TS Lê Huỳnh Phương Thục chia sẻ tại hội nghị - Ảnh: TRỌNG NHÂN
Ngày 17-10, Hội nghị khoa học SIM IMPACTS 2026 diễn ra tại Trường đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TP.HCM) với sự tham gia của hàng trăm chuyên gia, giảng viên, sinh viên.
Doanh nghiệp làm gì để theo kịp công nghệ?
Tại phiên "Số hóa và khả năng thích ứng - Năng lực vượt qua khủng hoảng", TS Lê Huỳnh Phương Thục - nhà sáng lập kiêm CEO Talent Connect Plus - mở đầu phần trình bày bằng câu hỏi sinh viên và khách mời trong hội trường đã xem màn trình diễn chiếc "xe bay" mới của Elon Musk hay chưa.
Thấy hầu hết mọi người đều đã xem qua, bà đặt tiếp câu hỏi: "Nếu bây giờ mình là lãnh đạo Toyota, mình sẽ làm gì?".
Chiếc xe nhắc đến ở đây là mẫu Roadster mới được Tesla giới thiệu ngày 15-10 tại Texas (Mỹ). Trong màn trình diễn, xe có thể chạy lộn ngược trên một đoạn đường dốc nhờ hệ thống tạo lực hút, rồi dùng các bộ đẩy khí nén để bật lên và xoay giữa không trung. Tesla còn công bố xe tăng tốc từ 0 lên khoảng 96 km/h chỉ trong 0,81 giây.
Theo bà Thục, một công nghệ hôm nay còn xa lạ có thể ảnh hưởng đến cách sản xuất, kinh doanh trong những năm tới.
Đặc biệt khi AI phát triển rất nhanh. Số liệu của Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) cho thấy khoảng cách giữa các doanh nghiệp khá lớn, 52% doanh nghiệp lớn đã sử dụng AI, trong khi tỉ lệ ở doanh nghiệp nhỏ chỉ đạt 17,4%.
Theo bà Thục, các trường đại học cũng phải tính đến tốc độ thay đổi này. Sinh viên vào trường hôm nay phải mất 3-4 năm nữa mới tốt nghiệp, nhưng đến lúc đó, những công nghệ đang được học có thể đã khác rất nhiều.
Vì vậy, các trường cần tính xa hơn, xem doanh nghiệp sẽ cần người có những kiến thức, kỹ năng gì trong 5-10 năm tới. Bà cho rằng có ba điều các trường cần trang bị cho sinh viên: công cụ (toolset), bộ kỹ năng (skillset) và tư duy (mindset).
Trong đó, những phần mềm, công cụ để theo được các bước tiến công nghệ hiện nay. Các kỹ năng như giải quyết vấn đề, giao tiếp, làm việc với người khác vẫn có thể sử dụng lâu dài. Tư duy tự học, chủ động tìm hiểu cái mới và không ngại thay đổi cách làm để luôn theo kịp công việc và công nghệ.
Hồ sơ toàn điểm cao, đến phỏng vấn mới thấy khác biệt
"Bạn nào cũng 10, 10, 10", bà Nguyễn Ngô Phi Vân - Trưởng phòng EPR (tạm dịch là Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất), Công ty Nhựa tái chế Duy Tân - nói về hồ sơ tuyển dụng của nhiều sinh viên vào doanh nghiệp này hiện nay. Hầu hết các bạn đều có kết quả học tập tốt, kiến thức chuyên môn khá đồng đều.
Thế nhưng, đến vòng phỏng vấn và đánh giá kỹ năng, các bạn bộc lộ khác biệt. Một số bạn còn lúng túng khi giải quyết vấn đề, thuyết trình, làm việc nhóm hoặc xử lý tình huống thực tế.
Bà Vân cho rằng sinh viên cần rèn luyện những kỹ năng này ngay trong thời gian học đại học. Doanh nghiệp cũng nên tạo cơ hội để các em sớm biết công việc thực tế diễn ra như thế nào.
Ông Đỗ Hữu Nhật Quang cho rằng sinh viên cần được trang bị các kiến thức và kỹ năng xanh - Ảnh: TRỌNG NHÂN
Trong khi đó, ông Vương Ngọc Hoàng - CEO Công ty Kỹ thuật Công nghệ Điện Tự động Biển Đông (ESTEC) - cho biết một kỹ sư mới vào doanh nghiệp có thể phải mất khoảng hai năm đào tạo, làm quen với công việc mới đáp ứng tốt yêu cầu.
Theo ông, có thể rút ngắn thời gian này nếu nhà trường và doanh nghiệp phối hợp với nhau ngay từ khi sinh viên còn học. Ông Hoàng đề xuất doanh nghiệp tham gia góp ý, xây dựng những môn học mới, cung cấp tài liệu, bài giảng và các tình huống thực tế cho giảng viên, sinh viên.
Chẳng hạn, một vấn đề kỹ thuật đang gặp trong nhà máy có thể được đưa vào bài học để sinh viên tìm cách giải quyết. Việc hợp tác vì vậy cần bắt đầu từ nội dung giảng dạy, chứ không chờ đến khi sinh viên đi thực tập.
Thêm năng lực xanh cho sinh viên
Ở góc độ đào tạo nhân lực xanh, ông Đỗ Hữu Nhật Quang - đồng sáng lập Công ty tư vấn công trình xanh GreenViet - nhấn mạnh sinh viên, đặc biệt các ngành như kỹ thuật, xây dựng và kiến trúc... nên sớm được tiếp cận kiến thức về công trình xanh để biết cách ứng dụng vào công việc.
Những nội dung có thể đưa vào chương trình học gồm lựa chọn vật liệu ít tác động đến môi trường, tính toán mức tiêu thụ điện và nước, tận dụng ánh sáng và thông gió tự nhiên, cũng như tìm giải pháp tiết kiệm năng lượng trong quá trình thiết kế, vận hành công trình.
Ông lý giải dù công nghệ thay đổi nhanh đến đâu, các doanh nghiệp vẫn phải giải bài toán nâng cao hiệu quả hoạt động, sử dụng tiết kiệm năng lượng, tài nguyên và giảm tác động đến môi trường để phát triển bền vững. Vì vậy, kiến thức và kỹ năng xanh cần được trang bị như một nền tảng lâu dài giữa những tiến bộ công nghệ liên tục.
Doanh nghiệp cần người biết làm việc với công nghệChuyên gia cho rằng sinh viên biết sử dụng ChatGPT, Gemini hay các công cụ AI chưa đủ để gây ấn tượng với nhà tuyển dụng.