Sắp khởi công phục dựng điện Kính Thiên

Lễ khởi công phục dựng Điện Kính Thiên dự kiến diễn ra tại Hà Nội, trong khuôn khổ Hội nghị Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương về di sản và tính xác thực. Hội nghị do Chính phủ Việt Nam phối hợp UNESCO tổ chức, kéo dài từ ngày 27-9 đến 1-10 tại Hà Nội và Ninh Bình. Sự kiện đánh dấu bước tiến quan trọng trong nỗ lực khôi phục không gian trung tâm từng giữ vị trí đặc biệt trong Hoàng thành Thăng Long. Điện Kính Thiên vốn được xem là biểu tượng quyền lực tối cao của triều đình Đại Việt, gắn với những nghi lễ quan trọng bậc nhất trong lịch sử kinh thành. Công trình từng đứng ở vị trí trung tâm của trục chính Hoàng thành, nơi tập trung những hoạt động mang tính quốc gia và hoàng gia. Vì vậy, kế hoạch phục dựng không chỉ hướng tới một kiến trúc cụ thể, mà còn nhằm tái hiện phần nào diện mạo và giá trị lịch sử của khu di sản. Năm 2010, UNESCO công nhận Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long, Hà Nội, là Di sản văn hóa thế giới. Cùng với quyết định này, Chính phủ Việt Nam cam kết thực hiện các biện pháp bảo tồn, nghiên cứu và phát huy giá trị nổi bật của di sản. Những cam kết đó tạo nền tảng cho quá trình nghiên cứu lâu dài, chuẩn bị hồ sơ và xây dựng phương án phục dựng Điện Kính Thiên. Tại kỳ họp lần thứ 48 tổ chức ở Busan, Hàn Quốc, vào tháng 7-2025, Ủy ban Di sản thế giới UNESCO đã thông qua Quyết định số 48 COM 7B.25. Quyết định mang tên “Tầm nhìn về việc chỉnh trang, tôn tạo trục trung tâm của Hoàng thành Thăng Long”, trong đó UNESCO đồng thuận với việc phục dựng Điện Kính Thiên. Sự đồng thuận này cũng bao gồm việc khôi phục không gian chính của điện, theo định hướng bảo đảm tính xác thực và giá trị nổi bật toàn cầu của di sản. Theo ông Nguyễn Thanh Quang, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long - Hà Nội, UNESCO cho phép Việt Nam “hạ giải có kiểm soát” sáu tòa nhà Pháp nằm trong vùng lõi di sản. Trước khi được tháo dỡ, các công trình này đã được số hóa, giúp lưu giữ thông tin cần thiết dù chúng không còn hiện hữu tại vị trí cũ. Nhờ dữ liệu được bảo tồn, những công trình ấy vẫn có thể tiếp tục tồn tại dưới một dạng thức khác trong quá trình nghiên cứu và quản lý di sản. Việc cho phép hạ giải các tòa nhà nói trên được xem là trường hợp cá biệt trong lịch sử thực hiện Công ước về Bảo vệ Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới. Ông Nguyễn Thanh Quang cho biết chưa có quốc gia nào được UNESCO cho phép loại bỏ công trình trong vùng lõi di sản thế giới, dù Công ước đã được Đại hội đồng UNESCO thông qua hơn 50 năm. Việt Nam thuyết phục được UNESCO nhờ quá trình nghiên cứu khoa học, dựa trên yêu cầu về tính xác thực và các bộ công cụ hướng dẫn của tổ chức này. Theo thông tin Tuổi Trẻ dẫn từ Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long - Hà Nội, phương án phục dựng được xây dựng sau khoảng 15 năm nghiên cứu về Hoàng thành Thăng Long. Các nghiên cứu tập trung vào diện mạo cung điện, cấu trúc không gian và những hiện vật như đồ sành, đồ sứ từng được sử dụng trong cung điện. Những phát hiện ấy góp phần hé lộ đời sống cung đình, sinh hoạt hoàng gia và mức độ quyền uy của các vua chúa trong Kinh thành Thăng Long xưa. Trong khuôn khổ hội nghị sắp tới, công tác bảo tồn và phát huy giá trị Hoàng thành Thăng Long sẽ được giới thiệu như một điển hình với các đại biểu quốc tế. Trung tâm Di sản thế giới cùng những cơ quan chuyên môn sẽ tiếp tục hướng dẫn các quốc gia về cách phục hồi di tích gốc, đồng thời bảo đảm những giá trị lịch sử quan trọng không bị tổn hại. Khi lễ khởi công diễn ra, Điện Kính Thiên sẽ mở thêm một chương mới cho hành trình gìn giữ ký ức kinh đô, kết nối nghiên cứu hiện đại với di sản nghìn năm.