Ngày 15/9, tại Hà Nội, Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) tổ chức Hội thảo “Thúc đẩy tái chế bao bì trong ngành dược, mỹ phẩm-Hướng tới kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững”, nhằm trao đổi về thực trạng, khó khăn và giải pháp thúc đẩy phân loại, thu gom, tái chế bao bì trong lĩnh vực này.
Hoàn thiện chuỗi thu gom, tái chế bao bì
Phát biểu khai mạc Hội thảo, bà Lý Thị Hồng Điệp, Phó Tổng Biên tập Báo Nông nghiệp và Môi trường, nhấn mạnh phát triển kinh tế tuần hoàn, sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm thiểu chất thải và tăng cường tái chế đang trở thành một trong những định hướng quan trọng trong quá trình chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.
Theo bà Lý Thị Hồng Điệp, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 cùng các văn bản hướng dẫn thi hành đã từng bước hình thành khung pháp lý về trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất, nhập khẩu (EPR), đặt ra yêu cầu ngày càng rõ ràng đối với doanh nghiệp trong thu hồi, tái chế sản phẩm, bao bì sau sử dụng.
EPR không chỉ là nghĩa vụ tuân thủ pháp luật mà nếu được thực hiện hiệu quả còn có thể trở thành động lực để doanh nghiệp đổi mới thiết kế sản phẩm, lựa chọn vật liệu thân thiện với môi trường, tiết kiệm tài nguyên, nâng cao hiệu quả sản xuất và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị xanh.
Đối với bao bì dược phẩm và mỹ phẩm, đây là lĩnh vực cần được quan tâm do sử dụng nhiều loại vật liệu như nhựa, thủy tinh, kim loại, giấy, bao bì đa lớp, bao bì phức hợp, vỉ thuốc và các loại vật liệu có yêu cầu riêng về an toàn, chất lượng cũng như công nghệ xử lý. Nguồn phát sinh cũng đa dạng, từ doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu đến bệnh viện, cơ sở y tế, nhà thuốc, hệ thống bán lẻ và hộ gia đình.
Từ thực tế đó, việc phân loại tại nguồn, thu gom riêng, logistics ngược, truy xuất nguồn gốc và kết nối giữa người tiêu dùng, đơn vị phân phối, doanh nghiệp sản xuất với cơ sở tái chế là những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện.
Bà Lý Thị Hồng Điệp cho rằng, để bao bì sau sử dụng không chỉ được nhìn nhận là chất thải cần xử lý mà thực sự trở thành nguồn tài nguyên có thể thu hồi, đưa trở lại chu trình sản xuất, cần tiếp cận đồng bộ từ thiết kế bao bì, lựa chọn vật liệu, phân phối, thu hồi, logistics ngược đến công nghệ và thị trường tái chế. Cùng với đó, cần có cơ chế chính sách đồng bộ, xác định rõ trách nhiệm của nhà sản xuất, nhà nhập khẩu, đơn vị phân phối, cơ sở thu gom, tái chế và người tiêu dùng.
Tại Hội thảo, đại diện Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường trình bày tổng quan quy định về trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì và định hướng sửa đổi, hoàn thiện. Nội dung trao đổi tập trung vào yêu cầu thực hiện EPR, những vấn đề đặt ra trong quá trình triển khai và vai trò của chính sách trong thúc đẩy thu gom, tái chế bao bì.
Đại diện Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế chia sẻ về công tác quản lý chất thải y tế nói chung và chất thải, bao bì dược, mỹ phẩm nói riêng trong các cơ sở y tế. Đây là một mắt xích quan trọng trong chuỗi quản lý bao bì sau sử dụng, nhất là việc phân loại, thu gom và xử lý phù hợp đặc thù lĩnh vực y tế.
Các tham luận cho thấy, thúc đẩy tái chế bao bì ngành dược, mỹ phẩm cần bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu bảo vệ môi trường và yêu cầu quản lý chuyên ngành. Do liên quan trực tiếp đến sức khỏe con người, các giải pháp thu hồi, tái sử dụng hoặc tái chế bao bì phải đồng thời đáp ứng yêu cầu về bảo vệ môi trường, chất lượng sản phẩm, an toàn và quản lý chuyên ngành.
Cần kết nối đồng bộ chuỗi thu gom, tái chế
Tại phiên Tọa đàm “Các giải pháp thúc đẩy hoạt động tái chế bao bì ngành dược, mỹ phẩm hiệu quả và bền vững”, đại diện cơ quan quản lý và doanh nghiệp tập trung trao đổi về những điểm nghẽn trong phân loại, quản lý bao bì sau sử dụng; vai trò của doanh nghiệp trong xây dựng chuỗi thu gom, tái chế; những vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện trong chính sách EPR và điều kiện để doanh nghiệp đầu tư dài hạn cho bao bì tuần hoàn.
Từ góc độ doanh nghiệp, một trong những vấn đề được đặt ra là khoảng cách giữa khả năng tái chế của bao bì và khả năng bao bì thực sự được thu gom, phân loại, tái chế trên thực tế. Để thu hẹp khoảng cách này, cần kết nối đồng bộ giữa thiết kế bao bì, sản xuất, phân phối, sử dụng, phân loại, thu gom, tái chế và thị trường đầu ra của vật liệu tái chế.
Các đại biểu cũng trao đổi về yêu cầu để EPR không chỉ được thực hiện như một nghĩa vụ tài chính mà thực sự tạo động lực để doanh nghiệp đổi mới thiết kế, công nghệ, lựa chọn vật liệu phù hợp và đầu tư vào các giải pháp tuần hoàn.
Một số hướng được đề cập gồm nghiên cứu các mô hình thu gom thuận tiện tại nhà thuốc, bệnh viện, chuỗi bán lẻ; ứng dụng mã QR và công nghệ số trong truy xuất, quản lý vòng đời sản phẩm; tăng cường cơ chế hợp tác giữa doanh nghiệp sản xuất, phân phối và tái chế.
Phát biểu tại Hội thảo, ông Tạ Mạnh Hùng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Dược, Bộ Y tế, đánh giá cao các ý kiến trao đổi, chia sẻ và nhấn mạnh việc thúc đẩy tái chế bao bì ngành dược, mỹ phẩm cần sự phối hợp của nhiều chủ thể trong toàn bộ chuỗi.
Theo ông Tạ Mạnh Hùng, đối với lĩnh vực dược, yêu cầu tái chế bao bì cần được đặt trong mối quan hệ hài hòa với yêu cầu bảo đảm chất lượng, an toàn và quản lý sản phẩm dược trong suốt vòng đời. Bên cạnh tiếp tục hoàn thiện chính sách, cần quan tâm các vấn đề thực tiễn như phân loại tại nguồn, tổ chức thu gom, năng lực tái chế, công nghệ, thị trường vật liệu tái chế và cơ chế phối hợp giữa các bên.
Hội thảo thống nhất nhận thức rằng thúc đẩy tái chế bao bì ngành dược, mỹ phẩm không chỉ là yêu cầu về xử lý chất thải mà còn là nội dung quan trọng trong quá trình chuyển đổi sang mô hình kinh tế tuần hoàn. Để hoạt động tái chế đạt hiệu quả và bền vững, cần tiếp tục hoàn thiện chính sách theo hướng rõ ràng, khả thi, phù hợp thực tiễn; đồng thời thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới thiết kế, sử dụng vật liệu phù hợp, nâng cao khả năng tái chế và đầu tư vào các giải pháp tuần hoàn.
THANH TRÀ