Ngày 15/9/1945, chỉ ít ngày sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, từ Đài phát sóng Bạch Mai, Việt Nam Thông tấn xã - nay là Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) - đã phát đi toàn thế giới bản Tuyên ngôn Độc lập và danh sách Chính phủ lâm thời bằng ba thứ tiếng Việt, Anh, Pháp.
Thời khắc thiêng liêng ấy là dấu mốc quan trọng trong quá trình hình thành, xây dựng, phát triển của TTXVN và trở thành Ngày truyền thống của ngành.
81 năm qua, TTXVN không ngừng lớn mạnh, không ngừng tự đổi mới để phát triển tương xứng với tầm vóc thời đại, với sự phát triển của đất nước, tiếp tục khẳng định vai trò là cơ quan thông tấn quốc gia, cơ quan báo chí, truyền thông chủ lực đa phương tiện, đa ngôn ngữ của Đảng, Nhà nước; là nguồn thông tin chính thống, dòng chủ lưu thông tin tích cực trên mặt trận báo chí, tư tưởng.
Xung kích trên mặt trận thông tin thời chiến
Trong suốt hơn tám thập kỷ xây dựng và trưởng thành, TTXVN luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt của Đảng, của Bác Hồ, sự chỉ đạo của Chính phủ và sự tin yêu, đùm bọc của Nhân dân. Những lời căn dặn của Bác là ngọn đuốc soi đường, thôi thúc những người làm báo thông tấn, dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào cũng không quản ngại khó khăn, vượt qua mưa bom, bão đạn, duy trì mạch thông tin không ngừng chảy.
Trong chín năm kháng chiến chống thực dân Pháp, đội ngũ cán bộ, phóng viên, cán bộ kỹ thuật, vừa mới được thành lập với lực lượng mỏng, đã vừa chiến đấu, phục vụ chiến đấu, vừa bảo đảm nhiệm vụ thông tin tuyên truyền. VNTTX đã vượt qua muôn vàn khó khăn gian khổ với 21 lần di chuyển địa điểm để tránh sự phát hiện của địch, hàng chục lần phá vòng vây giặc đánh vào căn cứ, vừa chiến đấu để bảo toàn lực lượng, vừa di chuyển máy móc thiết bị, bảo đảm thông tin phục vụ cho Ðảng và Bác Hồ. Nhiều đồng chí đã hy sinh anh dũng, trong đó có đồng chí Trần Kim Xuyến, Phó Giám đốc Nha thông tin, người phụ trách đầu tiên và cũng là người đầu tiên của VNTTX hy sinh (năm 1947).
Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954 là một mốc son chói lọi của cách mạng Việt Nam. Bản tin về tướng De Castries cùng toàn bộ bộ chỉ huy tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ bị bắt sống do VNTTX phát đi trong các ngày 7, 8, 9/5/1954 đã gây tiếng vang lớn trong nước và quốc tế.
Sau Hiệp định Geneva, đất nước tạm chia cắt hai miền. VNTTX vừa phản ánh công cuộc xây dựng CNXH ở miền Bắc, vừa đưa tin về phong trào đấu tranh ở miền Nam. Trong thời kỳ đế quốc Mỹ leo thang đánh phá miền Bắc, VNTTX vừa tổ chức lực lượng, vừa sẵn sàng chiến đấu bảo vệ cơ sở, vừa chuẩn bị cơ sở dự phòng, tăng cường trang thiết bị, từng bước lên chính quy; đồng thời mở rộng thông tin đối nội và đối ngoại.
Ngày 12/10/1960, Thông tấn xã Giải phóng (TTXGP) - cơ quan phát ngôn thông tấn chính thức của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam - ra đời. Cán bộ, phóng viên, điện báo viên của TTXGP đã bám trụ kiên cường trên những địa bàn vô cùng khốc liệt, bám trụ cùng với nhân dân ở những vùng còn bị kìm kẹp, kịp thời đưa tin, ảnh về các phong trào đấu tranh, góp phần cổ vũ mạnh mẽ nhân dân cả nước đấu tranh chống đế quốc Mỹ xâm lược.
