Trong những ngày giữa tháng 10, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp với UBND tỉnh Điện Biên và các tỉnh có đông đồng bào H'Mông sinh sống đã tổ chức Ngày hội với sự tham gia của 11 tỉnh. Riêng phần thể thao thu hút hơn 220 vận động viên thuộc 8 đoàn: Điện Biên, Tuyên Quang, Phú Thọ, Thái Nguyên, Đắk Lắk, Cao Bằng, Lai Châu và Lào Cai.
Các đoàn tranh tài ở sáu môn: bóng đá nữ 7 người, tù lu, đẩy gậy, kéo co, bắn nỏ và ném pa pao. Đây là những môn gắn với đời sống nương rẫy và hội xuân của người H'Mông. Tù lu là trò đánh con quay đòi hỏi sự khéo léo của đôi tay. Đẩy gậy là cuộc so tài sức bền và mẹo giữ thăng bằng giữa hai đối thủ cùng nắm một thanh gậy. Bắn nỏ cần sự tĩnh tâm và con mắt tinh. Còn ném pa pao, quả bóng vải nhiều màu vốn là sợi dây kết nối trai gái trong những ngày Tết, mang đến nét duyên dáng, vui nhộn cho sân chơi.
Phó Cục trưởng Văn hóa các dân tộc Việt Nam Trần Mạnh Hùng nhấn mạnh, đây là dịp tôn vinh các môn thể thao truyền thống do cộng đồng người H'Mông sáng tạo, gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ. Quy mô lần này cũng cho thấy sự phát triển so với kỳ trước. Năm 2021, Ngày hội lần III tổ chức tại Lai Châu có sự tham gia của 6 tỉnh, với gần 200 huấn luyện viên, vận động viên tranh tài ở 4 môn thể thao.
Điểm nhấn đặc biệt của Ngày hội năm nay là lần đầu tiên môn bóng đá nữ 7 người được đưa vào thi đấu. Các trận đấu đã mở ra cơ hội giao lưu, tranh tài cho các nữ vận động viên đến từ các địa phương, đồng thời tạo thêm không khí sôi nổi và phong phú cho các hoạt động thể thao của Ngày hội. Việc đưa bóng đá nữ vào Ngày hội cho thấy sự nối tiếp chuyển động tích cực của thể thao vùng cao, tiếp theo thành công của Giải Bóng đá nữ các dân tộc thiểu số Việt Nam đã diễn ra tại Lào Cai, tháng 8/2026.
Đa phần vận động viên là người dân bình thường, ngày ngày lên nương, xuống chợ... Họ đến tham gia không phải để trở thành vận động viên chuyên nghiệp mà để mang theo, nhân lên niềm tự hào về những trò chơi cha ông để lại. Chính sự mộc mạc ấy làm nên sức hút của các nội dung thi đấu.
Phía sau những ngày hội là công việc bền bỉ ở cơ sở. Tại Điện Biên, các hội thi thể thao dân tộc thiểu số được tổ chức thường xuyên. Năm 2025, hội thi của tỉnh gồm 8 môn như tung còn, đẩy gậy, bắn nỏ, tù lu, kéo co, tó má lẹ, tó sáng, giã bánh dày, với 34 nội dung thi đấu. Mục đích không chỉ là giải thưởng, hội thi nhằm phát hiện, tuyển chọn vận động viên xuất sắc để chuẩn bị lực lượng dự các giải toàn quốc, trong đó có Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X ở các môn đẩy gậy và kéo co. Khi được đưa vào sân chơi chính thức cấp toàn quốc, các bộ môn này được chuẩn hóa về luật lệ, tổ chức chuyên nghiệp hơn nhưng vẫn giữ được hồn cốt dân gian.
BÌNH MINH