Phát biểu Hội nghị Kết nối đối tác khu vực công UEH 2026 của Đại học Kinh tế TPHCM, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu cho hay, Đảng và Nhà nước đặt niềm tin rất lớn vào trí tuệ của đội ngũ các nhà khoa học và các cơ sở giáo dục đại học.
Theo ông, để tạo chuyển biến thực chất trong đào tạo nhân lực chất lượng cao, gắn với phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo trong thời đại số, các trường cần thay đổi cách tiếp cận trong nghiên cứu và hợp tác.
Nghiên cứu phải có địa chỉ sử dụng
Đối với Đại học Kinh tế TPHCM, Phó Thủ tướng đề nghị nhà trường lựa chọn một số vấn đề lớn, có nhu cầu thực tiễn và tiềm năng phát triển để tập trung nguồn lực nghiên cứu, hợp tác, qua đó giải quyết những vấn đề cụ thể của TPHCM, các địa phương và cả nước. Ông lưu ý hoạt động hợp tác không nên mang tính hình thức, không mở rộng dàn trải, chạy theo số lượng mô hình, chương trình, đề tài hay các hoạt động khác.
“Mỗi nhiệm vụ phải xác định rõ vấn đề cần giải quyết, rõ sản phẩm đầu ra, rõ cơ quan sử dụng, kết quả và hiệu quả dự kiến”, Phó Thủ tướng nói.
Theo ông, những mô hình có kết quả tốt cần được tổng kết, hoàn thiện để xem xét nhân rộng. Với những mô hình chưa hiệu quả, phải đánh giá đúng nguyên nhân và kịp thời điều chỉnh.
Đối với các mô hình, công cụ mới đang triển khai, cần xây dựng tiêu chí đánh giá cụ thể. Kết quả cuối cùng phải được thể hiện bằng sản phẩm có khả năng ứng dụng, chính sách hoặc giải pháp giải quyết được các vấn đề thực tiễn.
Phó Thủ tướng cũng đề nghị các cơ sở giáo dục đại học xác định rõ những lĩnh vực có thế mạnh, tập trung xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh, liên ngành; tăng cường liên kết giữa trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và đội ngũ chuyên gia.
Việc đánh giá hoạt động nghiên cứu, theo ông, không chỉ dựa vào số lượng đề tài hay công bố khoa học mà phải coi trọng chất lượng sản phẩm, khả năng chuyển giao, mức độ ứng dụng và tác động thực tế.
Tránh tình trạng “nghiên cứu rồi bỏ”
Đối với Bộ GD-ĐT, Phó Thủ tướng đề nghị trên cơ sở những mô hình, cách làm tại ĐH Kinh tế TPHCM và các cơ sở giáo dục đại học, khẩn trương hoàn thiện đề án thúc đẩy mô hình hợp tác giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp.
Trong đó, cần tập trung vào việc xác định và công khai các bài toán thực tiễn; lựa chọn trường, nhóm nghiên cứu phù hợp; xây dựng cơ chế đặt hàng, huy động nguồn lực, chia sẻ dữ liệu; phối hợp nghiên cứu, tiếp nhận, chuyển giao và sử dụng hiệu quả kết quả nghiên cứu.
Đồng thời, cần nghiên cứu hoàn thiện cơ chế đánh giá hoạt động khoa học công nghệ trong các trường đại học theo hướng coi trọng hơn sản phẩm, khả năng chuyển giao, mức độ ứng dụng và tác động kinh tế - xã hội bên cạnh các tiêu chí học thuật.
Với Bộ Khoa học và Công nghệ, Phó Thủ tướng đề nghị phối hợp với Bộ GD-ĐT, Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan rà soát quy định hiện hành, bảo đảm hình thành một quy trình thông suốt từ bài toán thực tiễn, nhiệm vụ khoa học, lựa chọn đơn vị thực hiện, bố trí nguồn lực đến tổ chức nghiên cứu, tiếp nhận, ứng dụng và đánh giá kết quả.
Đặc biệt, cần đổi mới cơ chế đặt hàng theo hướng xuất phát từ vấn đề cần giải quyết và sản phẩm cần đạt được; tăng tính cạnh tranh, công khai và cho phép huy động các nhóm nghiên cứu liên ngành, liên trường.
Phó Thủ tướng lưu ý cần hạn chế tình trạng nhiệm vụ khoa học được hình thành chủ yếu từ đề xuất của đơn vị nghiên cứu nhưng chưa có địa chỉ sử dụng.
“Tránh cái tình trạng chúng ta nghiên cứu rồi bỏ, khóa lại, vứt luôn”, ông nói.
Bên cạnh đó, cần rà soát các vướng mắc về cơ chế tài chính, tiếp nhận và chia sẻ dữ liệu, sở hữu trí tuệ, chuyển giao, thương mại hóa và sử dụng kết quả nghiên cứu.
Đối với các bộ, ngành và địa phương, Phó Thủ tướng đề nghị chủ động rà soát, lựa chọn những vấn đề lớn, vấn đề khó, các điểm nghẽn, nút thắt từ thực tiễn để huy động trí tuệ của các trường đại học, viện nghiên cứu, chuyên gia và nhà khoa học cùng tham gia giải quyết.
ĐH Kinh tế TPHCM chuyển sang mô hình “đồng kiến tạo”
Theo PGS.TS Bùi Quang Hùng, Giám đốc ĐH Kinh tế TPHCM, chiến lược kết nối đối tác khu vực công giai đoạn 2026-2030 của trường có bước chuyển từ “Đại học đa ngành, bền vững” sang “Đại học đồng kiến tạo”. Nhà trường cũng chuyển từ các kết nối song phương riêng lẻ sang xây dựng hệ sinh thái hợp tác đa phương, đồng sáng tạo giá trị vì tương lai bền vững. Mô hình này được UEH xác định theo 4 bước: đồng xác định vấn đề - đồng thiết kế giải pháp - đồng triển khai - đồng tạo giá trị. Hệ sinh thái hợp tác gồm 5 thành phần: Chính quyền - Đại học - Doanh nghiệp - Cộng đồng - Môi trường tự nhiên, hướng tới tập hợp nguồn lực để giải quyết các bài toán lớn của vùng và quốc gia.
ĐH Kinh tế TPHCM hiện có 4 trường trực thuộc gồm Trường Kinh doanh; Trường Kinh tế, Luật và Quản lý nhà nước; Trường Công nghệ và Thiết kế; Trường Tài năng. Nhà trường hiện được xếp trong nhóm Top 150 châu Á và Top 501+ thế giới theo các bảng xếp hạng quốc tế được trường công bố.