Tăng huyết áp do u tuyến thượng thận

Nguồn ảnh: VnExpress

Chị Vy, 38 tuổi, tăng huyết áp, bác sĩ xác định do thận sản xuất nhiều hormone aldosterone kèm u tuyến thượng thận.

Hai năm trước, chị Vy được chẩn đoán tăng huyết áp nhưng uống thuốc không đều và chưa được tầm soát nguyên nhân. Gần đây, huyết áp chị tăng lên 220/100 mmHg (bình thường 120/80 mmHg), nhịp tim 100-110 lần/phút, trong khi bình thường 60-90 lần/phút. Chị uống thuốc theo đơn cũ nhưng tình trạng không cải thiện.

BS.CKI Đỗ Anh Tuấn, khoa Nội Tim mạch 1, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết bệnh nhân còn trẻ thường tăng huyết áp thứ phát. Đây là tình trạng huyết áp tăng do một nguyên nhân xác định, có thể do bệnh chủ mô thận, hẹp động mạch thận, rối loạn nội tiết hoặc một số loại thuốc.

Kết quả xét nghiệm xác định chị Vy bị cường aldosterone nguyên phát, tức tuyến thượng thận sản xuất quá nhiều hormone aldosterone, có khối ở tuyến thượng thận phải, kích thước 15x8 mm.

Aldosterone là hormone được sản xuất ở vỏ tuyến thượng thận, giúp cơ thể điều hòa natri, kali và thể tích dịch. Khi aldosterone tăng quá mức, thận giữ nhiều natri và nước đồng thời tăng thải kali, khiến huyết áp tăng và có thể gây hạ kali máu.

Bác sĩ Tuấn kiểm tra và hướng dẫn bệnh nhân chăm sóc sức khỏe khi xuất viện. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh — Bác sĩ Tuấn kiểm tra và hướng dẫn bệnh nhân chăm sóc sức khỏe khi xuất viện. Ảnh: *Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh*

ThS.BS.CKII Huỳnh Thanh Kiều, Trưởng khoa Nội Tim mạch 1, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết cường aldosterone nguyên phát có thể bị bỏ sót trong nhiều năm vì biểu hiện chủ yếu là huyết áp cao. Hạ kali máu cũng có thể là triệu chứng cảnh báo nhưng không phải bệnh nhân nào cũng có.

Chị Vy được điều trị bằng 4 loại thuốc hạ áp, trong đó có thuốc đối kháng tác dụng của aldosterone, đồng thời bổ sung kali và điều chỉnh rối loạn điện giải. Huyết áp chị giảm về khoảng 120/80 mmHg, nhịp tim 80 lần/phút.

Sau khi đánh giá nguyên nhân và vị trí tổn thương, bệnh nhân được chỉ định phẫu thuật nội soi cắt toàn bộ tuyến thượng thận phải chứa khối u. Kết quả giải phẫu bệnh sau đó xác định u tuyến vỏ thượng thận (adrenal cortical adenoma) lành tính.

Sau phẫu thuật, huyết áp chị Vy cải thiện, chỉ cần sử dụng một loại thuốc hạ áp. Bác sĩ tiếp tục theo dõi kali máu, chỉ số nội tiết của người bệnh. Sức khỏe chị ổn định, xuất viện 3 ngày sau.

Cơ thể có hai tuyến thượng thận nằm phía trên hai thận. Khi một tuyến được cắt bỏ, tuyến còn lại có thể đảm nhiệm chức năng nội tiết cần thiết. Tuy nhiên, bệnh nhân cần được theo dõi sau phẫu thuật để đánh giá huyết áp, điện giải và hoạt động nội tiết.

Bác sĩ khuyến cáo người tăng huyết áp khi còn trẻ, huyết áp trên 180/120 mmHg, khó kiểm soát hoặc cần dùng nhiều thuốc, hạ kali máu không rõ nguyên nhân, hoặc tình cờ phát hiện khối u tuyến thượng thận nên khám chuyên sâu.

Thu Hà

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi

Độc giả đặt câu hỏi bệnh tim mạch tại đây để bác sĩ giải đáp

Tăng huyết áp ở người trẻ tuổi thường tiềm ẩn các bệnh lý nguyên phát nguy hiểm, điển hình là trường hợp bệnh nhân Vy (38 tuổi) vừa được tiếp nhận tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM. Người bệnh nhập viện trong tình trạng huyết áp vọt lên 220/100 mmHg và nhịp tim dao động 100-110 lần/phút dù đã dùng thuốc hạ áp theo đơn cũ. Kết quả chẩn đoán chuyên sâu xác định bệnh nhân mắc hội chứng cường aldosterone nguyên phát xuất phát từ khối u tuyến thượng thận phải kích thước 15x8 mm. Khối u khiến tuyến thượng thận tăng tiết hormone aldosterone quá mức, dẫn đến cơ chế giữ natri, tích tụ dịch và đào thải kali gây tăng huyết áp kháng trị. Sau giai đoạn điều trị nội khoa phối hợp 4 nhóm thuốc nhằm đưa huyết áp về ngưỡng 120/80 mmHg, các bác sĩ đã tiến hành phẫu thuật nội soi cắt bỏ toàn bộ tuyến thượng thận phải chứa khối u. Kết quả giải phẫu bệnh xác định đây là u tuyến vỏ thượng thận lành tính, giúp bệnh nhân hồi phục ổn định và xuất viện chỉ sau 3 ngày với nhu cầu dùng thuốc giảm xuống tối thiểu. Theo các chuyên gia tim mạch, cường aldosterone nguyên phát rất dễ bị bỏ sót trong nhiều năm do triệu chứng lâm sàng chủ yếu chỉ biểu hiện qua chỉ số huyết áp cao. Bác sĩ khuyến cáo những người khởi phát tăng huyết áp khi còn trẻ, chỉ số đo vượt ngưỡng 180/120 mmHg, đáp ứng kém với phác đồ thông thường hoặc kèm hạ kali máu cần sớm thực hiện tầm soát nội tiết chuyên sâu để xử lý triệt để căn nguyên.