Trưng bày được thực hiện nhân kỷ niệm 102 năm Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc-Hồ Chí Minh đến Quảng Châu, Trung Quốc (11/11/1924-11/11/2026) và Kỷ niệm 99 năm Khởi nghĩa Quảng Châu (11/12/1927-11/12/2026).
Những năm 20 của thế kỷ XX, hưởng ứng lời kêu gọi của đồng chí Nguyễn Ái Quốc (tức Chủ tịch Hồ Chí Minh), nhiều thanh niên yêu nước Việt Nam đã đến Quảng Châu, Trung Quốc để học tập và hoạt động cách mạng, đồng thời xây dựng nên quan hệ hữu nghị sâu sắc với Đảng Cộng sản và nhân dân Trung Quốc.
Ngày 11/12/1927, Khởi nghĩa Quảng Châu bùng nổ. Đây là cuộc phản kích anh dũng của Đảng Cộng sản Trung Quốc trước chính sách phản cách mạng, khủng bố của phe phản động Quốc dân Đảng.
Cùng với Khởi nghĩa Nam Xương, Khởi nghĩa Thu Thu và nhiều cuộc khởi nghĩa vũ trang khác, Khởi nghĩa Quảng Châu đánh dấu bước khởi đầu Đảng Cộng sản Trung Quốc độc lập lãnh đạo chiến tranh cách mạng, xây dựng quân đội nhân dân.
Trong cuộc Khởi nghĩa Quảng Châu, hàng chục đồng chí Việt Nam như Nguyễn Sơn (Hồng Thủy), Hồ Tùng Mậu, Lê Hồng Sơn... đã sát cánh chiến đấu cùng quân và dân Trung Quốc, qua đó viết nên trang sử hào hùng của tình hữu nghị "vừa là đồng chí, vừa là anh em" giữa Việt Nam và Trung Quốc.
Với hơn 100 hình ảnh tài liệu và hình ảnh hiện vật, Trưng bày chuyên đề “Nghĩa tình cách mạng-Những đồng chí Việt Nam tham gia Khởi nghĩa Quảng Châu” giới thiệu đến công chúng dấu ấn cách mạng của các đồng chí Việt Nam tại Quảng Châu, Trung Quốc, cung cấp thêm hiểu biết về tinh thần hữu nghị Việt-Trung, hướng thanh niên Việt Nam đến với Quảng Châu trong "Hành trình đỏ nghiên cứu, học tập của thanh niên Việt Nam tại Trung Quốc".
Nội dung Trưng bày được bố cục theo ba phần:
Phần thứ nhất - “Quảng Châu - Nơi ươm mầm cách mạng”: giới thiệu quá trình các nhà yêu nước, cách mạng Việt Nam xây dựng tổ chức tại Quảng Châu, vun đắp quan hệ hữu nghị với Đảng Cộng sản và nhân dân Trung Quốc.
Phần thứ hai - “Tham gia Khởi nghĩa Quảng Châu”: giới thiệu bối cảnh, diễn biến Khởi nghĩa Quảng Châu và sự tham gia, đóng góp của các đồng chí cách mạng Việt Nam.
Phần thứ ba - “Viết tiếp bản hùng ca”: giới thiệu các đồng chí cách mạng Việt Nam sau Khởi nghĩa Quảng Châu tiếp tục hoạt động, góp phần quan trọng thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, xây dựng quân đội và vun đắp quan hệ hữu nghị Việt-Trung.
Phát biểu tại lễ khai mạc Trưng bày, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Hoài Sơn, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương khẳng định: Quảng Châu có một vị trí đặc biệt trong hành trình cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh và trong lịch sử cách mạng Việt Nam.
Tại đây, Nguyễn Ái Quốc đã mở các lớp huấn luyện chính trị, thành lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, đào tạo những cán bộ cách mạng đầu tiên, chuẩn bị về chính trị, tư tưởng và tổ chức cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam. Những hạt giống cách mạng được Người vun trồng đã trưởng thành, trở thành lực lượng nòng cốt của sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.
Cũng trên mảnh đất ấy, những người cách mạng Việt Nam đã nhận được sự giúp đỡ, chở che của các đồng chí và nhân dân Trung Quốc. Tình cảm ấy được nuôi dưỡng trong cuộc sống hằng ngày, trong những năm tháng hoạt động bí mật và trong sự sẻ chia trước hiểm nguy. Đó là nền tảng bền chặt của tình đồng chí, tình anh em giữa những người cùng chung khát vọng giải phóng dân tộc và giải phóng con người.
Trong Khởi nghĩa Quảng Châu, những chiến sĩ cách mạng Việt Nam đã sát cánh cùng các đồng chí Trung Quốc trên cùng chiến lũy. Có những người đã ngã xuống trên đất bạn, để lại tuổi xuân của mình cho lý tưởng chung. Cuộc khởi nghĩa không thành, nhưng tinh thần chiến đấu và sự hy sinh của các chiến sĩ vẫn sống mãi trong ký ức cách mạng của hai dân tộc.
Theo đồng chí Bùi Hoài Sơn, việc tổ chức Trưng bày chuyên đề góp phần cụ thể hóa nhận thức chung của lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai Nhà nước về tăng cường giao lưu nhân dân, giáo dục truyền thống hữu nghị và củng cố nền tảng xã hội của quan hệ hai nước. Trong khuôn khổ Năm hợp tác du lịch Việt Nam-Trung Quốc 2026-2027, đây còn là cơ hội để kết nối các địa chỉ lịch sử, văn hóa, đưa những câu chuyện về tình hữu nghị đến gần hơn với công chúng hai nước.
Đồng chí Bùi Hoài Sơn mong muốn, Trưng bày sẽ trở thành một địa chỉ tìm hiểu lịch sử có ý nghĩa; góp phần chuẩn bị kiến thức và bồi đắp tình cảm cho thanh niên Việt Nam tham gia Chương trình Hành trình đỏ nghiên cứu, học tập tại Trung Quốc.
“Khi hiểu sâu hơn về những gì các thế hệ đi trước đã cùng nhau trải qua, người trẻ sẽ có thêm động lực để tăng cường giao lưu, học hỏi, cùng đóng góp vào sự phát triển của mỗi nước và quan hệ hữu nghị giữa hai dân tộc”, đồng chí Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh.
Trưng bày được giới thiệu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh đến ngày 28/2/2027.
TRANG ANH