Trận thua Atletico và cơn đau đầu cho Mourinho

Cuộc họp báo sau trận derby Madrid tại sân Metropolitano gần như bị phủ bóng hoàn toàn bởi những câu hỏi về công tác trọng tài dành cho cả Jose Mourinho lẫn Diego Simeone. Song, ít ra vẫn còn đó vài giây ít ỏi được dành cho khía cạnh chuyên môn trận đấu.

Khi được hỏi về việc Real tìm cách mang các tình huống tranh cãi ra để mổ xẻ, HLV Diego Simeone lái câu trả lời sang diễn biến trận đấu và ông đưa ra một manh mối chiến thuật.

"Chúng tôi đã kiểm soát thế trận trong suốt toàn bộ thời gian", HLV người Argentina cho biết. "Real là tập thể có khả năng chuyển trạng thái đáng sợ cùng dàn cầu thủ xuất sắc, nhưng chúng tôi đã vô hiệu hóa gần như mọi pha lên bóng nguy hiểm của họ. Đồng thời, chúng tôi biết rõ có thể khai thác điểm yếu của đối thủ ở đâu, đó là tấn công qua cánh phải".

Tấn công qua cánh phải hay khoét vào vị trí hậu vệ trái Marc Cucurella chính là đường nét xuyên suốt trong cả trận đấu của Atletico. Tổng cộng, thời lượng tổ chức các đợt tấn công ở hành lang này của chủ nhà lên tới 47%, so với 29% ở trung lộ và chỉ 24% ở cánh còn lại.

Nếu nhìn vào bản đồ vị trí trung bình và mạng lưới các đường chuyền của chủ nhà trong trận, dễ nhận ra Simeone đã chỉ đạo các học trò dồn nén quân số đông đảo ở cánh phải ra sao.

Ra sân với hệ thống 4-4-2, Atletico có hậu vệ phải Marc Pubill, tiền vệ lệch phải Marcos Llorente, tiền vệ cánh phải Giuliano Simeone và tiền đạo Lee Kang-in liên tục chơi gần bóng và giữ vị trí sát nhau.

Thậm chí, nếu đi sâu vào bản đồ chuyền bóng của tiền vệ trái Alex Baena, sẽ thấy xu hướng hoạt động của cầu thủ này lại... tập trung nhiều ở cánh phải, tức anh thường xuyên dạt vào nách phải trung lộ thậm chí sát biên phải để phối hợp cùng nhóm 4 cầu thủ kể trên.

Điều này có nghĩa, Atletico khi triển khai tấn công gần như nghiêng hẳn về cánh phải với 5 người. Ý đồ là tạo thế quân số áp đảo với nhóm phòng ngự của Real ở cánh này, do Cucurella đảm trách.

Cũng về phía đội khách, khu vực cánh trái của họ khi không bóng có sự hiện diện của Kylian Mbappe và nhất là Vinicius. Với vai trò gần như được đặc cách để chờ thời cơ phản công, hai siêu sao này hầu như tham gia rất hạn chế vào việc hỗ trợ phòng ngự lên vị trí của Cucurella. Điều đó càng giúp Atletico tự tin thi triển miếng đánh của mình.

Những phương án tấn công của chủ nhà được tiến hành đa dạng qua cánh phải, khi nhóm cầu thủ ở đây mang những màu sắc chơi bóng khác nhau. Giuliano (con trai của HLV Simeone) có tốc độ, sức càn lướt và khả năng tấn công chiều sâu, Lee Kang-in khéo léo trong không gian hẹp, Baena có thể làm bóng và nhạy bén đánh hơi những khoảng trống sau hàng thủ đối phương để lẻn xuống một khi dạt sang từ cánh trái. Trong khi, Llorente và Pubill bên cạnh vai trò luân chuyển bóng cũng như sẵn sàng chống phản công.

Atletico có thể tấn công trực diện bằng những đường chuyền bổng thả ra sau hàng thủ Real, hoặc cũng có thể phối hợp tam giác để lôi kéo và mở ra khoảng trống cho những đường chọc khe ở nách trung lộ. Các phương án tạt bóng sớm cũng diễn ra liên tục, từ đó nhồi bóng về phía cột xa cho tiền đạo tân binh Jonathan David.

Cho đến trước khi thầy trò Jose Mourinho chỉ còn 10 người trên sân, bốn đường chuyền mở ra cơ hội dứt điểm cho Atletico thì ba lần đến từ cánh phải. Đồng thời, với 9 quả tạt được chủ nhà tạo ra, 7 lần đến từ hành lang này.

