Nội dung này được đề cập trong hồ sơ sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, đang được Ủy ban Văn hóa và Xã hội thẩm tra, dự kiến trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp cuối năm.
Theo phương án tại dự thảo nghị định hướng dẫn, những địa điểm trong nhà hiện được phép bố trí khu vực hút thuốc riêng sẽ từng bước chuyển sang cấm hút thuốc hoàn toàn. Các cơ sở thuộc diện xem xét gồm quán bar, karaoke, vũ trường, nhà ga hành khách, khách sạn và cơ sở lưu trú du lịch. Việc chuyển đổi dự kiến thực hiện theo từng giai đoạn, thay vì áp dụng đồng loạt.
Tàu thủy và tàu hỏa cũng được đề xuất bổ sung vào nhóm phương tiện giao thông công cộng cấm hút thuốc hoàn toàn. Bộ Công an đã góp ý nội dung này và Bộ Y tế tiếp thu theo hướng quy định cụ thể trong nghị định hướng dẫn thi hành luật.
Việc mở rộng các địa điểm cấm hút thuốc nhằm giảm tình trạng người không hút thuốc phải hít khói thuốc tại nơi công cộng.
Theo Bộ Y tế, giai đoạn 2010-2024, tỷ lệ phơi nhiễm khói thuốc tại nhà giảm từ 73,1% xuống 44,9%; tại nơi làm việc giảm từ 55,9% xuống 22,4%; trên phương tiện giao thông công cộng giảm từ 34,4% xuống 22,9%. Dù giảm đáng kể, tỷ lệ người phải hít khói thuốc thụ động vẫn còn cao, nhất là tại gia đình và nơi làm việc.
Biển cấm hút thuốc được gắn trên cửa một cơ quan nhà nước. Ảnh: VGP
Cấm trưng bày, bán thuốc lá qua mạng
Bên cạnh mở rộng môi trường không khói thuốc, dự luật bổ sung nhiều biện pháp hạn chế quảng bá và mua bán thuốc lá.
Thuốc lá điếu thông thường có thể bị cấm trưng bày tại điểm bán, trừ trường hợp do Chính phủ quy định. Lệnh cấm bao gồm việc bố trí sản phẩm, bao bì, hình ảnh, nhãn hiệu hoặc hình thức khác để người mua nhận diện thuốc lá.
Hiện mỗi điểm bán được trưng bày tối đa một bao, một tút hoặc một hộp của mỗi nhãn hiệu. Tuy nhiên, nghiên cứu giai đoạn 2015-2017 cho thấy 82,5% điểm bán được khảo sát vi phạm giới hạn này.
Cơ quan soạn thảo cho rằng cấm trưng bày sẽ loại bỏ một hình thức quảng bá thuốc lá, giảm sức hấp dẫn đối với thanh thiếu niên và hạn chế nguy cơ tái nghiện ở người đang cai thuốc.
Một số doanh nghiệp đề nghị tiếp tục cho phép trưng bày với số lượng giới hạn để người mua nhận biết sản phẩm hợp pháp, nhưng phương án cấm vẫn được giữ trong hồ sơ dự luật.
Hoạt động bán thuốc lá qua nền tảng thương mại điện tử, các phương thức giao dịch điện tử khác và máy bán hàng tự động cũng thuộc diện bị cấm. Các hình thức tiếp thị trực tiếp, từ giới thiệu, chào mời, tư vấn đến tiếp thị liên kết trên mạng nhằm thúc đẩy mua hoặc sử dụng thuốc lá đều bị nghiêm cấm.
Tại cửa hàng, người bán phải treo biển không bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi. Khi nghi ngờ độ tuổi người mua, người bán phải kiểm tra căn cước, thông tin trên ứng dụng VNeID hoặc hộ chiếu.
Việc bán thuốc lá thông thường trong phạm vi 100 m phía ngoài cổng trường học, cơ sở y tế, tính từ ranh giới khuôn viên gần nhất, cũng được đề xuất cấm nhằm hạn chế khả năng tiếp cận của người trẻ.
Bổ sung các loại thuốc lá mới vào danh mục cấm
Dự luật tiếp tục hoàn thiện quy định cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng cùng các bộ phận, nguyên liệu liên quan. Những hành vi bị cấm gồm sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, vận chuyển, xuất nhập khẩu, quá cảnh, quảng cáo, khuyến mại, tài trợ, chứa chấp và sử dụng.
Túi ngậm nicotine, shisha cũng được bổ sung vào nhóm sản phẩm bị cấm theo các quy định tương ứng.
Theo Bộ Y tế, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử trong nhóm 13-17 tuổi tăng từ 2,6% năm 2019 lên 8,1% năm 2023. Riêng nhóm 13-15 tuổi, tỷ lệ này tăng từ 3,5% năm 2022 lên 8% năm 2023. Việc bổ sung các loại sản phẩm mới nhằm khắc phục khoảng trống pháp lý khi thị trường liên tục xuất hiện những hình thức sử dụng thuốc lá khác nhau.
Một thay đổi khác là tăng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá lên ít nhất 85% mỗi mặt chính trước và sau. Hai mặt này cũng phải in số điện thoại tổng đài hỗ trợ cai nghiện thuốc lá. Mẫu cảnh báo dự kiến thay đổi hai năm một lần đối với mỗi nhãn hiệu.
Luật sửa đổi dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2027. Lộ trình chuyển đổi các địa điểm cấm hút thuốc và quy định cụ thể về cảnh báo sức khỏe sẽ được xác định trong văn bản hướng dẫn sau khi luật được thông qua.
Sơn Hà