Công trình, cơ sở vi phạm xây dựng, PCCC, môi trường tại TP HCM sẽ bị cắt điện, nước nếu không chấp hành yêu cầu dừng thi công hoặc hoạt động.
HĐND TP HCM ngày 22/9 thông qua nghị quyết quy định việc ngừng cung cấp điện, nước đối với công trình, cơ sở sản xuất, kinh doanh vi phạm. Nghị quyết có hiệu lực từ 1/10, cùng thời điểm Luật Phát triển đô thị có hiệu lực.
Theo nghị quyết, Chủ tịch UBND cấp xã được quyết định ngừng điện, nước với công trình xây dựng sai quy hoạch, không phép, sai phép; công trình miễn phép nhưng thi công sai thiết kế; công trình lấn, chiếm đất hoặc vi phạm quy định phòng cháy chữa cháy (PCCC), môi trường. Vũ trường, karaoke không bảo đảm an toàn PCCC và công trình phải phá dỡ, di dời khẩn cấp nhưng không chấp hành cũng thuộc diện áp dụng.
Biện pháp này chỉ được thực hiện khi người vi phạm đã được yêu cầu bằng văn bản dừng thi công, chấm dứt vi phạm hoặc hoạt động nhưng vẫn không chấp hành.
Trong hai ngày làm việc kể từ khi phát hiện vi phạm, người thi hành công vụ lập biên bản, hoàn thiện hồ sơ. Chủ tịch UBND cấp xã có một ngày để ra quyết định; đơn vị điện, nước ngừng cung cấp trong 24 giờ từ khi nhận quyết định. Khi vi phạm được khắc phục, điện, nước được cấp lại trong 24 giờ.
45 căn hộ vi phạm xây dựng ở phường Thạnh Xuân (cũ) nay là Thới An, TP HCM. Ảnh: Đình Văn
Tại phiên thảo luận, đại biểu Phan Thành Tân cho rằng việc ngừng điện, nước tác động trực tiếp đến sinh hoạt, do đó cần xác định rõ phạm vi áp dụng, nhất là với trường hợp sửa chữa, xây dựng nhà ở.
Giám đốc Sở Xây dựng Trần Quang Lâm cho biết Luật Phát triển đô thị đã quy định các trường hợp được áp dụng; nghị quyết làm rõ trình tự, thủ tục và thẩm quyền, bảo đảm công khai, minh bạch. Thành phố sẽ tiếp tục hoàn thiện quy hoạch, quy chế quản lý đô thị và đề xuất thêm các trường hợp miễn giấy phép xây dựng.
Chủ tịch HĐND TP HCM Võ Văn Minh đánh giá việc bổ sung công cụ ngừng điện, nước là cần thiết, song quan trọng là cách thực thi. Trước đây, một số công trình trái phép khó đình chỉ do quy trình xử lý kéo dài từ phường lên thành phố, đến khi xử lý thì có thể đã hoàn thiện. Ông yêu cầu kiểm soát, ngăn chặn vi phạm ngay từ đầu.
Theo chính quyền thành phố, vi phạm trật tự xây dựng còn phức tạp, nhất là tại khu vực đô thị hóa nhanh. Giai đoạn 2020-2024, bình quân mỗi ngày thành phố phát hiện, xử lý 1,36 vụ xây dựng không phép, sai phép hoặc sai quy hoạch. Trong 9 tháng đầu năm nay, số trường hợp vi phạm xây dựng được phát hiện, xử lý là 629.
Về PCCC, 6 tháng đầu năm, thành phố xảy ra 228 vụ cháy, làm 14 người chết, 27 người bị thương, thiệt hại khoảng 207 tỷ đồng. Qua kiểm tra, cơ quan chức năng ghi nhận các vi phạm như che chắn lối thoát nạn, hệ thống điện không an toàn, sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt sai quy định.
Thành phố cho biết dù thường xuyên kiểm tra, xử lý, một số trường hợp vẫn cố tình tiếp tục thi công hoặc hoạt động vi phạm. Biện pháp ngừng điện, nước nhằm ngăn chặn các hành vi đang tiếp diễn.
Cơ chế này được xây dựng trên cơ sở khoản 2 Điều 16 Luật Phát triển đô thị, đồng thời tham khảo kinh nghiệm Hà Nội. Đến ngày 30/4/2026, Hà Nội đã ban hành 801 quyết định ngừng cung cấp điện, nước với công trình, cơ sở vi phạm quy hoạch, trật tự xây dựng, đất đai và PCCC.
Lê Tuyết
Từ ngày 1/10, TP HCM sẽ áp dụng cơ chế ngừng cung cấp điện, nước đối với công trình và cơ sở sản xuất, kinh doanh cố tình duy trì vi phạm sau khi đã được yêu cầu chấm dứt bằng văn bản. HĐND TP HCM thông qua nghị quyết liên quan tại phiên họp ngày 22/9, đúng thời điểm Luật Phát triển đô thị bắt đầu có hiệu lực. Đây được xem là công cụ mạnh hơn nhằm ngăn những công trình sai phạm tiếp tục thi công, hoạt động, hoàn thiện trong lúc quy trình xử lý hành chính còn kéo dài.