Trong suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, phóng viên thông tấn có mặt ở mọi chiến trường miền Nam, Lào, Campuchia, ghi lại những hình ảnh chiến đấu hào hùng của quân và dân ta, phục vụ đắc lực công tác tuyên truyền đối nội, đối ngoại, cổ vũ toàn dân kháng chiến.
VNTTX còn đảm nhiệm thông tin về các cuộc đàm phán Paris, cung cấp tin, ảnh phục vụ đấu tranh ngoại giao, góp phần tạo dư luận đồng tình trong và ngoài nước, tiếp sức cho thắng lợi lịch sử mùa Xuân 1975.
Ngày 30/4/1975, VNTTX vinh dự phát đi dòng tin, bức ảnh lịch sử về Đại thắng mùa Xuân năm 1975, non sông liền một dải, mở ra kỷ nguyên độc lập, tự do, thống nhất và xây dựng chủ nghĩa xã hội trên cả nước.
Trải qua các cuộc chiến chống xâm lược, đồng hành cùng dân tộc, TTXVN đã có gần 260 nhà báo-liệt sỹ. Đó là những đóng góp thầm lặng nhưng vô cùng to lớn, góp phần làm nên thắng lợi vĩ đại của cách mạng Việt Nam.
Sau ngày đất nước thống nhất, VNTTX và TTXGP được hợp nhất lấy tên gọi là VNTTX (sau đổi thành TTXVN). Kể từ đó, TTXVN bước sang thời kỳ xây dựng, phát triển mới với vị thế hãng thông tấn quốc gia có mạng lưới phóng viên thường trú phủ khắp các tỉnh, thành phố trong cả nước và nhiều cơ quan thường trú ở nước ngoài. Bộ máy tổ chức, đội ngũ cán bộ, phóng viên, biên tập viên, nhân viên được tăng cường, cơ sở vật chất kỹ thuật từng bước được hiện đại hóa.
Chuyển mình mạnh mẽ trong dòng chảy đổi mới và hội nhập
Giai đoạn xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, cũng như thời kỳ đổi mới, TTXVN tiếp tục phát triển mạnh mẽ về mọi mặt, làm tốt nhiệm vụ là cơ quan thông tin chiến lược, tin cậy của Đảng và Nhà nước; là nguồn thông tin chính thống phục vụ các cơ quan truyền thông đại chúng trong và ngoài nước; đấu tranh phản bác những thông tin sai trái..., hỗ trợ đắc lực công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế của đất nước.
Từ chỗ chỉ cung cấp tin, ảnh cho các cơ quan báo chí, TTXVN đã mở rộng hoạt động, trực tiếp đưa thông tin đến công chúng với sự ra đời của hàng loạt ấn phẩm mới, như: báo Thể thao và Văn hóa, Tuần Tin tức… các ấn phẩm đối ngoại như: Việt Nam News, Le Courrier du Vietnam, Vietnam Law and Legal Forum. Cùng với Báo Ảnh Việt Nam phát bằng 10 ngôn ngữ, các sản phẩm thông tin đối ngoại của TTXVN đã góp phần đưa hình ảnh Việt Nam đến gần hơn với bạn bè quốc tế.
Năm 1998, TTXVN khai trương mạng vnanet.vn, trở thành một trong những cơ quan báo chí đầu tiên của Việt Nam hoạt động trên mạng internet, khẳng định tầm nhìn chiến lược của cơ quan thông tấn quốc gia trong xu thế truyền thông toàn cầu.
Bước sang thế kỷ 21, TTXVN phát triển thành một tổ hợp truyền thông đa phương tiện với đầy đủ các loại hình báo chí hiện đại: báo in, báo điện tử, truyền hình, ảnh báo chí, đồ họa, podcast…
Phóng viên thông tấn không chỉ có mặt trên mọi miền Tổ quốc mà còn hiện diện tại 30 địa bàn trọng điểm, chiến lược trên toàn cầu, vừa đưa hình ảnh Việt Nam ra thế giới, vừa đưa thế giới đến gần hơn với Việt Nam.
