Thiết bị báo cháy tự động: Nhà ở riêng lẻ chưa bắt buộc nhưng nên lắp

Những vụ cháy nghiêm trọng lúc rạng sáng

Rạng sáng 16-9, ngôi nhà số 2B, ngách 264/2 Thụy Khuê, phường Tây Hồ, TP Hà Nội xảy ra cháy khiến 5 người tử vong. Vụ việc một lần nữa đặt ra câu hỏi về khả năng phát hiện đám cháy sớm, việc thoát nạn trong những căn nhà dân, đặc biệt là nhà ở riêng lẻ.

• 'Hộp ngủ' nở rộ ở TP.HCM: Người bên trong thoát bằng cách nào nếu hỏa hoạn?

• 'Hộp ngủ' 2,4m² nở rộ ở phường Tân Sơn Nhì, Tây Thạnh, Vườn Lài… lo lối thoát nạn

• Vụ cháy lớn khách sạn phường Tân Sơn Nhì: Hàng loạt bệnh nhân ngộ độc khí CO, 3 người nặng

Tại TP.HCM, thời gian gần đây cũng xảy ra nhiều vụ cháy gây hậu quả nghiêm trọng. Điển hình như vụ cháy xảy ra khoảng 20h27 ngày 11-7 tại một căn nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh trên đường Ngô Đức Kế, phường Bình Thạnh khiến 5 người tử vong.

Hay rạng sáng 6-8, vụ cháy tại căn nhà riêng lẻ trên đường Nguyễn Văn Đậu, phường Bình Lợi Trung làm 2 người chết. 

Đến rạng sáng 5-9, một ki ốt kinh doanh rau, củ kết hợp nhà ở trong hẻm đường Tân Thới Nhất 12, phường Đông Hưng Thuận xảy ra cháy. Vụ việc khiến 2 vợ chồng tử vong, người con bị bỏng.

Rạng sáng 7-9, một vụ cháy xảy ra tại khách sạn trên đường Tân Kỳ Tân Quý, phường Tân Sơn Nhì khiến 2 người tử vong, lực lượng cảnh sát phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ nỗ lực cứu 26 người thoát nạn.

Điểm chung trong nhiều vụ cháy gây hậu quả nghiêm trọng là thời điểm xảy ra cháy vào ban đêm hoặc rạng sáng, khi người dân đang ngủ. Việc phát hiện khói, lửa chậm có thể khiến thời gian thoát nạn bị rút ngắn, nhất là trong những căn nhà có nhiều người, nhiều tầng hoặc chứa hàng hóa, vật dụng dễ cháy.

Khuyến nghị nhà ở riêng lẻ lắp thiết bị báo cháy

Trước thực tế trên, nhiều người đặt câu hỏi: Nhà ở riêng lẻ có nên lắp thiết bị báo cháy tự động hay chỉ những công trình thuộc diện quản lý về phòng cháy chữa cháy mới cần trang bị?

Trao đổi về vấn đề này, đại diện Phòng Cảnh sát phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ (PC07) Công an TP.HCM cho biết hiện nay chưa bắt buộc nhà ở riêng lẻ phải lắp đặt hệ thống hoặc thiết bị báo cháy tự động.

Tuy nhiên, lực lượng cảnh sát phòng cháy chữa cháy thường xuyên vận động, khuyến nghị người dân chủ động trang bị các thiết bị cảnh báo sớm. Việc phát hiện đám cháy ngay từ khi mới phát sinh sẽ giúp gia đình có thêm thời gian xử lý sự cố, tổ chức thoát nạn và gọi lực lượng chức năng.

Theo đại diện PC07, đối với nhà ở riêng lẻ, người dân nên trang bị đầu báo cháy tự động, thiết bị cảnh báo rò rỉ gas, bình chữa cháy xách tay, mặt nạ lọc độc và xô, thùng múc nước để chủ động xử lý khi có sự cố.

Các thiết bị báo cháy tự động có thể phát hiện khói hoặc dấu hiệu bất thường tùy theo loại thiết bị, phát tín hiệu cảnh báo để người trong nhà biết và kịp thời kiểm tra. Đặc biệt, trong thời điểm ban đêm, khi mọi người đang ngủ, cảnh báo sớm có thể giúp rút ngắn thời gian nhận biết đám cháy.

