Cần Giờ đang đứng trước nhiều cơ hội phát triển khi TP HCM thúc đẩy chiến lược kinh tế biển, với trọng tâm là cảng trung chuyển quốc tế, logistics, thương mại và du lịch. Tuy nhiên, cùng với dư địa tăng trưởng, khu vực này cũng đặt ra bài toán cân bằng giữa khai thác lợi thế kinh tế và bảo tồn hệ sinh thái rừng ngập mặn.
Tại hội nghị lần thứ 13 của Mạng lưới các khu dự trữ sinh quyển thế giới ven biển và hải đảo (WNICBR), ngày 6/11, ông Bùi Minh Thạnh, Phó chủ tịch UBND TP HCM, cho biết khu dự trữ sinh quyển rừng ngập mặn Cần Giờ là tài sản thiên nhiên vô giá. Khu vực này có vai trò quan trọng trong bảo tồn đa dạng sinh học, điều hòa khí hậu, bảo vệ bờ biển và duy trì sinh kế cộng đồng.
Theo ông Thạnh, sau khi mở rộng địa giới với diện tích hơn 6.700 km2 và dân số gần 15 triệu người, TP HCM có thêm nhiều cơ hội phát triển kinh tế, đô thị và kinh tế biển. Tuy nhiên, mở rộng không gian phát triển cũng đồng nghĩa với trách nhiệm cao hơn trong bảo vệ môi trường và gìn giữ hệ sinh thái tự nhiên.
Thành phố định hướng phát triển Cần Giờ thành không gian đô thị biển xanh, thông minh, thân thiện với môi trường, gắn bảo tồn hệ sinh thái với phát triển du lịch sinh thái. Ông cũng khẳng định
quan điểm thành phố "không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế".
Vì thế, TP HCM xác định ba hướng hợp tác gồm phát triển hài hòa giữa đô thị và thiên nhiên; phát huy khoa học, công nghệ và tài chính xanh trong bảo tồn; đặt con người và cộng đồng vào trung tâm của phát triển bền vững.
Khu vực xây đường vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu nhìn từ trên cao. Ảnh: Quỳnh Trần
Theo kế hoạch đến năm 2030, cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ gắn với khu thương mại tự do được xác định là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng. Dự án này có quy mô khoảng 571 ha, tổng vốn đầu tư dự kiến gần 5 tỷ USD, được kỳ vọng nâng năng lực trung chuyển hàng hóa quốc tế, tạo thêm dư địa phát triển dịch vụ cảng biển và logistics.
Thành phố cũng định hướng kết nối Cần Giờ với Vũng Tàu, Côn Đảo thành chuỗi du lịch biển, đảo; phát triển nuôi biển công nghệ cao, chế biến sâu và truy xuất nguồn gốc. Đến năm 2030, giá trị sản xuất nuôi biển toàn thành phố phấn đấu tăng 8% mỗi năm, tổng thu du lịch biển, đảo tăng 14% mỗi năm.
Ông Dương Thanh An, Phó cục trưởng Cục Bảo tồn thiên nhiên và Đa dạng sinh học (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho rằng các khu vực ven biển, hải đảo sở hữu những hệ sinh thái có giá trị đặc biệt, gắn kết giữa đất liền và biển. Đây cũng là những khu vực phát triển nóng, có yêu cầu quản lý cao và phức tạp. Vì vậy, việc cân bằng giữa khai thác tiềm năng kinh tế với bảo vệ tài nguyên thiên nhiên cần được đặt ra ngay từ quá trình hoạch định chính sách và tổ chức không gian phát triển.
Theo các chuyên gia, giá trị kinh tế của Cần Giờ nằm ở diện tích rừng và tài nguyên sinh thái, khả năng tạo sinh kế cho cộng đồng. Du lịch sinh thái được xem là một hướng khai thác phù hợp, với sự tham gia của người dân trong các hoạt động hướng dẫn, cung cấp dịch vụ và phát triển sản phẩm địa phương.
Chuyên gia khuyến nghị việc mở rộng du lịch cần căn cứ sức chịu tải của từng khu vực, kiểm soát rác thải và hạn chế tác động đến hệ sinh thái. Thành phố cũng cần nghiên cứu khai thác giá trị dịch vụ hệ sinh thái, thị trường carbon để tạo thêm nguồn lực cho bảo tồn, bảo đảm hoạt động kinh tế không làm suy giảm vốn rừng tự nhiên.
Phương Uyên