Phó thủ tướng: Tháo gỡ điểm nghẽn, tăng tốc giám định ADN 18.000 mẫu hài cốt liệt sĩ

Chiều 14-9, Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, làm việc với các bộ, ngành và đơn vị liên quan về giám định ADN xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Trước đó Phó thủ tướng đã trực tiếp kiểm tra việc giám định ADN tại Trung tâm Giám định ADN thuộc Viện Sinh học (Viện hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) và Viện Pháp y Quân đội (Bộ Quốc phòng).

Đã lấy mẫu khoảng 90% mẫu hài cốt liệt sĩ

Theo Ban Chỉ đạo quốc gia, trong Chiến dịch 500 ngày đêm, các đơn vị chuyên môn được giao nhiệm vụ hoàn thành giám định ADN đối với 18.000 mẫu hài cốt liệt sĩ. Hiện có 4 đơn vị được giao làm gồm Viện Pháp y Quân đội, Viện Khoa học hình sự (Bộ Công an), Viện Pháp y Quốc gia (Bộ Y tế) và Viện Sinh học.

Báo cáo tại cuộc làm việc cho thấy khối lượng mẫu rất lớn. Trong đó Viện Pháp y Quốc gia tiếp nhận 16.636 mẫu, Viện Pháp y Quân đội tiếp nhận 35.776 mẫu, còn Viện Sinh học đang lưu trữ 37.610 mẫu hài cốt từ 8 địa phương.

Đến ngày 10-9, cả nước đã lấy khoảng 190.000/230.000 mẫu hài cốt liệt sĩ (khoảng 90% kế hoạch). Đối với mẫu sinh phẩm thân nhân, kết quả đạt hơn 106% kế hoạch, đã phân tích ADN trên 72.000 mẫu và cập nhật hơn 72.000 kết quả vào cơ sở dữ liệu phục vụ đối sánh.

Kết luận buổi làm việc, Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà ghi nhận nỗ lực của các bộ ngành, địa phương, song lưu ý khối lượng công việc còn rất lớn, nhiều nhiệm vụ khó khăn, do đó "không còn cách nào khác" là phải nỗ lực vượt bậc để hoàn thành.

Phó thủ tướng bày tỏ xúc động trước hình ảnh cán bộ cõng thân nhân liệt sĩ hơn 100 tuổi đi lấy mẫu, hay những chiến sĩ miệt mài tìm kiếm, khai quật hài cốt liệt sĩ trong thời tiết khắc nghiệt.

Tuy nhiên Phó thủ tướng chỉ rõ các hạn chế lớn như nguồn nhân lực, dữ liệu chưa liên thông, đồng bộ hay cơ sở vật chất, trang thiết bị còn hạn chế. Để tháo gỡ, bà Trà yêu cầu các đơn vị chủ động đề xuất giải pháp tăng cường, biệt phái cán bộ, bảo đảm vừa vận hành hiệu quả các dây chuyền hiện có, vừa tiếp nhận, làm chủ công nghệ mới.

Với công nghệ NGS-SNP, các đơn vị cần cử lực lượng nòng cốt trực tiếp đến Viện Sinh học để học và thực hành trên máy. Viện hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam khẩn trương xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng, triển khai tổng thể.

Cạnh đó bà Trà nhấn mạnh dữ liệu về liệt sĩ và mộ liệt sĩ do Bộ Nội vụ quản lý là dữ liệu nền tảng, cần kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư cũng như dữ liệu ADN của hài cốt và thân nhân liệt sĩ. Việc cập nhật dữ liệu phải bảo đảm yêu cầu "đúng, đủ, sạch, sống, dùng chung" theo tinh thần đề án 06.

Nghiên cứu xây kho lưu trữ sinh phẩm 2 triệu mẫu

Mục tiêu là Chiến dịch 500 ngày đêm hoàn thành giám định ADN đối với 18.000 mẫu hài cốt liệt sĩ trước ngày 27-7-2027.

Phó thủ tướng lưu ý việc hoàn tất lấy mẫu hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin tại các nghĩa trang trước ngày 30-11-2026, đồng thời tiếp tục đẩy nhanh tìm kiếm, quy tập.

Bộ Công an tiếp tục phát động chiến dịch lấy mẫu sinh phẩm dòng cha của thân nhân liệt sĩ đến hết 30-11, phấn đấu hoàn thành toàn bộ trong năm 2026, đồng thời nghiên cứu dự án xây dựng kho lưu trữ sinh phẩm thân nhân liệt sĩ quy mô khoảng 2 triệu mẫu.

Về cơ chế và chính sách, các bộ ngành tham mưu sửa đổi nghị quyết 26/2026 để tháo gỡ khó khăn trong lấy mẫu, giám định và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Đồng thời xây dựng nghị định về định mức kinh tế - kỹ thuật và quy trình lấy mẫu, phấn đấu ban hành chậm nhất ngày 30-9 theo thủ tục rút gọn.

Bộ Tài chính có trách nhiệm tham mưu cơ chế mua sắm trang thiết bị, hóa chất, sinh phẩm phục vụ giám định ADN và rà soát, bổ sung dự toán năm 2027, bảo đảm đầy đủ nguồn lực cho các phòng xét nghiệm, hệ thống phòng sạch...

Phó thủ tướng cũng yêu cầu phân định rõ phần doanh nghiệp hỗ trợ và phần ngân sách nhà nước đầu tư, ưu tiên đầu tư trọng tâm, trọng điểm, tận dụng cơ sở hiện có, tránh xây dựng mới dàn trải.

Về truyền thông, Phó thủ tướng đề nghị các cơ quan báo chí phản ánh đầy đủ cả khó khăn, thách thức và những nỗ lực của các lực lượng đang trực tiếp thực hiện nhiệm vụ.

Điều quan trọng không chỉ là số lượng mẫu được giám định, mà còn là tạo sự đồng thuận, chia sẻ và đồng hành của toàn xã hội đối với hành trình xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin.

Sau khoảng 6 ngày đào tìm, rãnh thứ hai tại khu A, công viên Lê Thị Riêng tiếp tục được lực lượng chức năng mở rộng theo phương ngang, hướng về phía đồi nhân tạo, nhằm tìm kiếm các dấu vết và hài cốt liệt sĩ còn lại.