TPHCM ứng dụng bản sao số để "mô phỏng" chống ngập, giảm kẹt xe

Nguồn ảnh: Dân Trí

(Dân trí) - Với việc triển khai bản sao số (digital twin) đến năm 2030, TPHCM sẽ mô phỏng dữ liệu thời gian thực để chạy thử các kịch bản chống ngập, phân luồng giao thông và quản lý quy hoạch trước khi áp dụng ra thực địa.

TPHCM đang hướng tới việc có một bản đồ 3D, nơi từng trận mưa, mực nước triều dâng hay mỗi lượt xe đều được đếm và mô phỏng theo thời gian thực. Mọi phương án điều tiết giao thông hay vận hành cống ngăn triều sẽ được "chạy thử" trên máy tính để đánh giá hiệu quả trước khi triển khai ngoài thực địa.

Đó là những ứng dụng được kỳ vọng khi UBND TPHCM vừa ban hành kế hoạch triển khai ứng dụng bản sao số (digital twin) trong công tác quản lý và phát triển đô thị đến năm 2030.

Mục tiêu trọng tâm của kế hoạch là từng bước hoàn thiện nền tảng dữ liệu không gian, tích hợp dữ liệu 2D/3D phục vụ giám sát, phân tích, dự báo và hỗ trợ ra quyết định tại Trung tâm Giám sát, điều hành đô thị thông minh (IOC).

TPHCM ứng dụng bản sao số để mô phỏng chống ngập, giảm kẹt xe - 1 — Minh họa mô hình bản sao số đô thị (Ảnh: AI).

Theo kế hoạch, lộ trình ứng dụng bản sao số được triển khai tập trung vào 4 lĩnh vực then chốt, gồm: (1) Quy hoạch - kiến trúc; (2) Giao thông đô thị; (3) Quản lý đầu tư xây dựng công trình; (4) Kiểm soát ngập lụt.

Trong lĩnh vực quy hoạch - kiến trúc, Sở Quy hoạch - Kiến trúc chủ trì thử nghiệm mô hình bản sao số tại một khu vực cụ thể từ tháng 9/2026 đến tháng 12/2027, trước khi nhân rộng toàn thành phố vào năm 2030. Hệ thống sẽ tích hợp dữ liệu chi tiết đến từng thửa đất, ô phố để tự động kiểm tra tính phù hợp của các dự án mới đối với cảnh quan chung.

Sở Xây dựng được giao hoàn thành bản sao số trong lĩnh vực giao thông từ tháng 9/2026 đến tháng 12/2027. Sở này chủ trì triển khai hệ thống quản lý giao thông công cộng và giảm ùn tắc theo 4 cấp độ trưởng thành của bản sao số, gồm: mô tả, giám sát, dự báo và mô phỏng.

Đến năm 2030, hệ thống sẽ hoàn thiện tính năng mô phỏng để đánh giá tác động trước khi điều chỉnh luồng tuyến hoặc xây dựng hạ tầng mới như metro, xe buýt.

Ở mảng quản lý đầu tư xây dựng, thành phố tập trung giám sát toàn bộ vòng đời công trình hạ tầng thông qua công nghệ BIM/GIS, cảm biến IoT và ứng dụng thiết bị bay không người lái (UAV) phục vụ kiểm tra hiện trường.

Nền tảng này giúp phát hiện kịp thời các sai lệch về tiến độ, chất lượng thi công, cũng như dự báo nhu cầu bảo trì tài sản công.

TPHCM ứng dụng bản sao số để mô phỏng chống ngập, giảm kẹt xe - 2 — Mô hình bản sao số được kỳ vọng giải quyết bài toán kẹt xe, ngập úng ở TPHCM (Ảnh minh họa: Bảo Quyên).

Về phòng chống thiên tai và ngập lụt đô thị, bản sao số sẽ tích hợp dữ liệu khí tượng thủy văn, quan trắc triều cường, hệ thống cống, hồ điều tiết và trạm bơm theo thời gian thực; từ đó chạy mô phỏng các kịch bản thời tiết cực đoan để vận hành tối ưu hạ tầng thoát nước trên toàn địa bàn.

