Ngày 27/10, Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc chủ trì cuộc họp Hội đồng thẩm định Quy hoạch khoáng sản nhóm I thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Ông cho biết một số khu vực khoáng sản được khoanh định quá rộng, chưa sát phân bố thân quặng, chồng lấn với khu dân cư, hạ tầng và các dự án đầu tư.
Theo ông, những bất cập của Quy hoạch thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng các loại khoáng sản được phê duyệt năm 2023 (Quy hoạch 866) xuất phát từ cả khâu lập và tổ chức thực hiện. Việc hoàn thiện quy hoạch phải góp phần khai thông nguồn lực đất đai, tài nguyên cho phát triển kinh tế - xã hội.
Tại cuộc họp, Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Hồ Văn Mười phản ánh quy hoạch bô xít chồng lấn nhiều khu dân cư, công trình giao thông và dự án đầu tư, ảnh hưởng khả năng huy động nguồn lực phát triển địa phương. Tỉnh kiến nghị phân định rõ khu vực khai thác theo giai đoạn, khu vực dự trữ và phần diện tích có thể sử dụng cho mục đích khác.
Nhiều địa phương cũng đề nghị rà soát những khu vực khoáng sản chồng lấn đất rừng, khu bảo tồn, di sản, công trình hạ tầng và khu kinh tế. Một số ý kiến kiến nghị làm rõ cách sử dụng đất tại những nơi đã khai thác nhưng còn tiềm năng khoáng sản ở tầng sâu, tránh bỏ không đất đai trong thời gian chưa tiếp tục khai thác.
Bên cạnh đó, một số ý kiến lưu ý khu vực chưa khoanh định thân quặng không có nghĩa là không có khoáng sản, nhất là khi chưa thăm dò đầy đủ. Do đó, quy hoạch không nên chỉ vì chồng lấn với dự án đầu tư mà thu hẹp phạm vi. Việc điều chỉnh cần có căn cứ về điều kiện địa chất, tiềm năng tài nguyên, hiệu quả khai thác và lợi ích kinh tế - xã hội của từng phương án.
Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc phát biểu tại cuộc họp, ngày 27/10. Ảnh: VGP
Với bô xít, Phó thủ tướng thống nhất nguyên tắc khoanh định khu vực quy hoạch theo phạm vi phân bố thân quặng, trên cơ sở kết quả điều tra, đánh giá và thăm dò. Cách làm này nhằm vừa bảo vệ tài nguyên, vừa đáp ứng định hướng phát triển công nghiệp khai thác, chế biến.
Bộ Công Thương phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các địa phương rà soát từng trường hợp chồng lấn với khu dân cư hiện hữu, công trình công cộng, hạ tầng và dự án đầu tư. Các trường hợp phải được phân loại theo thời điểm hình thành, tình trạng pháp lý và hiện trạng triển khai.
Phó thủ tướng yêu cầu sớm tháo gỡ, đưa các dự án đủ điều kiện vào hoạt động, tránh lãng phí nguồn lực. Tuy nhiên, việc điều chỉnh quy hoạch không đồng nghĩa hợp thức hóa sai phạm, không thay thế trách nhiệm xử lý những vi phạm đã được cơ quan có thẩm quyền xác định.
Tại cuộc họp, các chuyên gia cũng đề nghị đánh giá kỹ khả năng cung ứng nguyên liệu, điện năng, thị trường, công nghệ xử lý chất thải và phục hồi đất sau khai thác đối với các dự án bauxite, alumin, nhôm và titan. Nguồn nguyên liệu, công suất và lộ trình đầu tư các cơ sở chế biến cũng cần được tính toán đồng bộ.
Các ý kiến cũng đề cập yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh, ngăn ngừa thất thoát khoáng sản, hoàn thiện tiêu chuẩn chế biến sâu và chia sẻ dữ liệu để nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát hoạt động khai thác.
Phó thủ tướng lưu ý lựa chọn nhà đầu tư đủ năng lực tài chính, công nghệ, nhất là khả năng chế biến sâu. Quy hoạch cần chỉ rõ sản phẩm cuối cùng, mức độ chế biến và tiêu chuẩn chất lượng với từng loại khoáng sản. Các cơ sở chế biến phải gắn với vùng nguyên liệu, tính toán kỹ điều kiện vận chuyển và chi phí đầu tư.
Theo Bộ Công Thương, Quy hoạch 866 đã tạo cơ sở quản lý, bảo vệ tài nguyên và triển khai các dự án. Tuy nhiên, thông tin về ranh giới, tọa độ, trữ lượng khoáng sản và hiện trạng sử dụng đất tại một số khu vực chưa thống nhất, gây khó cho cấp phép thăm dò, khai thác và triển khai dự án liên quan.
Hội đồng thẩm định thống nhất thông qua hồ sơ quy hoạch với yêu cầu tiếp thu, chỉnh sửa trước khi trình Thủ tướng. Phó thủ tướng giao Bộ Công Thương hoàn thiện hồ sơ, trình chậm nhất ngày 31/10, phấn đấu phê duyệt trong tháng 11.
Phương Dung