Đám đông hiếu kỳ livestream vụ việc ở Thái Nguyên khiến cả đoạn đường ùn tắc - Ảnh cắt từ clip
Không chỉ những vụ mâu thuẫn, xô xát ngoài đường. Khi lực lượng chức năng khám xét nhà Huấn Hoa Hồng, hàng trăm người cũng tập trung bên ngoài, cả ngàn người quay phim, livestream diễn biến đăng lên mạng xã hội.
Từ những vụ việc trên, một câu hỏi được đặt ra là người dân khi chứng kiến một sự việc xảy ra ở nơi công cộng có thể quay clip, livestream đến đâu? Khi nào việc đứng xem, ghi hình hay phát trực tiếp lên mạng có thể dẫn đến vi phạm pháp luật?
Theo các luật sư, việc người dân ghi nhận một sự việc xảy ra ở nơi công cộng không mặc nhiên là hành vi bị cấm. Tuy nhiên, quyền ghi hình không đồng nghĩa với việc có thể tùy ý phát trực tiếp mọi diễn biến, công khai hình ảnh của người khác hay đưa lên mạng những thông tin chưa được kiểm chứng.
Không phải cứ đứng ngoài là được livestream mọi thứ
Vụ việc xảy ra tối 23-9 tại khu vực chân cầu vượt Bắc Sơn, phường Phan Đình Phùng, Thái Nguyên là một ví dụ.
Khi một phụ nữ chặn chiếc ô tô có một nam và một nữ bên trong, hàng trăm người hiếu kỳ đã tập trung xung quanh. Nhiều người dùng điện thoại quay video, livestream rồi chia sẻ lên mạng xã hội, kèm những suy đoán cho rằng sự việc liên quan đến mâu thuẫn tình cảm.
Lực lượng công an sau đó phải có mặt giải tán đám đông, đưa những người liên quan về trụ sở làm việc. Phòng An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an tỉnh Thái Nguyên cũng mời hai người đăng video về vụ việc lên làm việc, tiếp tục củng cố hồ sơ để xử lý theo quy định.
Phòng An ninh mạng Công an tỉnh Thái Nguyên làm việc với người đăng video liên quan sự việc - Ảnh: Công an tỉnh Thái Nguyên
Thạc sĩ, luật sư Nguyễn Đức Thịnh cho rằng cần phân biệt giữa việc ghi nhận hình ảnh với việc công khai, phát tán những hình ảnh đó.
Theo ông, người dân có thể ghi nhận những gì mình quan sát được ở nơi công cộng trong phạm vi pháp luật cho phép. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa người quay có thể bất chấp quyền đối với hình ảnh, đời sống riêng tư của người khác hoặc gây ảnh hưởng đến trật tự tại nơi xảy ra sự việc.
Người quay cũng không thể vì muốn có góc hình rõ hơn, tiếp cận gần hơn hay thu hút người xem mà chen lấn, bao vây phương tiện, chiếm dụng lối đi, cản trở giao thông hoặc không chấp hành yêu cầu của lực lượng chức năng.
"Đặc biệt, livestream có mức độ rủi ro cao hơn việc quay để lưu giữ. Khi phát trực tiếp, hình ảnh và âm thanh được truyền đi gần như ngay lập tức, người thực hiện không có nhiều thời gian để kiểm tra, sàng lọc những thông tin nhạy cảm.
Một chiếc điện thoại có thể vô tình ghi lại khuôn mặt, biển số xe, lời trao đổi, thông tin cá nhân hoặc những chi tiết thuộc đời sống riêng tư. Những thông tin đó không phải cứ nhìn thấy bằng mắt thường thì đều có thể tùy ý đưa lên mạng", luật sư Thịnh phân tích.
Luật sư Nguyễn Đức Tùng (Đoàn luật sư TP Hà Nội) cũng cho rằng cần thận trọng khi quay, livestream những sự việc đang diễn ra.
Theo ông, một sự việc xảy ra ở nơi công cộng không đồng nghĩa mọi thông tin liên quan đều trở thành thông tin công cộng để bất kỳ ai cũng có thể tùy ý phát tán.
Việc xác định một clip hay livestream có vi phạm pháp luật hay không phải xem xét nội dung được đăng tải, cách thức đưa thông tin, hành vi của người thực hiện, mức độ ảnh hưởng, hậu quả thực tế và các tài liệu, chứng cứ cụ thể.
Từ đứng xem, livestream đến gây mất trật tự
Một vấn đề khác được đặt ra từ vụ việc tại Thái Nguyên là số lượng người tập trung quá đông quanh chiếc ô tô.