Dù vậy, thiết bị báo cháy không thay thế cho việc bảo đảm an toàn phòng cháy chữa cháy, cũng không có nghĩa là nhà lắp thiết bị sẽ không xảy ra cháy. Người dân vẫn cần kiểm soát nguồn nhiệt, nguồn điện và chuẩn bị phương án thoát nạn.

Bên cạnh việc lắp đặt thiết bị cảnh báo sớm, PC07 khuyến cáo người dân thường xuyên kiểm tra hệ thống điện, quản lý chặt chẽ nguồn nhiệt, tắt các thiết bị điện không cần thiết trước khi đi ngủ hoặc rời khỏi nhà.

Đối với nhà ở riêng lẻ, đặc biệt là nhà kết hợp sản xuất, kinh doanh, cần chủ động dự kiến các phương án thoát hiểm. Ngoài lối ra chính, gia đình nên tính đến phương án thoát nạn thứ hai, thứ ba qua ban công, lô gia, cửa sổ hoặc lối lên mái sang nhà lân cận nếu có điều kiện và bảo đảm an toàn.

Lối đi, hành lang, cầu thang, ban công và cửa thoát hiểm phải được duy trì thông thoáng. Không nên sắp xếp hàng hóa, vật dụng hoặc lắp đặt vật cản che chắn các lối này.

Gia đình cũng cần thống nhất vị trí cất giữ chìa khóa cửa, đèn pin và các dụng cụ phá dỡ như búa, xà beng. Tất cả thành viên phải biết nơi để những vật dụng này để có thể sử dụng khi xảy ra sự cố.

Khi phát hiện hỏa hoạn, người dân cần hô hoán để những người xung quanh biết, bình tĩnh ngắt nguồn điện nếu có thể thực hiện an toàn, tìm cách thoát nạn, sử dụng phương tiện chữa cháy tại chỗ để dập lửa khi đám cháy còn nhỏ và gọi ngay lực lượng cảnh sát PCCC và cứu nạn cứu hộ qua số 114.

Đại diện PC07 khuyến cáo người dân khi mua thiết bị báo cháy nên lựa chọn sản phẩm chính hãng, phù hợp với điều kiện kinh tế gia đình, không mua hàng trôi nổi, không rõ nguồn gốc.

Trước đó, ngày 28-8, UBND TP.HCM có công văn gửi Công an TP.HCM và UBND 168 xã, phường, đặc khu về việc tăng cường công tác phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ đối với nhà ở riêng lẻ, nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh.

Theo công văn, trong 6 tháng đầu năm 2026, TP.HCM xảy ra 228 vụ cháy, làm 14 người chết và 27 người bị thương. Đáng chú ý, loại hình nhà ở riêng lẻ, nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh vẫn chiếm tỉ lệ cao về số vụ cháy và thiệt hại về người, với 100/228 vụ (43,9%), làm chết 7/14 người (50%), bị thương 14/27 người (51,9%).

Trước tình hình trên, UBND TP.HCM yêu cầu UBND cấp xã và các cơ quan, đơn vị liên quan tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý nhà nước về phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ; phân công rõ trách nhiệm của từng đơn vị và người đứng đầu, không để xảy ra tình trạng "khoán trắng" nhiệm vụ cho công an cấp xã.

Các địa phương được yêu cầu tăng cường chỉ đạo, kiểm tra, theo dõi công tác phòng cháy chữa cháy; kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý hoặc kiến nghị xử lý các cơ sở, nhà ở riêng lẻ, nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh và công trình vi phạm trật tự xây dựng làm ảnh hưởng đến điều kiện an toàn phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ.

UBND TP.HCM cũng yêu cầu củng cố, kiện toàn lực lượng dân phòng; tiếp tục duy trì, nâng cao chất lượng hoạt động của các mô hình "Tổ liên gia an toàn phòng cháy, chữa cháy", "Điểm chữa cháy công cộng", mô hình tự quản về phòng cháy chữa cháy và phong trào "Nhà tôi có 4 có".

Theo cơ quan chức năng, vụ cháy xảy ra vào rạng sáng, thời điểm các nạn nhân đang ngủ say. Trong khi đó, ngôi nhà không có hệ thống báo cháy tự động nên không phát hiện kịp thời để thoát nạn và tổ chức chữa cháy ban đầu.