Yêu cầu trên được Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh khi phát biểu kết luận cuộc họp kiểm điểm tình hình triển khai, thúc đẩy giải ngân các dự án trọng điểm ngành giao thông vận tải, chiều 22/9.
Thủ tướng Lê Minh Hưng. (Ảnh: chinhphu.vn)
12 dự án có tỷ lệ giải ngân dưới 5%
Theo báo cáo của Bộ Tài chính (đến ngày 31/8), các dự án công trình trọng điểm ngành giao thông vận tải đã giải ngân 95.440 tỷ đồng (đạt tỷ lệ 38%), thấp hơn tiến độ giải ngân chung cả nước (gần 50%).
Nhiều dự án có quy mô lớn nhưng mới giải ngân đạt dưới 30% như: Vành đai 3 TP.HCM; TP.HCM - Mộc Bài; Cần Thơ - Hậu Giang, Hậu Giang - Cà Mau, Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột.
Đáng chú ý, 12 dự án có tỷ lệ giải ngân dưới 5% với tổng vốn hơn 93.000 tỷ đồng. Trong số này, 6 dự án đang chuẩn bị đầu tư, 6 dự án đang thực hiện đầu tư. Đặc biệt, 3 dự án đã triển khai nhưng chưa giải ngân.
Phân tích nguyên nhân khiến một số dự án chậm tiến độ, giải ngân, Thủ tướng yêu cầu chủ đầu tư, các địa phương phải nâng cao trách nhiệm, quyết tâm, nỗ lực hơn nữa trong thực hiện, kể cả biện pháp về công tác cán bộ.
Với 2 tuyến đường sắt đô thị Hà Nội (Trần Hưng Đạo - Thượng Đình và Nam Thăng Long - Nội Bài), Thủ tướng cho biết thẩm quyền triển khai hiện thuộc TP Hà Nội theo quy định của Luật Thủ đô.
Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng phối hợp với Hà Nội tiếp tục chỉ đạo các cơ quan, đơn vị liên quan đẩy nhanh tiến độ hoàn thành thủ tục đầu tư theo yêu cầu, kịp thời xử lý theo thẩm quyền những vướng mắc theo quy định. Đồng thời bảo đảm quy chuẩn đã được Bộ Xây dựng công bố và các tiêu chuẩn kỹ thuật để hệ thống được đồng bộ, thống nhất.
Với dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, Thủ tướng yêu cầu các địa phương tập trung đẩy nhanh công tác tái định cư các dự án độc lập về giải phóng mặt bằng.
Bộ Xây dựng khẩn trương rà soát, ban hành hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật về đường sắt tốc độ cao; lựa chọn tổ hợp nhà thầu tư vấn quốc tế có năng lực, kinh nghiệm để lập báo cáo nghiên cứu khả thi dự án và thuê đơn vị, tổ chức đủ năng lực để thẩm tra công tác lập báo cáo nghiên cứu khả thi.
Với dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Thủ tướng giao Bộ Xây dựng khẩn trương phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi dự án theo chủ trương điều chỉnh đã được Quốc hội thông qua (hoàn thành trong tháng 10), phấn đấu khởi công tuyến chính đầu năm 2027.
Bộ Xây dựng còn có nhiệm vụ phối hợp với Bộ Ngoại giao, Bộ Tài chính hoàn thành đàm phán để ký Hiệp định xây dựng cầu chung qua biên giới, Hiệp định vay vốn trong năm 2026.
Các địa phương chủ động phối hợp với Bộ Xây dựng triển khai giải phóng mặt bằng theo mốc giới đã được bàn giao và xây dựng các khu tái định cư, bảo đảm tiến độ dự án.
Với dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1, Thủ tướng yêu cầu Bộ Tài chính chỉ đạo Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) và các đơn vị liên quan tập trung nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ.
Thủ tướng lưu ý phải xác định rõ danh sách từng hạng mục, công trình phải hoàn thành trong năm 2026 (gồm thời điểm hoàn thành, trách nhiệm của các cơ quan) để làm cơ sở theo dõi, kiểm tra, đôn đốc.
