Thống nhất xây dựng lộ trình hợp tác về công nghệ lượng tử Nga-Việt

Trong khuôn khổ chuyến tháp tùng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân thăm cấp Nhà nước tới Liên bang Nga, GS.TS. Trần Hồng Thái đã thúc đẩy một hướng hợp tác công nghệ nhiều triển vọng. Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam làm việc với Tập đoàn Năng lượng Hạt nhân Quốc gia Nga Rosatom cùng các đối tác khoa học, đào tạo hàng đầu tại Đại học Khoa học và Công nghệ Quốc gia MISIS. Cuộc gặp tập trung xây dựng lộ trình hợp tác trong các công nghệ chiến lược, trước mắt ưu tiên công nghệ lượng tử, qua đó cụ thể hóa định hướng hợp tác khoa học, công nghệ song phương trong giai đoạn mới. Phía Nga tham dự buổi làm việc có bà Ekaterina Solntseva, Giám đốc phụ trách Công nghệ lượng tử của Rosatom, cùng Viện sĩ Nikolai Kolachevsky, Viện trưởng Viện Vật lý P.N. Lebedev thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga. Đại diện NUST MISIS có ông Sergey Salikhov, Phó Hiệu trưởng thứ nhất, trong khi Rosatom cử ông Denis Avetisyan, Cố vấn Công nghệ lượng tử, tham gia trao đổi. Sự hiện diện đồng thời của cơ quan nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp cho thấy cuộc gặp hướng tới một hệ sinh thái hợp tác toàn diện, thay vì chỉ dừng ở những dự án riêng lẻ. Sau khi tham dự Diễn đàn Quantum BRICS tại Nga vào tháng 6/2026, Viện Hàn lâm đã chủ động tăng cường trao đổi với Rosatom và các đối tác khoa học Nga. Mục tiêu đặt ra là nghiên cứu mô hình phát triển công nghệ lượng tử từ xác định hướng nghiên cứu ưu tiên, xây dựng hạ tầng, đào tạo nhân lực đến tổ chức liên kết giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp. Cách tiếp cận này được kỳ vọng tạo nền tảng đồng bộ, giúp các kết quả nghiên cứu từng bước đi vào đào tạo, ứng dụng và phát triển năng lực công nghệ trong thực tế. Viện Vật lý P.N. Lebedev và NUST MISIS góp mặt tại cuộc họp, mở thêm cầu nối để Viện Hàn lâm tiếp cận sâu hơn với hệ sinh thái lượng tử tiên tiến của Nga. GS.TS. Trần Hồng Thái nhận định công nghệ lượng tử là lĩnh vực mới, có tốc độ phát triển đột phá, đồng thời đòi hỏi nguồn lực đầu tư rất lớn. Trong bối cảnh đó, học hỏi kinh nghiệm từ những quốc gia đi trước như Nga có thể giúp Việt Nam rút ngắn đáng kể thời gian xây dựng đội ngũ, tổ chức nghiên cứu và phát triển năng lực nội sinh. Với vai trò cơ quan điều phối chương trình lượng tử quốc gia của Nga, Rosatom được đánh giá là đối tác tham chiếu phù hợp để Viện Hàn lâm xây dựng lộ trình thực tiễn. Lộ trình này cần bám sát năng lực, điều kiện và nhu cầu phát triển của Việt Nam, đồng thời tận dụng những kinh nghiệm đã được tích lũy từ phía Nga. Quan hệ hữu nghị truyền thống sâu sắc giữa hai nước cũng tạo nền tảng thuận lợi để hợp tác khoa học, công nghệ được mở rộng theo hướng thiết thực, lâu dài và cùng có lợi. Viện Hàn lâm dự kiến tạo điều kiện cho các nhà khoa học, nghiên cứu sinh và cán bộ trẻ Việt Nam trực tiếp nghiên cứu trên hạ tầng tính toán lượng tử hiện có của Nga. Cùng với đó, các chuyên gia đầu ngành của Nga có thể được mời sang làm việc tại Viện, đảm nhiệm vai trò chủ nhiệm những hợp phần trong các dự án chung. Xa hơn, hai bên hướng tới xây dựng một Trung tâm nghiên cứu chung, được kỳ vọng trở thành biểu tượng công nghệ thể hiện chiều sâu hợp tác giữa Việt Nam và Liên bang Nga. Trên tinh thần đồng thuận cao, Viện Hàn lâm và Rosatom thống nhất Lộ trình hợp tác công nghệ lượng tử với bốn cấu phần chiến lược, bao quát từ hoạch định chính sách đến phát triển hạ tầng. Cấu phần đầu tiên là chia sẻ kinh nghiệm xây dựng chiến lược quốc gia, tiếp đó là đào tạo nguồn nhân lực và chia sẻ, kết nối các hạ tầng nghiên cứu. Cấu phần cuối cùng tập trung từng bước tiếp cận, phát triển hạ tầng tính toán lượng tử tổng thể, bao gồm cả phần mềm lẫn phần cứng. Lộ trình giữa Viện Hàn lâm và Rosatom được xem là bước đi cụ thể nhằm tận dụng thế mạnh của đối tác đi trước, đồng thời tạo động lực để Việt Nam tăng tốc trong lĩnh vực chiến lược. Hợp tác sẽ kết nối nghiên cứu, đào tạo và doanh nghiệp, qua đó hình thành môi trường phát triển nhân lực cùng các năng lực kỹ thuật cần thiết. Theo thông tin do báo Nhân Dân đăng tải, kết quả này góp phần đặt nền móng để Việt Nam sớm hình thành năng lực công nghệ lượng tử trong kỷ nguyên mới.