Sự dấn thân của những người làm báo thông tấn, sự gắn bó mật thiết với nhân dân và địa bàn, tiên phong trong ứng dụng công nghệ vào quy trình tác nghiệp, kiên định với những giá trị cốt lõi của báo chí đã giúp TTXVN tạo ra những sản phẩm báo chí chất lượng, được vinh danh ở những mục cao nhất trong các giải báo chí quốc gia và quốc tế.
Với vai trò chủ lực của cơ quan báo chí đa phương tiện, TTXVN tiếp tục phát triển theo hướng đảm bảo tính định hướng của thông tin, là kênh thông tin chiến lược, tạo được sự đồng thuận trong xã hội để thực hiện thắng lợi các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước; kịp thời đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, thông tin xuyên tạc về chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân, giữ vững sự đồng thuận xã hội.
Đối với các tuyến thông tin trọng điểm, TTXVN đã mở các dòng sự kiện, tạo điểm nhấn thông tin trên các nền tảng truyền thông; xây dựng các chuyên trang tích hợp các loại hình thông tin như trang tin https://daihoidang.vn; https://baucuquochoi.vn; cập nhật thông tin trên trang https://nvsk.vnanet.vn; https://chinhsachcuocsong.vnanet; tăng cường thông tin bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên chuyên trang https://happyvietnam.vnanet.vn.
Đặc biệt, từ ngày 1/4/2026, TTXVN trở thành đơn vị sự nghiệp công lập của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, đặt ra yêu cầu mới đối với hoạt động thông tin, nhất là truyền thông chính sách, đồng hành cùng thực tiễn để đưa Nghị quyết vào cuộc sống.
TTXVN đã tập trung thông tin đậm nét các sự kiện chính trị trọng đại của đất nước. Bám sát sự lãnh đạo, chỉ đạo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Đảng ủy các cơ quan Đảng Trung ương, TTXVN chủ động xây dựng các kế hoạch thông tin cao điểm với sự tham gia đồng bộ của toàn bộ hệ thống cơ quan thường trú trong và ngoài nước, qua đó làm nổi bật những nội dung cốt lõi của các Nghị quyết, các bài phát biểu, chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, góp phần định hướng dư luận và tạo sự thống nhất trong nhận thức, hành động.
TTXVN thông tin toàn diện, kịp thời phản ánh việc triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV, Hội nghị Trung ương 2, Hội nghị Trung ương 3, các Nghị quyết trọng tâm của Bộ Chính trị về phát triển đất nước trong thời kỳ mới; lan tỏa kết quả thực hiện chủ trương, chính sách, những chuyển động trong đời sống, đồng hành tháo gỡ khó khăn trong quá trình triển khai.
Với hệ sinh thái truyền thông đa ngôn ngữ, đa nền tảng, TTXVN khai thác đồng thời báo in, báo điện tử, megastory, longform, infographic, podcast, video, đồ họa và các sản phẩm truyền thông số chuyên biệt để chuyển tải chính sách theo hướng trực quan, sinh động, dễ tiếp cận, phù hợp với từng nhóm công chúng.
Phát triển TTXVN thành cơ quan báo chí, truyền thông chủ lực đa phương tiện, đa ngôn ngữ
Bước vào kỷ nguyên công nghệ số, TTXVN tiếp tục tiên phong trong chuyển đổi số, tái cơ cấu bộ máy, tối ưu hóa sản xuất và phân phối thông tin. TTXVN đã hình thành hệ sinh thái số toàn diện, ứng dụng các công nghệ truyền thông hiện đại, trí tuệ nhân tạo vào quy trình quản lý, tác nghiệp, sản xuất và phổ biến thông tin, giúp tối đa hóa nguồn lực, đảm bảo nâng cao hiệu suất, chất lượng công việc. Các tòa soạn trực thuộc của TTXVN luôn được xếp thứ hạng cao trong danh sách trưởng thành chuyển đổi số.
TTXVN đã triển khai chuyển đổi số đồng bộ trên cả ba phương diện gồm hạ tầng công nghệ, quy trình sản xuất và phát triển nguồn nhân lực. Cùng với việc đầu tư hệ thống quản trị nội dung, trung tâm dữ liệu, nền tảng số dùng chung, nhiều công nghệ mới, đặc biệt là AI, từng bước được ứng dụng trong quy trình sản xuất thông tin. Những kết quả bước đầu đã được thể hiện qua việc xuất bản chuyên đề "Công nghệ và Tương lai," xây dựng chuyên trang "Chuyển động số."