UBND TPHCM giao Sở Khoa học và Công nghệ làm đầu mối hướng dẫn khung kỹ thuật và kiến trúc dữ liệu chung. Trung tâm Chuyển đổi số phụ trách đảm bảo hạ tầng tính toán, xử lý dữ liệu lớn và vận hành kho dữ liệu dùng chung.

Công an thành phố cùng Sở Nông nghiệp và Môi trường chịu trách nhiệm phối hợp kết nối, chuẩn hóa dữ liệu dân cư, địa chỉ số và dữ liệu đất đai để hoàn thiện các lớp thông tin không gian.

Bản sao số (digital twin) là gì?

Bản sao số là một "phiên bản ảo" được dựng trên máy tính để mô phỏng chính xác một thành phố, công trình hoặc hệ thống ngoài đời thực.

Mô hình này được kết nối, thu thập dữ liệu liên tục từ thế giới thật thông qua hệ thống cảm biến (IoT), camera thông minh và dữ liệu vệ tinh.

Khi ngoài đời thực có thay đổi gì (mưa lớn, triều cường, kẹt xe hay một công trình bị lún nứt), bản sao trên máy tính sẽ lập tức cập nhật tương ứng theo thời gian thực.

Nhờ đó, các nhà quản lý có thể "chạy thử" trên máy tính các tình huống giả định trước khi quyết định can thiệp ngoài thực tế.

UBND TPHCM vừa chính thức ban hành kế hoạch triển khai ứng dụng bản sao số (digital twin) trong quản lý và phát triển đô thị đến năm 2030, hướng tới mục tiêu hoàn thiện nền tảng dữ liệu không gian tích hợp 2D/3D tại Trung tâm Giám sát, điều hành đô thị thông minh (IOC). Công nghệ này cho phép thành phố xây dựng một phiên bản ảo trên máy tính nhằm đếm, theo dõi và mô phỏng thời gian thực các yếu tố từ lưu lượng giao thông đến lượng mưa và mực nước triều dâng. Thông qua đó, các phương án điều tiết hạ tầng sẽ được thử nghiệm trực tiếp trên không gian số trước khi áp dụng ra ngoài thực địa. Lộ trình thực thi được phân bổ tập trung vào 4 lĩnh vực trọng điểm gồm quy hoạch kiến trúc, giao thông đô thị, quản lý đầu tư xây dựng và kiểm soát ngập lụt. Trong đó, Sở Quy hoạch - Kiến trúc cùng Sở Xây dựng sẽ chủ trì thử nghiệm mô hình bản sao số ở các mảng chuyên trách từ tháng 9/2026 đến tháng 12/2027 trước khi nhân rộng toàn thành phố vào năm 2030. Hệ thống giao thông sẽ vận hành qua 4 cấp độ trưởng thành gồm mô tả, giám sát, dự báo và mô phỏng, giúp đánh giá chi tiết tác động trước khi điều chỉnh luồng tuyến hoặc xây dựng hạ tầng mới như metro và xe buýt. Đối với công tác quản lý xây dựng và phòng chống thiên tai, dự án khai thác triệt để công nghệ BIM/GIS, cảm biến IoT, thiết bị bay không người lái (UAV) kết hợp dữ liệu quan trắc khí tượng thủy văn theo thời gian thực. Cơ chế này hỗ trợ phát hiện sớm sai lệch tiến độ thi công, dự báo nhu cầu bảo trì tài sản công và chạy mô phỏng kịch bản thời tiết cực đoan để vận hành tối ưu hệ thống thoát nước. Ủy ban nhân dân thành phố giao Sở Khoa học và Công nghệ hướng dẫn khung kỹ thuật, Trung tâm Chuyển đổi số đảm bảo hạ tầng tính toán dữ liệu lớn, cùng sự phối hợp chuẩn hóa dữ liệu từ Công an thành phố và Sở Nông nghiệp và Môi trường.