PGS.TS Phạm Thị Minh Hồng, Giảng viên cao cấp Bộ môn Nhi, Phó trưởng Khoa Y, Đại học Y Dược TP HCM, cho biết như trên tại hội thảo khoa học về RSV ở trẻ nhỏ tối 16/10. Đồng thời, bác sĩ chia sẻ một số trường hợp trẻ nhũ nhi nhập viện do RSV dù sinh đủ tháng và trước đó phát triển bình thường.
Một bé trai 34 ngày tuổi ở Bình Phước khởi bệnh với sổ mũi, ho, khò khè. Đến ngày thứ tư, trẻ suy hô hấp do viêm tiểu phế quản RSV, cần thở máy và điều trị hồi sức. Một trẻ khác ở Bình Dương ban đầu chỉ nghẹt mũi, không sốt, sau đó thở mệt, bú kém và phải nhập viện hỗ trợ hô hấp.
Theo PGS Hồng, triệu chứng ban đầu của RSV thường giống cảm lạnh nên khó xác định tác nhân chỉ qua biểu hiện bên ngoài. Sau thời gian ủ bệnh khoảng 3-8 ngày, trẻ thường có triệu chứng viêm đường hô hấp trên. Một số trường hợp có thể tiến triển thành viêm tiểu phế quản hoặc viêm phổi.
Bé trai 3 tháng tuổi, ở Ninh Bình bị viêm phổi nặng, suy hô hấp do RSV chỉ sau 2 ngày ho nhẹ. Ảnh: Bệnh viện cung cấp
PGS Hồng giải thích trẻ nhũ nhi có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, đường thở nhỏ và phổi còn đang phát triển. Khi đường thở viêm, phù nề và tăng tiết dịch, trẻ có thể khò khè, thở mệt, thiếu oxy và cần hỗ trợ hô hấp.
Các nghiên cứu được PGS Hồng dẫn tại hội thảo ghi nhận trẻ sinh đủ tháng chiếm 84-96% số trẻ nhập viện do RSV. Ở một số nghiên cứu khác, 84,5-97% trẻ nhập viện trước đó không có bệnh nền. Điều này cho thấy trẻ khỏe mạnh vẫn có thể cần điều trị tại bệnh viện khi mắc RSV.
Theo PGS Hồng, RSV là nguyên nhân thường gặp gây viêm tiểu phế quản và viêm phổi ở trẻ nhỏ. Khoảng 70% trẻ từng nhiễm virus trong năm đầu đời và khoảng 90% trong hai năm đầu. Miễn dịch sau nhiễm không kéo dài nên trẻ có thể tái nhiễm.
Dữ liệu được PGS Hồng trình bày cũng cho thấy trẻ 6-11 tháng vẫn chiếm tỷ lệ đáng kể trong số lượt khám ngoại trú và cấp cứu do RSV ở trẻ dưới một tuổi. Vì vậy, việc dự phòng không chỉ tập trung vào những tháng đầu sau sinh.
BS Trần Huỳnh Tấn, Quản lý Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết một số nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa nhiễm RSV sớm với khò khè tái phát và hen sau này. Trẻ có triệu chứng hô hấp tái diễn sau khi khỏi bệnh nên được thăm khám và theo dõi.
Trẻ nhỏ tiêm kháng thể đơn dòng RSV tại VNVC Thanh Lễ, Bình Dương. Ảnh: Bình An
Khi trẻ có triệu chứng hô hấp, phụ huynh nên theo dõi khả năng bú, nhịp thở và mức độ tỉnh táo. Trẻ thở nhanh, thở gắng sức hoặc bú kém cần được đưa đi khám; nếu tím tái, ngừng thở hoặc khó đánh thức, cần cấp cứu.
Để dự phòng, phụ huynh nên vệ sinh tay, làm sạch đồ chơi và các bề mặt thường xuyên tiếp xúc, đồng thời hạn chế để trẻ tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh hô hấp. Hiện có kháng thể đơn dòng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh đường hô hấp dưới do RSV.
Kháng thể đơn dòng phòng RSV hiện được sử dụng cho trẻ sơ sinh đến 24 tháng tuổi theo độ tuổi, cân nặng và hướng dẫn chuyên môn.
Khác vaccine, kháng thể đơn dòng cung cấp sẵn kháng thể bảo vệ, không cần chờ cơ thể tạo đáp ứng miễn dịch. Đây là một lựa chọn dự phòng cho trẻ trong giai đoạn đầu đời.
Bình An