thảo, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh, trong yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng, công nghiệp hỗ trợ là một trong những nền tảng hình thành năng lực công nghiệp quốc gia. Phát triển công nghiệp hỗ trợ cần gắn với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị cho rằng, phát triển công nghiệp hỗ trợ không chỉ là tăng số lượng doanh nghiệp, mở rộng danh mục sản phẩm hay tỷ lệ nội địa hóa, mà phải xác định giá trị nào được tạo ra trong nước, công nghệ nào được làm chủ và doanh nghiệp Việt Nam đang ở đâu trong chuỗi giá trị. Cần chuyển từ “nội địa hóa sản phẩm” sang “nội địa hóa giá trị và năng lực”.
Trước sự tái cấu trúc của chuỗi cung ứng toàn cầu, Việt Nam cần chủ động chuẩn bị năng lực tham gia các chuỗi giá trị mới như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, robot, vật liệu mới, pin, lưu trữ năng lượng và hàng không-vũ trụ; đồng thời tiếp cận phát triển công nghiệp hỗ trợ từ phía thị trường, đơn hàng và yêu cầu của chuỗi giá trị.
Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị đề xuất bảy định hướng lớn: Xác định công nghiệp hỗ trợ là bộ phận của chiến lược phát triển công nghiệp quốc gia; chuyển từ “có sản phẩm” sang “có năng lực”; lấy doanh nghiệp làm trung tâm; phát huy vai trò kinh tế tư nhân và nâng cao chất lượng thu hút FDI; lựa chọn các ngành, công nghệ có sức lan tỏa; xây dựng hạ tầng kỹ thuật dùng chung đạt chuẩn quốc tế; đổi mới hỗ trợ của Nhà nước theo hướng tập trung, có điều kiện và gắn với kết quả.
Theo đó, tự chủ công nghiệp không đồng nghĩa với tự sản xuất tất cả, mà là làm chủ những năng lực có ý nghĩa chiến lược, bảo đảm nguồn cung an toàn và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Hội thảo cần tập trung xác định những năng lực Việt Nam phải làm chủ, các điểm nghẽn cần tháo gỡ, qua đó từng bước hình thành các doanh nghiệp có năng lực thực chất, trở thành nhà cung ứng chiến lược, nhà cung ứng cấp 1 và nhà tích hợp hệ thống…
Phát biểu kết luận hội thảo, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc nhấn mạnh công nghiệp hỗ trợ là nền móng của công nghiệp hóa, quyết định độ sâu, sức chống chịu và mức độ tự chủ của nền công nghiệp; đồng thời là vấn đề liên quan đến an ninh kinh tế, tự chủ chiến lược và mục tiêu đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.
Phó Thủ tướng đánh giá Việt Nam đã có nền tảng phát triển công nghiệp hỗ trợ với hệ thống chính sách từng bước hoàn thiện, khoảng 7.000 doanh nghiệp tham gia và một số ngành đạt kết quả tích cực. Tuy nhiên, ngành vẫn trong tình trạng “rộng mà chưa sâu, nhiều mà chưa mạnh”.
Phó Thủ tướng cho rằng Việt Nam đứng trước “cửa sổ cơ hội” để phát triển công nghiệp hỗ trợ, đồng thời phải khắc phục những điểm nghẽn về thị trường, doanh nghiệp đầu chuỗi, hạ tầng tiêu chuẩn-đo lường-thử nghiệm, nhân lực và cơ chế phối hợp. Đặc biệt, cần phát triển công nghiệp hỗ trợ cho những ngành mới như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, robot, pin và năng lượng mới.
Phó Thủ tướng đề nghị đổi mới cách tiếp cận theo hướng chuyển từ “nội địa hóa theo tỷ lệ” sang làm chủ năng lực; hỗ trợ tập trung theo chuỗi, công đoạn và bài toán lớn; chuyển từ ưu đãi đầu vào sang hỗ trợ theo kết quả; sử dụng hiệu quả FDI để doanh nghiệp FDI trở thành khách hàng, đối tác của doanh nghiệp Việt Nam; quản lý và đánh giá chính sách bằng kết quả cụ thể. Trong đó, doanh nghiệp là trung tâm, doanh nghiệp tư nhân là lực lượng nòng cốt, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, dẫn dắt và tạo thị trường ban đầu.
Các tham luận tại hội thảo tập trung làm rõ định hướng và giải pháp phát triển công nghiệp hỗ trợ Việt Nam trong giai đoạn mới. Nhiều đại biểu đề xuất tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách theo hướng hỗ trợ có trọng tâm, gắn với nhu cầu thị trường và kết quả thực tế; đẩy mạnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, qua đó nâng cao năng lực công nghệ, quản trị, chất lượng và sức cạnh tranh của doanh nghiệp.
Tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp FDI, viện nghiên cứu, trường đại học; phát triển hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ và nâng cao khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Trong đó, tập trung nguồn lực vào những ngành, lĩnh vực có tiềm năng, sức lan tỏa cao, từng bước nâng cao giá trị tạo ra trong nước và hình thành các doanh nghiệp cung ứng có năng lực cạnh tranh.
NGỌC LONG