Theo nghị quyết, Chủ tịch UBND cấp xã có quyền quyết định ngừng điện, nước đối với công trình xây dựng không phép, sai phép hoặc sai quy hoạch. Biện pháp này cũng áp dụng với công trình được miễn giấy phép nhưng thi công không đúng thiết kế, công trình lấn chiếm đất hoặc vi phạm những quy định về phòng cháy chữa cháy, môi trường. Các vũ trường, cơ sở karaoke không bảo đảm an toàn phòng cháy chữa cháy, cùng công trình phải phá dỡ hoặc di dời khẩn cấp nhưng không chấp hành, cũng nằm trong phạm vi điều chỉnh.
Tuy nhiên, việc cắt điện, nước không được thực hiện ngay khi phát hiện sai phạm, mà phải trải qua bước yêu cầu người vi phạm dừng thi công, chấm dứt hoạt động hoặc khắc phục hành vi bằng văn bản. Nếu yêu cầu đã được ban hành nhưng chủ công trình, cơ sở vẫn không chấp hành, người thi hành công vụ sẽ lập biên bản và hoàn thiện hồ sơ trong hai ngày làm việc kể từ khi phát hiện vi phạm. Sau đó, Chủ tịch UBND cấp xã có một ngày để xem xét, ban hành quyết định, còn đơn vị điện, nước phải thực hiện ngừng cung cấp trong vòng 24 giờ kể từ lúc nhận quyết định.
Khi chủ công trình hoặc cơ sở hoàn tất việc khắc phục, điện, nước sẽ được cấp lại trong thời hạn 24 giờ, giúp biện pháp xử lý tập trung vào việc ngăn vi phạm đang diễn ra. Quy định mới vì thế không đồng nghĩa mọi trường hợp xây dựng sai quy định đều lập tức bị cắt các dịch vụ thiết yếu, mà đặt ra trình tự, điều kiện và trách nhiệm cụ thể. Tại phiên thảo luận, đại biểu Phan Thành Tân lưu ý việc ngừng điện, nước tác động trực tiếp đến sinh hoạt, nên cần xác định rõ phạm vi, đặc biệt với các trường hợp sửa chữa hoặc xây dựng nhà ở.
Giám đốc Sở Xây dựng Trần Quang Lâm cho biết Luật Phát triển đô thị đã nêu các trường hợp được áp dụng, còn nghị quyết của thành phố tập trung làm rõ thẩm quyền, quy trình và thủ tục thực hiện. Thành phố đồng thời sẽ tiếp tục hoàn thiện quy hoạch, quy chế quản lý đô thị, cũng như đề xuất thêm những trường hợp được miễn giấy phép xây dựng. Chủ tịch HĐND TP HCM Võ Văn Minh đánh giá việc bổ sung công cụ ngừng điện, nước là cần thiết, nhưng hiệu quả cuối cùng phụ thuộc vào cách triển khai minh bạch, đúng đối tượng và kịp thời.
Theo ông Võ Văn Minh, trước đây một số công trình trái phép khó bị đình chỉ dứt điểm vì hồ sơ phải đi qua nhiều cấp, từ phường lên thành phố, trong khi thời gian xử lý kéo dài. Khi quyết định được ban hành, công trình đôi lúc đã hoàn thiện, khiến việc khắc phục trở nên phức tạp và tốn kém hơn. Ông yêu cầu thành phố tăng cường kiểm soát, phát hiện, ngăn chặn vi phạm ngay từ đầu, thay vì chỉ xử lý khi công trình đã hình thành rõ ràng.
Số liệu được chính quyền thành phố nêu cho thấy trật tự xây dựng vẫn diễn biến phức tạp, nhất là tại những khu vực đô thị hóa nhanh và dân cư tăng mạnh. Trong giai đoạn 2020-2024, bình quân mỗi ngày TP HCM phát hiện, xử lý 1,36 vụ xây dựng không phép, sai phép hoặc sai quy hoạch; riêng chín tháng đầu năm nay ghi nhận 629 trường hợp vi phạm. Về phòng cháy chữa cháy, sáu tháng đầu năm thành phố xảy ra 228 vụ cháy, làm 14 người chết, 27 người bị thương, gây thiệt hại khoảng 207 tỷ đồng.
Qua kiểm tra, cơ quan chức năng phát hiện nhiều lỗi như che chắn lối thoát nạn, lắp đặt hoặc sử dụng hệ thống điện không an toàn, dùng nguồn lửa và nguồn nhiệt sai quy định. Thành phố cho biết dù đã thường xuyên kiểm tra, xử lý, một số chủ công trình và cơ sở vẫn cố tình tiếp tục thi công hoặc duy trì hoạt động vi phạm. Theo thông tin VnExpress đăng tải, cơ chế mới được xây dựng theo khoản 2 Điều 16 Luật Phát triển đô thị, đồng thời tham khảo kinh nghiệm Hà Nội, nơi đến ngày 30/4/2026 đã ban hành 801 quyết định ngừng điện, nước đối với các công trình, cơ sở vi phạm quy hoạch, trật tự xây dựng, đất đai và phòng cháy chữa cháy.
