Chiều 22/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, các đại biểu Quốc hội thảo luận tại tổ về các dự án sửa đổi Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản.
Nhà nước không bao cấp về nhà ở nhưng cũng không để thị trường điều tiết hoàn toàn
Phát biểu ý kiến về dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), Thủ tướng nêu rõ, nhu cầu nhà ở của người dân rất lớn, trong khi nguồn cung nhà ở phù hợp với khả năng chi trả còn nhiều bất cập.
Cùng với đó, cơ cấu nhà ở hiện thiên về sở hữu; các loại hình nhà ở chưa được phân định rõ, nên chính sách hỗ trợ chưa trúng và chưa đúng vào đối tượng cần ưu tiên là nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê.
“Tinh thần xuyên suốt là người dân có chỗ ở gắn với an sinh xã hội”, Thủ tướng nêu và cho biết, trong dự thảo luật đã phân định rất rõ 4 nhóm nhà ở.
Nhóm 1 là nhà ở thương mại theo cơ chế thị trường, ai có điều kiện, thu nhập cao thì tiếp cận với phân khúc này.
Còn mục tiêu của Nhà nước quản lý là các nhóm: Nhà ở cho thuê, nhà công vụ, nhà chính sách. Mỗi nhóm đối tượng có cơ chế ưu đãi và cách quản lý riêng. Nhà nước không bao cấp về nhà ở nhưng cũng không để thị trường điều tiết hoàn toàn.
Với nhóm nhà ở công vụ, theo Thủ tướng, dự thảo đã bổ sung chính sách về tiền thuê cho cán bộ, công chức, viên chức được điều động, luân chuyển, biệt phái lên công tác tại các xã đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo, để cán bộ yên tâm công tác.
Thủ tướng nhấn mạnh, sẽ tập trung ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê. Đây được xem là trụ cột chiến lược để đảm bảo an sinh xã hội và kiềm chế nguy cơ đầu cơ bất động sản.
“Vừa qua, giá nhà ở thương mại tăng cao vượt quá khả năng chi trả của người dân, người lao động. Nhu cầu về thuê nhà dài hạn với giá hợp lý, bảo đảm tiêu chuẩn bình thường đối với công nhân, người lao động, học sinh, sinh viên, khu công nghiệp, khu đô thị là rất lớn”, Thủ tướng nói.
Thủ tướng nêu thêm, nhà ở xã hội hiện nay chủ yếu để bán, trong khi, nhà ở cho thuê dù đã có quy định trong luật, nhưng chưa có cơ chế chính sách ưu tiên đủ rõ, đủ cụ thể, đủ khả thi để phát triển. Vì thế, cần có chính sách phát triển, để người dân có thể thuê nhà lâu dài, ổn định, giá phù hợp.
Nhấn mạnh trong dự thảo luật đã dành một chương về nhà ở cho thuê, Thủ tướng cho biết, gồm có loại nhà ở cho thuê đầu tư bằng vốn nhà nước thông qua các quỹ nhà ở địa phương; nhà ở cho thuê đầu tư không bằng vốn nhà nước và nhà lưu trú công nhân của khu công nghiệp.
Đáng chú ý, theo Thủ tướng, giá thuê nhà không được vượt quá khung giá do UBND cấp tỉnh quy định, để đảm bảo ưu đãi của nhà nước chuyển hoá thành ưu đãi cho người dân.
Ngăn chặn việc biến chính sách an sinh xã hội thành cơ hội kiếm lời
Một vấn đề trọng tâm khác, theo Thủ tướng, là luật hóa chính sách nhà ở xã hội đã được kiểm chứng và ngăn ngừa trục lợi.
Theo Thủ tướng, Quốc hội đã có nghị quyết về cơ chế đặc thù để phát triển nhà ở xã hội, và đến thời điểm này cần phải luật hóa để ổn định chính sách.
Người đứng đầu Chính phủ nêu, vừa qua, cơ quan chức năng đã cảnh báo nguy cơ có những người mua nhà ở xã hội, sau đó chờ đủ 5 năm để bán lại theo giá thị trường, biến chính sách an sinh xã hội thành cơ hội kiếm lời và làm sai lệch mục tiêu rất tốt đẹp của chính sách.
Từ đó, dự thảo luật quy định, sau 5 năm, người mua chỉ được bán lại nhà ở xã hội cho đối tượng thuộc diện được mua nhà ở xã hội.
“Chúng ta phải kiểm soát rất chặt chẽ. Khi chuyển nhượng thì phải xác nhận. Các cấp chính quyền phải tăng cường quản lý, đúng đối tượng nhà ở xã hội thì được phép sau 5 năm chuyển nhượng, để bảo đảm nhà ở xã hội phục vụ an sinh”, Thủ tướng nêu.
Cũng theo Thủ tướng, dự thảo luật cũng đổi mới cách thức thực hiện nghĩa vụ nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê trong dự án nhà ở thương mại. Cụ thể, theo quy định hiện nay, chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại để dành quỹ đất 20% hoặc nộp tiền tương đương để làm nhà ở xã hội. Tuy nhiên, thời điểm tính tiền sử dụng đất chưa được thống nhất giữa Luật Nhà ở và Luật Đất đai, vì thế, cần có quy định để địa phương có thể quyết định vấn đề này.
Thủ tướng cũng nhấn mạnh về việc bảo đảm quyền tài sản của người dân sống ở nhà chung cư. Hiện nay, nhiều chung cư xuống cấp nhưng việc cải tạo xây dựng còn chậm, một phần vì quyền và nghĩa vụ của chủ sở hữu khi nhà hết niên hạn chưa được quy định rõ.
Theo đó, dự thảo quy định thời hạn sử dụng căn hộ chung cư theo niên hạn công trình xây dựng. Khi phải phá dỡ, chủ sở hữu được bồi thường hỗ trợ tái định cư hoặc đóng góp kinh phí để xây dựng lại. Việc cải tạo, xây dựng lại phải gắn với tái thiết đô thị. Để giảm tranh chấp trong quản lý vận hành, dự thảo cũng làm rõ phần sở hữu riêng, sở hữu chung… để có cơ chế quản lý chặt chẽ.
Về dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), theo Thủ tướng, vừa qua, đã xuất hiện một số bất cập, như thông tin dự án, tình trạng pháp lý chưa được công khai đầy đủ, kịp thời; còn việc lách luật để huy động vốn, rồi tranh chấp kéo dài trong việc cấp giấy chứng nhận cho người mua; điều kiện kinh doanh thủ tục còn rườm rà; có quy định còn chồng lấn với Luật Đất đai…
Thủ tướng nhấn mạnh việc sửa đổi luật để đáp ứng yêu cầu phát triển thị trường bất động sản minh bạch, lành mạnh, ổn định, kiểm soát chặt chẽ tình trạng đầu cơ và xây dựng dữ liệu đúng, đủ, sạch, sống.