Đặc biệt, Trung tâm Kỹ thuật thông tấn sắp ra mắt App ứng dụng AI phân loại thông tin về Nghị quyết 57-NQ/TW theo mối liên kết giữa chủ trương, quá trình thực hiện và kết quả của các bộ, ngành, địa phương; đồng thời phân loại theo từng nhóm nhiệm vụ, giải pháp của Nghị quyết.
Bước vào giai đoạn phát triển mới của đất nước, khi khát vọng xây dựng Việt Nam hùng cường, thịnh vượng đang được hiện thực hóa bằng những quyết sách chiến lược và Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, vai trò của báo chí cách mạng nói chung và TTXVN nói riêng càng trở nên quan trọng. TTXVN xác định tiếp tục phát huy vai trò là kênh thông tin chính thống, tin cậy của Đảng và Nhà nước; phản ánh trung thực, toàn diện dòng chảy phát triển của đất nước; lan tỏa những giá trị tích cực, khơi dậy tinh thần yêu nước, ý chí tự cường và khát vọng phát triển trong toàn xã hội.
Để thực hiện tốt nhiệm vụ là đơn vị sự nghiệp công lập của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, bà Vũ Việt Trang, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy các cơ quan Đảng Trung ương, Bí thư Đảng ủy, Tổng Giám đốc TTXVN, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương cho biết TTXVN xác định tập trung vào sáu nhóm giải pháp trọng tâm: tiếp tục củng cố vai trò là cơ quan thông tấn quốc gia, trung tâm thông tin chiến lược và nguồn tin chính thống của Đảng, Nhà nước; đẩy mạnh phát triển mô hình báo chí đa phương tiện, lấy nội dung chất lượng cao làm trung tâm; phát huy vai trò chủ lực trong công tác thông tin đối ngoại và truyền thông quốc gia; tăng cường năng lực định hướng dư luận xã hội và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; xây dựng nguồn nhân lực báo chí chất lượng cao gắn với chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo; tiếp tục thực hiện hiệu quả nhiệm vụ thông tin đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo, mở rộng các sản phẩm bằng nhiều ngôn ngữ và chữ viết của các dân tộc thiểu số.
Với những thành tích đặc biệt xuất sắc, TTXVN tự hào là cơ quan báo chí ba lần vinh dự đón nhận Danh hiệu Anh hùng: Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới (năm 2001) và hai Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (năm 2005 tặng TTXVN và năm 2020 tặng TTXGP).
Nhân kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống, Đảng và Nhà nước đã trao tặng TTXVN Huân chương Hồ Chí Minh lần thứ 3. Đây là phần thưởng cao quý của Đảng, Nhà nước ghi nhận những đóng góp to lớn của TTXVN cho sự nghiệp cách mạng của Đảng và của dân tộc.
Trải qua hơn tám thập kỷ, TTXVN không chỉ chứng kiến mà còn góp phần làm nên lịch sử đất nước. TTXVN đã chứng minh bản lĩnh kiên cường, tinh thần đổi mới không ngừng, giữ vững mạch nguồn thông tin chính thống, dẫn dắt dòng chảy dư luận xã hội, tiếp tục khẳng định vai trò của cơ quan thông tấn quốc gia, cơ quan thông tin chiến lược, tin cậy của Đảng và Nhà nước.
Quán triệt sâu sắc chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đối với TTXVN: “vừa đi nhanh, vừa đi chắc; vừa sáng tạo, vừa giữ chuẩn mực; vừa hiện đại, vừa giữ hồn cốt của báo chí cách mạng,” thế hệ cán bộ, phóng viên, biên tập viên, kỹ thuật viên thông tấn hôm nay sẽ tiếp tục giữ ngọn lửa nhiệt huyết, phát huy vai trò là người lính xung kích trên mặt trận văn hóa tư tưởng, viết tiếp những trang sử vẻ vang của một cơ quan thông tấn anh hùng./.
(TTXVN/Vietnam+)