Nội dung được nêu trong dự thảo nghị quyết của HĐND TP HCM về lộ trình chuyển đổi, chính sách phát triển giao thông xanh và vùng phát thải thấp (LEZ), đang được thành phố lấy ý kiến. So với phương án gần nhất, một số mốc thực hiện được lùi để đồng bộ hạ tầng xanh, giúp người dân, doanh nghiệp có thêm thời gian chuyển đổi phương tiện.
Theo dự thảo, LEZ được triển khai qua hai giai đoạn. Giai đoạn đầu áp dụng tại khu vực một thuộc vùng lõi trung tâm và Thủ Thiêm từ ngày 1/1/2028 đến hết năm 2029. Ranh giới gồm cầu Sài Gòn, Nguyễn Hữu Cảnh, cầu Văn Thánh 2, Thị Nghè 2, Hoàng Sa, Võ Thị Sáu, Cách Mạng Tháng Tám, Nguyễn Thái Học, Võ Văn Kiệt, hầm Sông Sài Gòn, Thủ Thiêm, Trần Quý Kiên, Mai Chí Thọ, Lương Đình Của, Trần Não và khép lại tại cầu Sài Gòn.
Khu vực LEZ hạn chế xe qua hai mốc thời gian. Đồ họa: Hoàng Thanh
Từ ngày 1/1/2030, phạm vi LEZ mở rộng đến toàn bộ khu vực hai, nằm trong Vành đai 2. Ranh giới gồm các tuyến Đỗ Mười - Lê Đức Anh - Lê Khả Phiêu (quốc lộ 1 cũ) - Nguyễn Văn Linh - cầu Phú Mỹ - Võ Chí Công - Nguyễn Thị Định - Đồng Văn Cống - Mai Chí Thọ - Võ Nguyên Giáp - xa lộ Hà Nội. Đây cũng là khu vực thành phố đang hạn chế xe tải trọng lớn và xe khách giường nằm vào nội đô theo khung giờ.
So với phương án gần nhất, thời điểm áp dụng LEZ tại khu vực một được lùi 6 tháng, khu vực hai lùi một năm.
Cùng với đó, từ năm 2028, đặc khu Côn Đảo và xã Thạnh An dự kiến áp dụng vùng bảo vệ nghiêm ngặt phát thải. Từ năm 2030, vùng hạn chế phát thải được triển khai tại các xã Bình Khánh, An Thới Đông và Cần Giờ.
Trong LEZ, dự thảo quy định lộ trình áp dụng tiêu chuẩn khí thải và điều kiện lưu thông theo từng nhóm phương tiện, gồm taxi, xe hợp đồng, xe khách, xe tải, ôtô cá nhân, môtô và xe máy. Các yêu cầu được siết chặt theo từng mốc nhằm giảm dần xe phát thải cao. Thành phố đồng thời dự kiến khuyến khích, hỗ trợ người dân chuyển sang xe điện và các loại xe sử dụng năng lượng sạch.
Để quản lý LEZ, dự thảo quy định xây dựng hệ thống biển báo, cơ sở dữ liệu phương tiện, phần mềm và hệ thống giám sát công nghệ cao.
Ùn tắc trên đường Võ Thị Sáu thuộc trung tâm TP HCM, chiều 13/10. Ảnh: Đình Văn
Về lộ trình chuyển đổi trên địa bàn, từ ngày 1/1/2027, toàn bộ xe buýt nội tỉnh phải sử dụng năng lượng sạch, thân thiện với môi trường. Ôtô, môtô và xe gắn máy của cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập khi đầu tư mới hoặc đến hạn thay thế cũng phải đáp ứng yêu cầu này.
Từ năm 2030, taxi và xe công nghệ hai bánh phải sử dụng năng lượng sạch. Đến năm 2045, toàn bộ các loại xe lưu thông trên địa bàn TP HCM phải sử dụng năng lượng sạch, gồm cả phương tiện đặc thù. Mốc này lùi thêm 5 năm so với phương án cũ.
Để hỗ trợ người dân, doanh nghiệp chuyển đổi, dự thảo đề xuất ngân sách thành phố hỗ trợ tiền mua xe điện, năng lượng xanh cùng một số chi phí liên quan. Xe máy được hỗ trợ kinh phí kiểm định khí thải lần đầu.
Thành phố cũng dự kiến phát triển giao thông công cộng, khuyến khích đầu tư trạm sạc. Một trong các chính sách là miễn phí sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè tại các vị trí được chấp thuận bố trí hạ tầng sạc, cấp năng lượng và điểm, trạm phục vụ phương tiện xanh. Quỹ đất được ưu tiên cho hạ tầng sạc điện, bãi đỗ xe, điểm trung chuyển và kết nối với hệ thống vận tải hành khách công cộng.
Giang Anh