Startup Mỹ sẽ đào Bitcoin trong vũ trụ

Theo Tom’s Hardware, Starcloud, startup Mỹ thành lập năm 2024, đang chuẩn bị đưa hoạt động đào Bitcoin lên quỹ đạo bằng các máy chuyên dụng ASIC. Giám đốc điều hành Philip Johnston cho biết công ty sẽ khởi động những máy đào này sau khi vệ tinh Starcloud-2 bay lên quỹ đạo đồng bộ Mặt Trời. Thời điểm phóng dự kiến rơi vào cuối năm 2026 hoặc đầu năm 2027, mở ra tham vọng đưa một hoạt động vốn gắn với các trung tâm dữ liệu lên không gian. Nếu kế hoạch diễn ra đúng tiến độ, nhiệm vụ thương mại nói trên có thể giúp Starcloud trở thành công ty đầu tiên đào Bitcoin ngoài không gian. Starcloud theo đuổi mục tiêu xây dựng các trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo, nơi máy tính tận dụng nguồn năng lượng mặt trời dồi dào và hệ thống làm mát bằng bức xạ. Công ty cho rằng khi chi phí phóng tiếp tục giảm, những trung tâm này có thể nhanh chóng mở rộng công suất lên cấp gigawatt, đồng thời tránh một số rào cản cấp phép dưới mặt đất. Bước thử nghiệm đầu tiên đã được Starcloud thực hiện vào tháng 11/2025, khi vệ tinh Starcloud-1 mang theo một GPU Nvidia H100 lên quỹ đạo. Thiết bị này nhằm chứng minh phần cứng máy tính có thể tồn tại, vận hành ổn định ngoài không gian, thay vì chỉ kiểm tra khả năng phóng vệ tinh. Hình ảnh vệ tinh Starcloud-1 trên quỹ đạo cũng được công ty công bố, cho thấy dự án đã chuyển từ ý tưởng trung tâm dữ liệu vũ trụ sang giai đoạn thử nghiệm thực tế. Vệ tinh Starcloud-2 nặng khoảng 60 kg, dự kiến đảm nhận nhiều nhiệm vụ bên cạnh việc mang theo máy ASIC khai thác Bitcoin. Các mục tiêu chính gồm xử lý bằng GPU, lưu trữ dữ liệu liên tục, kiểm tra hệ thống năng lượng và đánh giá thiết bị nhiệt chuyên dụng. Máy ASIC chỉ là một trong nhiều loại thiết bị trên tàu, vì vậy chuyến bay còn giúp Starcloud thu thập kinh nghiệm vận hành hạ tầng điện toán trong môi trường quỹ đạo. Theo Gadget Review, lợi thế hấp dẫn nhất của việc đào Bitcoin trên quỹ đạo nằm ở ánh sáng mặt trời gần như liên tục và không chịu ảnh hưởng thời tiết. Tuy nhiên, Johnston thừa nhận các thợ đào dưới mặt đất vẫn có thể tiếp cận nguồn điện giá rẻ, trong đó có điện sản xuất từ khí tự nhiên. Lợi thế năng lượng vì thế phải được cân nhắc cùng chi phí phóng, chế tạo tàu vũ trụ, duy trì liên lạc và thay thế phần cứng theo định kỳ. Bài toán khó khác nằm ở việc xử lý nhiệt, bởi máy ASIC hoạt động cường độ cao sẽ tạo ra lượng nhiệt đáng kể trong quá trình tính toán. Trên Trái Đất, nhiệt thường được đưa đi nhờ đối lưu, sử dụng quạt thổi không khí hoặc máy bơm tuần hoàn chất lỏng qua các bộ phận cần làm mát. Trong không gian, nhiệt từ máy ASIC phải truyền tới bộ tản nhiệt, sau đó thoát ra ngoài bằng bức xạ hồng ngoại, không thể dựa vào không khí như dưới mặt đất. Hiệu quả tản nhiệt phụ thuộc vào lớp phủ bề mặt, hướng của vệ tinh và chất lượng các ống dẫn nhiệt được lắp đặt bên trong hệ thống. Nếu muốn đào Bitcoin với cường độ cao, Starcloud có thể phải sử dụng bộ tản nhiệt lớn hơn, khiến khối lượng tải trọng và chi phí phóng cùng tăng. Những yêu cầu kỹ thuật này khiến việc khai thác trong vũ trụ không đơn giản chỉ là đưa một máy đào lên cao rồi kết nối với mạng lưới Bitcoin. Theo Techspot, Johnston tính toán chi phí trên mỗi kilowatt của ASIC rẻ hơn khoảng 30 lần so với GPU, tạo động lực đáng kể cho kế hoạch của Starcloud. Một chip Nvidia B200 công suất 1 KW có giá khoảng 30.000 USD, trong khi một ASIC công suất tương đương được nêu ở mức khoảng 1.000 USD. Dù vậy, thiết bị có thể nhanh chóng lỗi thời khi thế hệ máy mới hiệu quả hơn xuất hiện, còn độ khó mạng lưới Bitcoin tiếp tục tăng, khiến việc thay thế trên quỹ đạo đặc biệt phức tạp.