Sinh viên tốt nghiệp xuất sắc quá nhiều, Bộ trưởng đề nghị giảm quy mô tuyển sinh

Tại Hội nghị giáo dục đại học năm 2026, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cho biết ông trăn trở về tỉ lệ sinh viên tốt nghiệp xuất sắc tại các trường đại học, đồng thời yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo, siết chặt kiểm tra, đánh giá và xem xét lại quy mô tuyển sinh.

Sinh viên tốt nghiệp xuất sắc nhiều, cần xem lại chuẩn đào tạo

Bộ trưởng đặt câu hỏi: "Chúng ta thành công trong việc mở rộng quy mô rồi, nhưng thực sự chất lượng đã yên tâm chưa?".

Theo ông, chất lượng đào tạo phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong khi nguồn lực của các trường còn hạn hẹp. Các cơ sở giáo dục đại học cần tối ưu hóa nguồn lực, đầu tư cơ sở vật chất và phát triển đội ngũ giảng viên, hướng đến mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng.

Bộ trưởng còn đặc biệt lưu ý đến nỗ lực của người học. Ông đề nghị các trường trả lời thẳng thắn câu hỏi bao nhiêu phần trăm sinh viên thực sự học tập và nỗ lực trong quá trình đào tạo. 

• 

  Bộ Giáo dục siết lạm phát điểm số, cấm hạ chuẩn để tăng tỉ lệ tốt nghiệp giỏi, xuất sắcĐỌC NGAY

Các trường cần khảo sát kỹ thời gian sinh viên dành cho học tập ở từng chương trình, từng ngành. Ngay cả khi các điều kiện về giảng viên, cơ sở vật chất và tài liệu tương đương, chất lượng đào tạo vẫn phụ thuộc vào sự nỗ lực của người học.

Bộ trưởng bày tỏ trăn trở trước thực tế nhiều trường, kể cả những đại học lớn có tỉ lệ sinh viên tốt nghiệp xuất sắc cao.

Bộ trưởng nhấn mạnh cần thống kê cụ thể thời gian sinh viên dành cho học tập và nghiên cứu mỗi tuần. Nếu chỉ đo lường đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất mà không đánh giá được thời gian học tập và sự nỗ lực của sinh viên sẽ khó bảo đảm chất lượng đào tạo tốt.

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI), tri thức nhanh và dễ tiếp cận, yêu cầu đối với người học càng cao hơn. "Nếu người học không học sâu, chỉ học nông, học nhẹ thì làm sao cạnh tranh được", Bộ trưởng nhấn mạnh.

Các trường cần tìm ra nguyên nhân vì sao sinh viên chưa nỗ lực, có thể xuất phát từ chương trình đào tạo, mức độ thách thức của bài kiểm tra, tính thiết yếu của môn học, phương pháp giảng dạy, điều kiện học tập hoặc sự phù hợp giữa đầu vào và chương trình đào tạo. Việc làm rõ những vấn đề này là cơ sở để các trường cải tiến chất lượng đào tạo.

Siết chặt kiểm tra, đánh giá, bảo đảm thực chất

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn còn nhấn mạnh tính thực chất và công bằng trong kiểm tra, đánh giá. Theo ông, các trường cần xem xét việc ra đề thi, tổ chức kiểm tra và đánh giá trong toàn bộ quá trình học tập đã thực chất, công bằng hay chưa cũng như kết quả xếp loại tốt nghiệp có phản ánh đúng năng lực của sinh viên không.

Bộ trưởng cho biết chương trình hành động của Bộ Giáo dục và Đào tạo trong năm nay đặt ra yêu cầu tăng cường kỷ cương, thực chất trong giáo dục. Ông đề nghị các cơ sở giáo dục đại học hưởng ứng mạnh mẽ và cụ thể hóa yêu cầu này trong hoạt động của mình.

• 

  Tấm bằng xuất sắc có đủ mở cánh cửa việc làm?

Việc siết chặt tính thực chất trong dạy học, kiểm tra, đánh giá và thi cử là yêu cầu quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục đại học. 

"Phát huy quyền tự chủ nhưng trách nhiệm giải trình về chất lượng đào tạo, chứ không thể chờ sinh viên tốt nghiệp rồi mới thống kê việc làm", ông nhấn mạnh.

Bộ trưởng cũng cho rằng tất cả các trường đại học cần gắn học tập với nghiên cứu, không chỉ riêng những trường định hướng nghiên cứu. Việc học cần kết hợp với trải nghiệm và giải quyết các bài toán thực tiễn; sinh viên cần được tiếp cận nghiên cứu ngay từ khi nhập học, đồng thời giảng viên cũng phải gắn hoạt động giảng dạy với nghiên cứu.

Nếu việc học không gắn với nghiên cứu và thực tiễn, giáo dục đại học sẽ có nguy cơ tụt hậu, nhất là trong bối cảnh phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Đề nghị tạm dừng tăng quy mô tuyển sinh đại học

Để nâng cao chất lượng đào tạo, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho rằng các trường cần xem xét lại quy mô tuyển sinh, đội ngũ giảng viên và cách phân bổ nguồn lực.

Với quy mô và số lượng giảng viên hiện nay, các trường khó đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng nếu tiếp tục mở rộng tuyển sinh mà không có sự điều chỉnh phù hợp. Việc tối ưu hóa tỉ lệ sinh viên trên giảng viên cần được cân nhắc cùng yêu cầu phát triển đội ngũ và nâng cao chất lượng đào tạo.

Bộ trưởng cho rằng muốn đào tạo sinh viên có chất lượng tốt, thích ứng với bối cảnh mới và đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, các trường cần chuyển trọng tâm từ mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng, gắn chặt đào tạo với nghiên cứu.

"Trước mắt hãy nhìn lại, tạm dừng việc tăng quy mô, thậm chí có thể phải giảm để tập trung nâng cao chất lượng. Cùng với đó cần mở rộng trường lớp và tăng số lượng giảng viên có trình độ cao", ông Sơn nhấn mạnh.

Tỉ lệ sinh viên tốt nghiệp xuất sắc tăng mạnh tại nhiều trường đại học. Riêng Đại học Kinh tế quốc dân, số sinh viên đạt loại này gần gấp đôi loại giỏi.