Trong bối cảnh Cucurella liên tục rơi vào thế chống chọi trước hai hay ba cầu thủ Atletico mà không có sự hỗ trợ từ các tiền đạo cánh, trung vệ lệch trái Huijsen buộc phải di chuyển dạt ra gần biên để bọc lót.

Dù đè nén khối đội hình Real xuống thấp qua những màn chơi ở cánh phải, Atletico lại ghi bàn bằng cách dẫn dụ đối thủ dâng cao pressing, từ đó tận dụng khoảng trống bị Cucurella bỏ lại.

Mourinho trước trận gặp Elche ngày 15/9 từng nói rằng ông muốn xây dựng một tập thể Real chơi pressing tầm cao, đoạt bóng ngay trên phần sân đối phương và từ đó kết thúc đợt chuyển trạng thái chỉ sau vài giây. Chính dụng ý này lại trở thành tiền đề cho đội chủ sân Metropolitano khai thác.

Trong tình huống dẫn tới penalty, Atletico thoát pressing thành công để luân chuyển bóng sang cánh trái. Trung vệ David Hancko cầm bóng tiến công trước khi tung đường chuyền chéo bổng ra sau hàng thủ Real cho Giuliano, người lúc này hoàn toàn bỏ lại Cucurella và bị Huijsen truy cản trong vùng cấm.

Ở bàn nâng tỷ số 2-0, Atletico một lần nữa hóa giải hệ thống pressing của Real (lúc này chỉ còn 10 người). Trước một Cucurella trơ trọi ở cánh trái, chủ nhà phối hợp thông qua mô hình người thứ ba chạy chỗ để đưa bóng xuống một phần ba cuối sân.

Tại đây, hậu vệ trái người Tây Ban Nha một lần nữa rơi vào thế "một cổ hai tròng", hoàn toàn bất lực khi phải đuổi theo Giuliano – người căng ngang đơn giản để David ghi bàn cận thành.

Bài toán Mbappe – Vinicius giẫm chân nhau

Bên cạnh vấn đề phòng ngự nơi cánh trái, Mourinho sẽ có thời gian ba tuần lễ trong đợt FIFA Days để giải một bài toàn khác, liên quan đến tầm hoạt động của Mbappe và Vinicius. Một vấn đề muôn thuở của đội chủ sân Santiago Bernabeu.

Cả trận trước Atletico, bộ tứ tấn công trong đội hình xuất phát của Real là Mbappe, Vinicius, Jude Bellingham cùng Arda Guler chỉ dứt điểm được 4 lần: tiền đạo người Brazil nhiều nhất với 2 pha (chỉ một trong vùng cấm), Mbappe và Guler mỗi người có một lần (đều ngoài vùng cấm).

Không phủ nhận việc mất người vì thẻ đỏ của Huijsen trong hiệp hai đã khiến thế trận tấn công của Real hoàn toàn phá sản. Song 45 phút đầu tiên phơi bày một nỗi lo khi Mbappe và Vinicius thường xuyên hoạt động trên cùng một vùng không gian nơi hành lang trái.

Atletico tổ chức phòng ngự qua khối 5-3-2 với việc tiền vệ cánh Giuliano lùi xuống chơi như một hậu vệ biên. Khu vực trung lộ bị thu hẹp dẫn tới việc thủ quân đội tuyển Pháp phải chủ động dạt ra biên hoặc giật xuống nách trái trung lộ nhận bóng, hòng tìm kiếm cơ hội cho các pha xử lý cần đến khoảng trống của mình.

Điều này dẫn đến việc Vinicius phải bó ngược vào trong – ở vị trí số 9 – mỗi khi Mbappe cầm bóng, triệt tiêu hoàn toàn cơ hội đi bóng của tiền đạo cánh người Brazil và không để lại bất kỳ nỗi lo nào cho các trung vệ Atletico. Đến khi cả hai cùng xuất hiện ở một không gian, họ buộc phải tự nhường nhịn nhau mà đá.

Sự chồng lấn vị trí này cũng vô tình giúp hệ thống phòng ngự của Atletico dễ dàng đối phó hơn, trong bối cảnh thầy trò Simeone chủ trương dồn quân số tấn công nhiều ở cánh phải (tức cánh trái của Real). Mỗi khi mất bóng, chủ nhà lập tức có sẵn quân số đông đảo để gây áp lực thu hồi bóng.

Một trận thua không những kéo theo những tranh cãi, mà còn phơi bày nhiều vấn đề cần giải quyết của Real.

Hoàng Thông