Sáng 17/10, tại phiên khai mạc kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa 16, Thủ tướng Lê Minh Hưng trình bày báo cáo tình hình kinh tế - xã hội năm 2026 và dự kiến kế hoạch năm 2027.
Phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê là một trong những nhiệm vụ Chính phủ ưu tiên nhằm bảo đảm an sinh, nâng cao đời sống người dân. Theo báo cáo, cả nước đang triển khai 907 dự án nhà ở xã hội với gần 858.500 căn, tổng mức đầu tư gần 793.000 tỷ đồng. Trong đó, 301 dự án với khoảng 201.500 căn đã hoàn thành. Riêng 4 tháng qua, 22 dự án nhà ở cho thuê với hơn 33.400 căn được khởi công.
Cùng với phát triển nhà ở, Chính phủ sẽ tiếp tục hoàn thiện pháp luật, tháo gỡ các quy định mâu thuẫn, chồng chéo, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh. Việc xử lý nhà, đất dôi dư phải hoàn thành, tránh hư hỏng, xuống cấp, lãng phí.
Thủ tướng yêu cầu nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương hai cấp, tăng cường kỷ luật hành chính, thay thế ngay cán bộ đùn đẩy, né tránh, không hoàn thành nhiệm vụ.
Thủ tướng Lê Minh Hưng báo cáo tình hình kinh tế xã hội tại Kỳ họp 2 Quốc hội khóa 16, sáng 17/10. Ảnh: Hoàng Phong
Giảm áp lực thi cử, bảo đảm đủ sách giáo khoa
Trong lĩnh vực giáo dục, Chính phủ đặt mục tiêu đổi mới nội dung, phương pháp dạy và học, thi, kiểm tra, đánh giá theo hướng thực chất, giảm áp lực thi cử. Tình trạng thiếu trường, lớp, giáo viên, nhất là tại đô thị, khu công nghiệp, vùng khó khăn, biên giới và hải đảo, sẽ được tập trung giải quyết.
Thủ tướng yêu cầu bảo đảm cung ứng đầy đủ, kịp thời sách giáo khoa trước năm học 2027-2028; đẩy mạnh giáo dục số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, STEM/STEAM và hướng nghiệp. Toàn bộ trường phổ thông nội trú liên cấp giai đoạn 2 phải hoàn thành, đưa vào hoạt động trước ngày 30/8/2027.
Từ năm học 2026-2027, cả nước sử dụng thống nhất một bộ sách giáo khoa, đồng thời tiếp tục rà soát, hoàn thiện nội dung, phấn đấu miễn phí từ năm học 2028-2029. Chính phủ cũng đang triển khai xây dựng, hoàn thiện và đưa vào sử dụng 108 trường phổ thông nội trú liên cấp.
Trong lĩnh vực y tế, Chính phủ tiếp tục thực hiện khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí, củng cố y tế cơ sở và y tế dự phòng. Báo cáo ước tính năm 2026 có khoảng 97% người dân được khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí; 88,2% được lập sổ sức khỏe điện tử và tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt 95,5%.
Năm 2027, Chính phủ cũng tập trung cho chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, đồng thời tổ chức các hoạt động kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ.
Đẩy nhanh các dự án giao thông trọng điểm
Về hạ tầng, Chính phủ sẽ tiếp tục hoàn thiện mạng lưới cao tốc, đường ven biển, các tuyến vành đai kết nối liên vùng, đồng thời phát triển hệ thống cảng biển và vận tải thủy trọng yếu.
Các dự án đường sắt quan trọng quốc gia, gồm đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, các tuyến kết nối quốc tế và đường sắt đô thị sẽ được thúc đẩy triển khai. Tiến độ xây dựng sân bay Long Thành và Gia Bình tiếp tục được đẩy nhanh.
Chính phủ cũng yêu cầu xác định rõ số dự án tồn đọng đã xử lý, chưa xử lý, nguồn vốn được giải phóng và vốn còn tồn đọng để có giải pháp tháo gỡ dứt điểm.
Phó thủ tướng Lê Tiến Châu (trái) và Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng tại phiên khai mạc. Ảnh: Hoàng Phong
Trong lĩnh vực khoa học công nghệ, trọng tâm năm 2027 là chuyển từ chú trọng nguồn lực đầu vào sang tạo ra sản phẩm, kết quả và giá trị cụ thể. Chính phủ sẽ ưu tiên công nghệ chiến lược, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu, tăng liên kết giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp.
