Sáng 8/11, lần đầu tự bào chữa tại TAND Hà Nội, CEO NextTech - Shark Nguyễn Hòa Bình, dành phần lớn thời gian trình bày về những rủi ro trong lĩnh vực công nghệ, thiệt hại của doanh nghiệp khi vướng vào vụ án Mr Pips và lý do ông giữ thái độ vui vẻ suốt 12 ngày xét xử.
Shark Bình đang bị VKS đề nghị 9-10 năm tù về tội Rửa tiền, với cáo buộc giúp Phó Đức Nam (Mr Pips) rửa 320 tỷ đồng có nguồn gốc lừa đảo thông qua Ví Ngân Lượng.
Trước đó, luật sư của ông Bình đề nghị mức án nhẹ để thân chủ sớm trở về chăm sóc 4 con và làm lại cuộc đời. Ngược lại, luật sư bảo vệ 8 bị hại đề nghị phạt doanh nhân này 10-12 năm tù, viện dẫn vai trò, việc khắc phục hậu quả và thái độ tại tòa.
'Khởi nghiệp công nghệ giống như đi khai hoang'
Shark Bình cho rằng lĩnh vực khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo có những rủi ro pháp lý đặc thù, cần được HĐXX xem xét khi lượng hình.
Theo bị cáo, ông bắt đầu hoạt động trong lĩnh vực công nghệ từ năm 2001, trải qua nhiều mô hình kinh doanh trong 24 năm. Ông ví những người khởi nghiệp như đi khai hoang, phải đối mặt với "bão tố, rừng thiêng nước độc, bệnh tật, tai nạn", trong đó có cả những khoảng trống và rủi ro pháp lý.
Dẫn trường hợp Công ty Ngân Lượng do mình khởi nghiệp năm 2008, Shark Bình nói đến năm 2017 doanh nghiệp mới chính thức được Ngân hàng Nhà nước cấp phép cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán. Trong 9 năm trước đó, công ty nhiều lần bị cơ quan chức năng hiểu lầm là vi phạm pháp luật do có những người lợi dụng ví điện tử để nhận tiền lừa đảo.
Từ trải nghiệm này, ông thừa nhận từng ngộ nhận rằng các sàn Forex của Phó Đức Nam cũng là mô hình công nghệ tài chính mới, chưa được cấp phép chứ không phải hoạt động bị pháp luật cấm.
Bị cáo cho rằng cần phân biệt giữa hoạt động kinh doanh công nghệ mới với việc lợi dụng công nghệ để phạm pháp, bởi sản phẩm hợp pháp vẫn có thể bị những người xấu sử dụng sai mục đích.
Shark Bình dẫn lời khai của một bị hại cho biết nhân viên trong đường dây Mr Pips từng quảng cáo sàn giao dịch sử dụng cổng thanh toán Ngân Lượng để tạo lòng tin, khiến khách hàng yên tâm nạp tiền.
Theo ông, đây là hành vi lợi dụng tên tuổi, thương hiệu của doanh nghiệp, tương tự việc ứng dụng gọi xe bị sử dụng để vận chuyển ma túy hoặc công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) bị lợi dụng để tấn công mạng.
Từ đó, bị cáo đề nghị HĐXX cân nhắc những đặc thù của hoạt động đổi mới sáng tạo, bảo đảm bản án đủ sức răn đe nhưng không tạo tâm lý e ngại quá mức, cản trở tinh thần khởi nghiệp trong bối cảnh Nhà nước đang thúc đẩy khoa học công nghệ và chuyển đổi số.
'Một khách hàng xấu' khiến doanh nghiệp có nguy cơ sụp đổ
Nói về thiệt hại khi vướng vào vụ án, Shark Bình cho biết Ngân Lượng là sản phẩm công nghệ ông dành nhiều tâm huyết xây dựng từ khoảng 15 năm trước, thuộc nhóm doanh nghiệp tiên phong về thanh toán điện tử và chuyển đổi số trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng.
Theo bị cáo, công ty từng phục vụ hàng vạn khách hàng, trong đó có nhiều tổ chức lớn và cơ quan nhà nước. Tuy nhiên, chỉ vì vướng vào một "khách hàng xấu", doanh nghiệp đang đứng trước nguy cơ không thể tiếp tục hoạt động.
Ông cho rằng hàng chục nghìn khách hàng có thể phải chuyển sang đơn vị cung cấp dịch vụ khác, trong khi hệ sinh thái công nghệ thuần Việt được ông và các cộng sự xây dựng gần 20 năm có nguy cơ thiệt hại 80-90%.
Shark Bình xem đây là tổn thất rất lớn, không kém hình phạt tù, đồng thời đề nghị HĐXX cân nhắc tinh thần khuyến khích đổi mới sáng tạo tại Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị khi lượng hình.
Bị cáo cũng lo ngại vụ án có thể khiến người trẻ e ngại làm việc tại các doanh nghiệp công nghệ, nhất là những mô hình kinh doanh mới tiềm ẩn rủi ro pháp lý, thay vào đó lựa chọn công việc đơn giản, ít rủi ro hơn.
Về trách nhiệm tài chính, Shark Bình khẳng định đã nộp khắc phục toàn bộ khoản phí Công ty Ngân Lượng thu được từ hoạt động cung cấp dịch vụ cho hệ thống của Phó Đức Nam ngay trong giai đoạn điều tra.
Ông phản bác đề nghị tăng mức án lên 10-12 năm tù của luật sư bảo vệ bị hại, cho rằng nếu người đã tự nguyện khắc phục toàn bộ hậu quả vẫn bị đề nghị xử nặng hơn thì có thể làm giảm động lực khắc phục của những người khác.
Theo bị cáo, điều này không phù hợp tinh thần khuyến khích khắc phục hậu quả trong các vụ án kinh tế tại Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị.
'Đi tù rồi cũng chẳng có gì để mất ngoài mỗi cái tinh thần'
Cuối phần tự bào chữa, Shark Bình giải thích về thái độ vui vẻ, có phần lạc quan quá mức trong những ngày xét xử, khiến một số bị hại và luật sư không hài lòng.
Bị cáo nói đã bị tạm giam hơn một năm, trải qua nhiều trạng thái cảm xúc, từ thất vọng, buồn chán đến căng thẳng. Khi xác định có thể phải chịu mức án tù dài, ông lựa chọn giữ tinh thần lạc quan để tránh suy sụp, trầm cảm và ảnh hưởng sức khỏe.
"Đi tù rồi cũng chẳng có gì để mất ngoài mỗi cái tinh thần", Shark Bình nói, giải thích việc giữ thái độ vui vẻ còn nhằm tự động viên bản thân và những người cùng cảnh ngộ.
Bị cáo gửi lời xin lỗi, mong các bị hại và luật sư thông cảm cho cách thể hiện của mình tại phiên tòa.
Kết thúc phần trình bày, Shark Bình cảm ơn VKS đã ghi nhận các tình tiết giảm nhẹ và đề nghị cho hai nữ nhân viên cấp dưới tại Công ty Ngân Lượng được hưởng án treo.
Phiên tòa đang tiếp tục.
Shark Bình bị dẫn giải tới tòa sáng 4/11. Ảnh: Ngọc Thành
Phạm Dự - Thanh Lam