Trước đó, ngày 25/8, chủ trì cuộc làm việc với các cơ quan liên quan về đánh giá kết quả một năm triển khai thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/ TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định, mục tiêu cuối cùng của giáo dục không phải là điểm số, bằng cấp hay thứ hạng của nhà trường, mà là giáo dục được những con người như thế nào; phải thực hiện tốt hơn yêu cầu giáo dục toàn diện đức-trí-thể-mỹ; chú trọng đạo đức, nhân cách, sức khỏe thể chất và tinh thần, văn hóa, lịch sử, nghệ thuật; đồng thời phát triển năng lực số, ngoại ngữ, STEM, tư duy khoa học, năng lực sáng tạo và khả năng thích ứng.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu chấn chỉnh các sai phạm, tiêu cực trong giáo dục; phải thực hiện thực chất phương châm “thầy ra thầy, trò ra trò”; kiên quyết chấn chỉnh bệnh thành tích, gian lận trong học tập và thi cử, dạy thêm-học thêm biến tướng...
Bệnh thành tích tồn tại dai dẳng bấy lâu nay gây bức xúc trong dư luận. Những biểu hiện có thể nhận diện là các bản báo cáo tỷ lệ khá, giỏi năm sau luôn đẹp hơn năm trước dù chất lượng dạy học không biến chuyển tương xứng; cuộc chạy đua thành tích ở các cấp học. Nghiêm trọng hơn, bệnh thành tích còn len lỏi vào các kỳ thi quan trọng, như vụ gian lận tại kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông vừa qua. Hệ quả của bệnh thành tích không dừng ở những con số sai lệch trên giấy. Học sinh được nâng điểm bước vào đời với năng lực không tương xứng với tấm bằng mình nhận được; người học thật, thi thật phải chịu nhiều thiệt thòi do cách đánh giá hình thức, phản ánh không trung thực về trình độ.
Đáng lo hơn, một nền giáo dục quen lấy điểm số làm thước đo sẽ vô tình dạy trẻ rằng thứ hạng quan trọng hơn năng lực thật. Điều này làm lệch chuẩn giá trị của cả một thế hệ, chứ không chỉ làm biến tướng kết quả một kỳ thi.
Quyết định số 2758 của Bộ Giáo dục và Đào tạo đề ra nhiệm vụ, giải pháp: Cán bộ quản lý chịu trách nhiệm trực tiếp về tính trung thực của kết quả đánh giá, thi cử tại đơn vị mình; không giao chỉ tiêu áp đặt về điểm số, tỷ lệ khá, giỏi cho giáo viên; báo cáo, thống kê chuyển sang môi trường số theo nguyên tắc “một dữ liệu chỉ thu thập một lần”, giảm hồ sơ trùng lặp; cơ sở giáo dục không tự đặt thêm thủ tục hay huy động giáo viên làm việc ngoài chuyên môn. Chương trình hành động ban hành theo Quyết định số 2758 cũng lần đầu đặt yêu cầu về liêm chính học thuật, chống đạo văn và gian lận bằng công nghệ, trước thực tế trí tuệ nhân tạo được dùng ngày càng phổ biến trong dạy và học.
Đáng chú ý, Chương trình đặt lộ trình đến năm 2030, tiêu chí liêm chính, trung thực phải được áp dụng thực chất trong đánh giá, bổ nhiệm cán bộ; đến năm 2035, hình thành văn hóa trung thực, liêm chính, thực chất trong các cơ sở giáo dục, trở thành giá trị cốt lõi được xã hội công nhận, tin tưởng.
Một chương trình chỉ có ý nghĩa và phát huy tác dụng, hiệu quả khi được triển khai vào thực tế. Phương châm “sáu rõ” mà Bộ Giáo dục và Đào tạo đề ra, cùng yêu cầu các cơ sở giáo dục phải có kế hoạch triển khai ngay trong tháng 9/2026, cần đi cùng cơ chế giám sát độc lập, có kênh tiếp nhận phản ánh thực chất từ phụ huynh, học sinh, giáo viên, thay vì chỉ dựa vào báo cáo nội bộ.
Về phía gia đình, cần thay đổi cách nhìn nhận, bởi nhà trường không thể ngăn chặn được bệnh thành tích nếu phụ huynh vẫn coi điểm số là thước đo duy nhất của con mình. Một nền giáo dục thực chất thể hiện bằng sự tiến bộ có thật của từng người học. Chỉ khi sự tiến bộ ấy thật sự trở thành trung tâm của mọi hoạt động dạy và học, bệnh thành tích mới bị loại bỏ.
THÀNH NAM