Theo luật sư Nguyễn Đức Tùng, cần phân biệt giữa việc nhiều người cùng có mặt tại một nơi với hành vi tụ tập gây ảnh hưởng đến an ninh, trật tự.
Luật sư cho rằng người dân có thể đứng xem, quay phim, livestream nếu không gây mất trật tự, cản trở giao thông hoặc lực lượng chức năng làm nhiệm vụ.
"Ngược lại, nếu đám đông chen lấn, hò hét, gây náo loạn, chặn lối đi, bao vây phương tiện hoặc không chấp hành yêu cầu của lực lượng chức năng thì tùy tính chất, mức độ và hậu quả, hành vi có thể bị xem xét xử lý.
Như vậy, vấn đề không chỉ nằm ở chuyện có livestream hay không, mà là người livestream đã làm gì và hành vi đó tác động thế nào đến trật tự tại nơi xảy ra sự việc", luật sư Tùng phân tích.
Luật sư Nguyễn Đức Thịnh - Ảnh: THÂN HOÀNG
Trước đó, do tin lời con gái nói phải bỏ thai vì dị tật, nhiều người trong một gia đình kéo đến Bệnh viện Hữu nghị Lạc Việt, to tiếng, chửi bới, gây mất trật tự; trong đó có người livestream sự việc lên Facebook. Sau vụ việc, Công an tỉnh Phú Thọ khởi tố 6 người về tội gây rối trật tự công cộng.
Theo luật sư Thịnh, vụ việc này không nên được hiểu đơn giản là "livestream rồi bị khởi tố". Việc phát trực tiếp chỉ là một phần của diễn biến, còn trách nhiệm pháp lý phải căn cứ vào hành vi cụ thể của từng người, mức độ ảnh hưởng và hậu quả xảy ra.
"Pháp luật không cấm sự hiếu kỳ, nhưng sự hiếu kỳ không thể trở thành lý do để gây mất trật tự hoặc cản trở hoạt động bình thường của người khác", luật sư Thịnh nói.
Việc quay phim, livestream càng cần thận trọng khi lực lượng chức năng đang làm nhiệm vụ. Chẳng hạn, khi công an khám xét nhà Huấn Hoa Hồng, hàng trăm người đã tập trung bên ngoài, nhiều người dùng điện thoại quay phim, phát trực tiếp lên mạng xã hội.
Theo các luật sư, người dân có thể quan sát, ghi nhận những gì diễn ra trong phạm vi pháp luật cho phép, nhưng không được xâm nhập khu vực kiểm soát, chen lấn, cản trở việc ra vào hoặc hoạt động của lực lượng chức năng.
Việc đứng ở nơi công cộng cũng không đồng nghĩa với quyền tiếp cận, ghi hình và phát trực tiếp mọi diễn biến bên trong.
Cẩn trọng với lời bình và nút "chia sẻ"
Luật sư Nguyễn Đức Tùng lưu ý một đoạn video chỉ phản ánh những gì camera ghi lại tại một thời điểm, không thể hiện đầy đủ nguyên nhân hay diễn biến của sự việc. Vì vậy, người dùng mạng xã hội không nên từ một đoạn clip để suy đoán, quy kết rồi phát tán như thông tin đã được xác thực.
Theo luật sư Nguyễn Đức Thịnh, rủi ro pháp lý còn có thể đến từ tiêu đề, chú thích và lời bình đi kèm. Video có thể ghi đúng sự việc, nhưng nếu được gắn thông tin sai sự thật, cắt ghép theo hướng quy kết hoặc xúc phạm người khác thì người đăng có thể phải chịu trách nhiệm.
Người chia sẻ, bình luận cũng không mặc nhiên đứng ngoài trách nhiệm. Trong vụ việc tại Bệnh viện Hữu nghị Lạc Việt, cơ quan công an cho biết đã rà soát chứng cứ điện tử liên quan khoảng 700 tài khoản có hoạt động chia sẻ, bình luận.
Theo các luật sư, trách nhiệm của mỗi người phải được xem xét dựa trên nội dung đã đăng, chia sẻ hoặc bình luận, cùng tính chất, mức độ ảnh hưởng và hậu quả của hành vi.
Điều tra vụ nghi đánh ghen, đám đông vây kín ô tô livestream ở Thái NguyênCông an tỉnh Thái Nguyên đã chỉ đạo điều tra, làm rõ bản chất vụ việc đám đông vây kín xe ô tô livestream, đăng mạng xã hội vì nghi ngờ đánh ghen.