Theo dự thảo nghị quyết, vùng phát thải thấp sẽ được triển khai theo lộ trình hai giai đoạn rõ ràng nhằm từng bước hạn chế các phương tiện phát thải cao (sử dụng xăng, dầu).
- Giai đoạn 1 (từ 1.1.2028 - 31.12.2029): Thí điểm tại khu vực trung tâm hiện hữu (khu 930ha) và Khu đô thị mới Thủ Thiêm, tổng diện tích khoảng 15,6 km². Ranh giới vùng kiểm soát được xác định bởi các tuyến đường từ cầu Sài Gòn -> Nguyễn Hữu Cảnh -> Hoàng Sa -> Võ Thị Sáu -> Cách Mạng Tháng 8 -> Nguyễn Thái Học -> Võ Văn Kiệt -> qua Thủ Thiêm và quay về cầu Sài Gòn.
- Giai đoạn 2 (từ 1.1.2030): Mở rộng phạm vi kiểm soát ra toàn bộ khu vực bên trong vành đai 2 (gồm các tuyến đường Đỗ Mười, Lê Đức Anh, Lê Khả Phiêu, Nguyễn Văn Linh, đường dẫn và cầu Phú Mỹ, Võ Chí Công...).
UBND TP.HCM chuẩn bị triển khai lộ trình chuyển đổi giao thông xanh và quy định vùng phát thải thấp (LEZ)
ẢNH: NHẬT THỊNH
Song song, TP.HCM dự kiến thiết lập vùng bảo vệ nghiêm ngặt phát thải tại đặc khu Côn Đảo và xã Thạnh An từ năm 2028; triển khai vùng hạn chế phát thải tại các xã Bình Khánh, An Thới Đông và huyện Cần Giờ từ năm 2030.
Điều kiện lưu thông trong vùng phát thải thấp sẽ được siết chặt dựa trên Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải (chỉ số mức càng cao xe càng sạch). Cụ thể, từ năm 2028, taxi, xe hợp đồng dưới 9 chỗ và xe tải chở hàng đến 1 tấn khi vào vùng LEZ phải đạt Mức 5. Xe hợp đồng từ 9 chỗ trở lên và xe khách phải đạt Mức 4. Xe ba gác thu gom rác bắt buộc chuyển sang sử dụng năng lượng sạch. TP.HCM cũng đề xuất cấm xe tải trên 1 tấn vào khu vực nội thành từ 6 - 22 giờ.
Từ năm 2032, ô tô cá nhân phải đạt Mức 5; xe máy cá nhân và xe của tổ chức không kinh doanh vận tải phải đạt Mức 4. Những phương tiện chưa đáp ứng tiêu chuẩn chỉ được phép lưu thông vào khu vực này trong khung giờ từ 22 giờ đêm đến 6 giờ sáng hôm sau.
Cũng theo dự thảo, đến năm 2027, toàn bộ xe buýt nội tỉnh và phương tiện ô tô, mô tô mua mới hoặc đến hạn thay thế của các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập bắt buộc phải chạy bằng năng lượng sạch.
Từ năm 2030, yêu cầu này áp dụng đối với xe taxi và xe công nghệ hai bánh chở hàng/hành khách. Mục tiêu đến năm 2040, tất cả xe cộ trong vùng phát thải thấp phải hoàn toàn dùng năng lượng sạch và tiến tới áp dụng trên toàn địa bàn thành phố (bao gồm cả phương tiện đặc thù) vào năm 2045.
Trong giai đoạn đầu triển khai, thành phố sẽ hoàn thiện hệ thống biển báo, camera nhận diện biển số tự động kết nối cơ sở dữ liệu phương tiện để tuyên truyền, cảnh báo và giám sát vi phạm.
Nhằm giảm bớt áp lực kinh tế cho người dân và doanh nghiệp, dự thảo đề xuất hàng loạt chính sách hỗ trợ tài chính thiết thực từ ngân sách thành phố, đi đôi với việc đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật.
TP.HCM dự kiến sử dụng ngân sách để hỗ trợ một phần kinh phí mua phương tiện chạy bằng năng lượng sạch (điện, nhiên liệu xanh) và một số lệ phí đăng ký xe liên quan. Nhóm đối tượng được ưu tiên tiếp cận chính sách hỗ trợ bao gồm hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ mới thoát nghèo; người dân sử dụng phương tiện giao thông làm phương kế sinh nhai chính; cư dân sinh sống tại các khu vực chịu tác động chuyển đổi sớm.
Bên cạnh đó, thành phố cũng đề xuất chính sách hỗ trợ chi phí kiểm định khí thải lần đầu đối với mô tô, xe gắn máy khi thực hiện đăng kiểm theo quy định mới.