Hạ tầng số, dữ liệu dùng chung và Trung tâm Dữ liệu quốc gia tiếp tục được phát triển. Chính phủ đặt mục tiêu mở rộng phủ sóng 5G, thí điểm 6G, liên thông các cơ sở dữ liệu để người dân, doanh nghiệp không phải cung cấp lại thông tin đã có khi sử dụng dịch vụ công trực tuyến.
Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai sẽ được hoàn thiện, đưa vào vận hành, kết nối với dữ liệu địa chất, khoáng sản. Chính phủ đồng thời tăng cường quản lý khoáng sản chiến lược, phát triển công nghiệp chế biến sâu và xử lý các điểm nóng ô nhiễm môi trường.
Cắt giảm 53% thời gian, 55% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính
Đánh giá kết quả năm 2026, Thủ tướng cho biết kinh tế - xã hội đạt nhiều kết quả tích cực, dự kiến hoàn thành và vượt 14 trong 15 chỉ tiêu chủ yếu. GDP 9 tháng tăng 9,01%, riêng quý III tăng 9,95%. Tổng thu ngân sách nhà nước cả năm ước đạt 3,06 triệu tỷ đồng, tăng 14%.
Chính phủ đã tổng rà soát hệ thống pháp luật, xử lý các quy định chồng chéo, bất cập và đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính. Thời gian thực hiện thủ tục giảm 53%, chi phí tuân thủ của người dân, doanh nghiệp giảm 55%, tương đương tiết kiệm khoảng 23.000 tỷ đồng mỗi năm. Đây là mức cắt giảm lớn nhất từ trước đến nay, theo báo cáo.
Cả nước hoàn thành thêm 395 km cao tốc, đưa vào khai thác toàn tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông và khởi công đồng loạt 5 tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội. Đến hết tháng 9, có 4.688 dự án tồn đọng, kéo dài được xử lý hoặc có phương án xử lý, với tổng diện tích gần 196.000 ha, tổng mức đầu tư hơn 3,2 triệu tỷ đồng.
Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân (ngoài cùng phải) tại phiên khai mạc kỳ họp. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội
Trong lĩnh vực khoa học công nghệ, Việt Nam xếp thứ 43 trong 139 quốc gia về Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu năm 2026, tăng một bậc so với năm trước, theo Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO).
Từ ngày 1/7/2026, lương cơ sở tăng 8%, phụ cấp đối với cán bộ, công chức cấp xã tăng từ 25% lên 55%. Thu nhập bình quân của người lao động đạt 9,06 triệu đồng, tăng gần 9,4%.
Dù vậy, Chính phủ nhìn nhận kinh tế vĩ mô còn chịu sức ép lạm phát, lãi suất huy động và cho vay ở mức cao. Doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn khó tiếp cận đất đai, tín dụng. Đời sống một bộ phận người dân còn khó khăn, trong khi ô nhiễm không khí, ngập úng, ùn tắc giao thông và cháy nổ chưa được xử lý triệt để.
Cảnh báo điểm nghẽn trong thực thi chính sách
Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đánh giá các chính sách về thể chế, hạ tầng, khoa học công nghệ và tổ chức bộ máy đã bước đầu đi vào thực tiễn, tạo nền tảng phát triển giai đoạn 2026-2030. Tuy nhiên, một số dự án trọng điểm còn chậm tiến độ, 1.131 dự án tồn đọng đã có phương án nhưng chưa hoàn thành tháo gỡ.
Ủy ban nhận định cải cách thể chế được đẩy mạnh nhưng tổ chức thực thi vẫn là điểm nghẽn. Chính quyền địa phương hai cấp cơ bản vận hành thông suốt, song chất lượng chưa đồng đều, nhất là cấp xã. Việc phân cấp, phân quyền ở một số nơi chưa gắn với nhân lực, tài chính và trách nhiệm, có nguy cơ chuyển điểm nghẽn từ cấp trên xuống cơ sở.
Cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ xác định rõ thứ tự ưu tiên trong các nhiệm vụ năm 2027, tránh dàn trải nguồn lực. Đầu tư cho khoa học công nghệ cần chuyển từ chú trọng kinh phí sang sản phẩm ứng dụng, nâng cao năng suất và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Vũ Tuân