Đề xuất doanh nghiệp phải thu hồi pin xe điện để tái chế từ năm 2029

Nguồn ảnh: VnExpress

Tỷ lệ tái chế bắt buộc với pin xe điện được đề xuất ở mức 8% trên tổng số lượng bán ra thị trường từ năm 2029, tăng từ mức 0% hiện tại.

Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội lấy ý kiến dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường. Theo dự thảo, tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu sản phẩm có trách nhiệm thu hồi để tái chế theo tỷ lệ bắt buộc, nhằm thực hiện trách nhiệm mở rộng của họ (EPR).

Tại dự thảo nghị định chi tiết, tỷ lệ tái chế bắt buộc với pin xe điện (Lithium, Nickel-Metal Hydrid - NiMH) được đề xuất ở mức 8% trên tổng số lượng bán ra thị trường trong ba năm 2029-2031. Tỷ lệ này sẽ tăng lên 15% trong 3 năm tiếp theo.

Theo quy định hiện hành, tỷ lệ tái chế này đang ở mức 0%.

Tủ đổi pin được đặt trên vỉa hè đường Lê Lai, phường Bến Thành, TP HCM, tháng 1. Ảnh: Hạ Giang — Tủ đổi pin được đặt trên vỉa hè đường Lê Lai, phường Bến Thành, TP HCM, tháng 1. Ảnh: *Hạ Giang*

Theo hướng dẫn, doanh nghiệp có thể tái chế pin bằng cách tháo dỡ, phân loại, thu hồi vật liệu nhựa, lithium hoặc kim loại khác. Họ cũng có thể xuất khẩu hàng sau sử dụng ra nước ngoài để tái chế.

Bên cạnh đó, đơn vị soạn thảo đề xuất loại bỏ phương án đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường nhằm thực hiện nghĩa vụ EPR. Phương án này được quy định tại Luật Bảo vệ môi trường 2020, bên cạnh các phương án tự thu hồi, tái chế, thuê, ủy quyền cho đơn vị thứ ba. Tuy nhiên, việc đóng tiền hỗ trợ tái chế được cho rằng không phù hợp với nguyên tắc "người gây ô nhiễm phải trả tiền".

Góp ý với dự thảo trước đó, nhiều doanh nghiệp lo ngại về tỷ lệ tái chế bắt buộc với pin xe điện. Hiệp hội các Nhà sản xuất Xe máy Việt Nam (VAMM) và Hiệp hội các Nhà sản xuất ôtô (VAMA) cho rằng hạ tầng tái chế chưa thể đáp ứng nhu cầu, trong khi công nghệ trong nước chưa thu hồi được lithium và nickel. Tình trạng này khiến họ rơi vào thế kẹt, khi không thể tự thu hồi xe thải bỏ, và cũng không tìm được đối tác tái chế đủ năng lực.

Cơ quan chủ trì soạn thảo đã tiếp thu ý kiến trên, đề xuất doanh nghiệp trong năm 2029 nếu chưa tái chế đủ 8% thì được chuyển phần chưa đáp ứng tỷ lệ tái chế bắt buộc này sang các năm tiếp theo (tối đa 5 năm). Ngoài ra, họ được xuất khẩu sang nước thứ ba để tái chế, trước khi thực hiện toàn vẹn nghĩa vụ từ năm 2033.

Hiệp hội Thương mại Mỹ tại Việt Nam cũng đề xuất chính sách khuyến khích tái sử dụng pin sạc xe điện. Bởi lẽ, đây là sản phẩm đặc thù, có thể tái sử dụng làm pin lưu trữ khi không còn phù hợp ứng dụng trong xe điện. Cách tiếp cận này sẽ góp phần kéo dài vòng đời sản phẩm, giảm thiểu chất thải ra môi trường, phù hợp với cách ứng xử hiện hành tại các nước tiên tiến như Mỹ, Nhật Bản, châu Âu, Trung Quốc.

Về vấn đề trên, cơ quan chủ trì soạn thảo cho biết các trường hợp đặc thù sẽ được nghiên cứu, quy định tại Nghị định hướng dẫn thi hành.

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường được Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến tuần trước, dự kiến được trình Quốc hội tại kỳ họp thứ hai tháng tới.

Bảo Bảo

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường đang đề xuất áp dụng tỷ lệ tái chế bắt buộc 8% đối với pin xe điện trong giai đoạn 2029-2031, thay cho mức 0% như hiện nay. Tỷ lệ này được định hướng tăng lên 15% trong 3 năm tiếp theo nhằm hiện thực hóa trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR). Các doanh nghiệp có thể hoàn thành nghĩa vụ bằng cách tháo dỡ, phân loại thu hồi vật liệu trong nước hoặc xuất khẩu sản phẩm đã qua sử dụng ra nước ngoài để xử lý. Đáng chú ý, đơn vị soạn thảo đề xuất loại bỏ phương án đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường để thay thế nghĩa vụ tái chế, bảo đảm tuân thủ nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền. Trước lo ngại từ các hiệp hội sản xuất về hạ tầng và công nghệ trong nước chưa đủ khả năng thu hồi lithium hay nickel, cơ quan chức năng đã đưa ra cơ chế linh hoạt. Theo đó, doanh nghiệp chưa hoàn thành chỉ tiêu trong năm 2029 được phép chuyển phần tỷ lệ còn thiếu sang các năm tiếp theo với thời hạn tối đa 5 năm. Bên cạnh giải pháp tái chế, đề xuất khuyến khích tái sử dụng pin xe điện làm pin lưu trữ năng lượng cũng đang được xem xét nghiên cứu nhằm kéo dài vòng đời sản phẩm và giảm thiểu chất thải. Dự thảo luật đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến và dự kiến sẽ chính thức trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp tiếp theo. Quy định mới được kỳ vọng sẽ tạo bước ngoặt lớn trong quản lý rác thải công nghệ cao và thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam.