Theo công bố của Trung tâm Công nghệ và Kỹ năng quản lý quốc gia (CTS) tại Mỹ, các nhà sản xuất chip Trung Quốc đã mua lượng máy DUV này từ năm 2012 đến đầu 2026, khoảng 270 máy có thể sản xuất chip 7 nm.
Nhóm nghiên cứu, trong đó có Nicholas Brown - cựu quan chức phụ trách kiểm soát xuất khẩu của Mỹ, và Saif Khan - cựu cố vấn chính sách công nghệ tại Nhà Trắng và Bộ Thương mại Mỹ, khẳng định máy DUV mang lại tiềm năng lớn cho Trung Quốc để sản xuất chip tiên tiến. Điều này diễn ra trong bối cảnh quốc gia phương Đông không thể mua máy quang khắc siêu cực tím (EUV) hiện đại hơn của ASML - nhà sản xuất thiết bị làm chip lớn nhất toàn cầu theo vốn hóa thị trường, đặt trụ sở tại Hà Lan.
Kết quả kinh doanh của ASML cũng phản ánh nhu cầu cao từ Trung Quốc khi nước này chiếm 41% doanh số bán máy ròng xét theo địa điểm giao hàng vào năm 2024 và 33% vào năm 2025. Tỷ lệ giảm xuống còn 19% trong quý I/2026 và 14% trong quý II/2026, như ASML từng cảnh báo.
Theo CTS, các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ vẫn có lỗ hổng, vì những máy quang khắc ban đầu được mua cho công nghệ tiến trình khác có thể được tận dụng cho tiến trình tinh vi hơn, như 7 nm. Dù giải pháp này phải đánh đổi một số thứ, các công ty Trung Quốc vẫn chấp nhận vì không còn lựa chọn nào khác.
Nhóm nghiên cứu đề xuất Mỹ cấm xuất khẩu mọi máy DUV kiểu nhúng sang Trung Quốc, đồng thời hạn chế cung cấp linh kiện thay thế và dịch vụ bảo trì cho những máy đã được lắp đặt tại các nhà máy. Đề xuất tương đồng với Đạo luật MATCH được các nghị sĩ giới thiệu hồi tháng 4.
Tuy nhiên, Tom's Hardware lưu ý, một số ước tính của CTS, như Trung Quốc mua khoảng 90 máy DUV loại NXT:1980i năm 2024 và thêm 89 máy năm 2025, không thể kiểm chứng độc lập từ dữ liệu tài chính đã công bố của ASML. Nếu số liệu của CTS chính xác, thì Trung Quốc thực tế đã mua phần lớn DUV nhúng của ASML, lần lượt chiếm tới 70% và 68% sản lượng năm 2024 và 2025, bất chấp những biện pháp kiểm soát xuất khẩu từ Mỹ. NXT:1980i hiện cũng có thể dễ dàng tìm thấy trên thị trường thiết bị đã qua sử dụng.
Công nhân trong một nhà máy sản xuất chip Trung Quốc. Ảnh: China Daily
Những năm qua, ngành chip Trung Quốc gặp nhiều khó khăn do lệnh trừng phạt từ Mỹ, vốn không chỉ nhắm vào máy EUV mà còn cả DUV. Bị hạn chế tiếp cận máy móc tiên tiến của ASML, Trung Quốc nỗ lực tìm cách tự chủ về chip.
Hồi tháng 7, The Information dẫn nguồn tin thân cận cho biết nước này đang sản xuất DUV nhúng, dự kiến giao hàng trong năm nay. Quá trình sản xuất có sự tham gia của các nhóm phát triển từ nhiều công ty Trung Quốc, trong đó có startup được nhà nước hỗ trợ Shanghai Yuliangsheng Technology. Sản phẩm sử dụng hầu hết linh kiện nội địa, chỉ nhập một số bộ phận quan trọng từ Nhật Bản.
Reuters cuối năm ngoái cũng đưa tin, Trung Quốc đã chế tạo được nguyên mẫu EUV, chiếm gần hết diện tích một nhà máy và đang chạy thử nghiệm. Theo nguồn tin, hệ thống tạo thành công ánh sáng siêu cực tím nhưng chưa sản xuất được chip hoạt động hoàn chỉnh.
Thu Thảo tổng hợp