Chỉ rõ một trong những nguyên nhân quan trọng nhất khiến các dự án chậm tiến độ là thiếu vật liệu xây dựng, Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương, Bộ Xây dựng phối hợp rà soát, làm việc với các địa phương, đánh giá các mỏ vật liệu, nhất là xác định trữ lượng thực tế.
Các bộ cũng được giao nghiên cứu sử dụng vật liệu từ các dự án nạo vét, cơ chế điều phối vật liệu xây dựng liên ngành, liên vùng và giữa các dự án trọng điểm. Trường hợp vượt thẩm quyền, phải báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, chỉ đạo.
Người đứng đầu Chính phủ lưu ý các địa phương tăng cường quản lý giá, công bố giá vật liệu và chỉ số giá xây dựng theo quy định; huy động hệ thống chính trị triển khai công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, bảo đảm bàn giao phần mặt bằng còn lại đúng thời hạn.
Đối với các dự án có kế hoạch hoàn thành năm 2027 theo nghị quyết của Quốc hội, Thủ tướng yêu cầu đẩy nhanh tiến độ thi công, bảo đảm hoàn thành theo kế hoạch như: Cảng hàng không Gia Bình giai đoạn 1.1 và tuyến đường kết nối sân bay Gia Bình với Thủ đô Hà Nội, tuyến đường vành đai 4 Hà Nội, tuyến cao tốc Quy Nhơn - Pleiku...
Thủ tướng cũng yêu cầu đẩy nhanh tiến độ các công trình hạ tầng giao thông để khởi công, trình cấp có thẩm quyền xem xét chủ trương đầu tư một số dự án theo kế hoạch; triển khai các tuyến cao tốc theo Chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương, hướng tới mục tiêu cả nước có 5.000 km đường bộ cao tốc vào năm 2030.
Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh báo cáo tại cuộc họp. (Ảnh: chinhphu.vn)
Kiên quyết điều chuyển vốn dự án chậm giải ngân
Về yêu cầu chung đối với các dự án công trình trọng điểm giao thông vận tải, Thủ tướng nêu rõ, tiến độ các dự án là do chủ đầu tư, các bộ, ngành, địa phương xây dựng, đăng ký nên phải bảo đảm thực hiện theo cam kết, giải ngân 100% kế hoạch vốn được giao; kiên quyết không được lùi, kéo dài, điều chỉnh tiến độ theo kế hoạch khi không có lý do khách quan chính đáng.
Để tăng cường kiểm tra, đôn đốc, Thủ tướng giao Phó Thủ tướng Thường trực, Bộ trưởng Bộ Xây dựng và lãnh đạo các bộ, ngành trong những ngày tới trực tiếp làm việc tại các dự án chậm tiến độ, xác định nguyên nhân, xử lý ngay vướng mắc và xây dựng lộ trình thực hiện từ nay đến cuối năm cho từng dự án.
“Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng kiên quyết điều chuyển vốn từ các dự án chậm giải ngân, không khả thi, không đáp ứng tiến độ sang các dự án có khả năng giải ngân tốt hơn, kể cả tạm ứng vốn ngân sách Trung ương cho các địa phương nếu có tốc độ giải ngân tốt, cần bổ sung vốn”, Thủ tướng nêu rõ.
Hai bộ phải cập nhật chính xác tiến độ giải ngân của từng bộ, ngành, địa phương, đánh giá thực chất tình hình từng dự án; coi kết quả giải ngân là tiêu chí quan trọng để bố trí kế hoạch vốn đầu tư công những năm tiếp theo.
Bộ Tài chính phối hợp Bộ Xây dựng hoàn thiện phương án, thủ tục điều chuyển, điều chỉnh giảm kế hoạch vốn năm 2026 của các dự án; xác định những dự án có khả năng hấp thụ phần vốn được điều chuyển và phương án bố trí lại vốn khi có nhu cầu.
Đồng thời, Bộ Tài chính rà soát kế hoạch huy động trái phiếu Chính phủ, xác định lộ trình, khối lượng phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách Nhà nước.
Về chất lượng công trình, Thủ tướng yêu cầu quá trình triển khai phải tuân thủ đầy đủ quy trình, thủ tục, tiêu chuẩn kỹ thuật và quy định về an toàn; không vì tiến độ mà không bảo đảm chất lượng, bỏ qua yêu cầu kỹ thuật.