Tổng thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cơ chế kiểm soát AI toàn cầu

Theo Reuters, Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres đã dùng bài phát biểu cuối cùng trước Đại hội đồng để kêu gọi xây dựng cơ chế kiểm soát AI trên phạm vi toàn cầu. Nhà lãnh đạo người Bồ Đào Nha sẽ kết thúc nhiệm kỳ 5 năm thứ hai vào ngày 31/12, khép lại một thập niên đứng đầu tổ chức quốc tế này. Trong bài phát biểu chia tay, ông đồng thời đề cập những ưu tiên lớn gồm chấm dứt xung đột, ứng phó biến đổi khí hậu và cải tổ các thể chế Liên hợp quốc. Trọng tâm được ông Guterres nhấn mạnh là các quốc gia đi đầu trong cuộc cách mạng công nghệ phải cùng chia sẻ thông tin về những rủi ro an toàn mới nổi. Ông cũng kêu gọi các nước hợp tác trong thử nghiệm, đánh giá AI, đồng thời phối hợp xây dựng những biện pháp bảo vệ chung nhằm giảm nguy cơ đối với toàn xã hội. Theo ông, các nhà lãnh đạo cần tạo điều kiện để AI phát triển với tốc độ có trách nhiệm, song song việc bổ sung hàng rào bảo vệ trước những rủi ro công nghệ. Tổng thư ký Liên hợp quốc thúc đẩy một khuôn khổ đa phương quản lý rủi ro AI, được hỗ trợ bởi cơ chế giám sát đáng tin cậy, độc lập và có khả năng hoạt động hiệu quả. Lời kêu gọi này được đưa ra khi Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc gồm 15 thành viên chuẩn bị tổ chức phiên họp về AI. Tại phiên họp, các lãnh đạo trong lĩnh vực công nghệ dự kiến báo cáo về một công nghệ mạnh mẽ đang tạo ra nhiều cơ hội lẫn thách thức mới. Ngày 20/9, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết Washington đã đề xuất một cơ chế thông báo mới về an toàn AI để Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình xem xét. Đề xuất này được đưa ra trước hội nghị thượng đỉnh diễn ra trong tuần, trong bối cảnh Mỹ và Trung Quốc cùng giữ vai trò quan trọng đối với hướng phát triển AI. Tuy nhiên, bài phát biểu của ông Guterres tập trung vào nhu cầu hợp tác quốc tế rộng hơn, thay vì chỉ dựa vào các thỏa thuận giữa từng quốc gia. Liên hợp quốc đã theo đuổi vấn đề quản trị AI trong nhiều năm, với một bước đáng chú ý là việc thành lập cơ quan cố vấn về AI vào năm 2023. Cơ quan này gồm 39 thành viên, quy tụ lãnh đạo doanh nghiệp công nghệ, quan chức chính phủ và học giả đến từ những quốc gia như Mỹ, Nga và Nhật Bản. Việc tập hợp các nhóm chuyên môn khác nhau nhằm góp phần định hình cách tiếp cận quốc tế trước những rủi ro đang thay đổi nhanh chóng của AI. Bên cạnh công nghệ, ông Guterres dành phần đáng kể trong bài phát biểu để kêu gọi giảm leo thang và đối thoại tại Trung Đông. Ông yêu cầu giao tranh chấm dứt, viện trợ nhân đạo được đưa vào, đồng thời các quyền và tự do hàng hải được khôi phục đầy đủ theo luật pháp quốc tế. Các đại biểu cũng vỗ tay khi ông tiếp tục ủng hộ giải pháp hai nhà nước dành cho người Israel và người Palestine, một quan điểm ông nhiều lần nêu trước đây. Về biến đổi khí hậu, Tổng thư ký Liên hợp quốc nhắc lại yêu cầu những bên gây ô nhiễm phải bù đắp cho các thiệt hại liên quan. Ông đồng thời thúc đẩy cải cách những thể chế quốc tế, các mục tiêu đã xuất hiện xuyên suốt 10 năm lãnh đạo Liên hợp quốc. Trong giai đoạn đó, ông tìm cách định vị tổ chức này vừa là bên trung gian hòa giải xung đột, vừa là diễn đàn quản trị các công nghệ mới nổi. Bài phát biểu cũng là lời chia tay của ông Guterres với phần lớn các nhà lãnh đạo thế giới từng làm việc cùng trong suốt một thập niên. Ông khẳng định rằng sau ngày 1/1/2027, khi không còn giữ cương vị Tổng thư ký, ông vẫn tiếp tục thúc đẩy niềm tin rằng hòa bình có thể đạt được. Ông cam kết bảo vệ các giá trị của Hiến chương Liên hợp quốc và nhấn mạnh sẽ không từ bỏ mục tiêu này, theo nội dung được Dân Trí dẫn lại từ Reuters.