Từ vụ 1,2 triệu lọ C sủi giả đến chuyện nhiều người Việt "khổ vì bồi bổ"

Vụ Công ty TNHH Sản xuất Dược - Mỹ phẩm Vintechpharm bị phát hiện sản xuất, buôn bán hơn 1,2 triệu sản phẩm viên sủi giả khiến người tiêu dùng lo ngại về chất lượng các loại vitamin, thực phẩm bổ sung đang lưu hành trên thị trường.

Ranh giới giữa sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng và hàng trôi nổi đôi khi bị che lấp bởi bao bì bắt mắt, lời quảng cáo hấp dẫn hay mức giá rẻ.

Cùng với thói quen nghĩ rằng vitamin, viên sủi “không phải thuốc nên dùng nhiều cũng không sao”, người tiêu dùng có thể tự mua, dùng quá liều hoặc kết hợp nhiều sản phẩm mà chưa được tư vấn.

Trao đổi với phóng viên Dân trí, bà Dương Thị Ngọc Huyền, Dược sĩ chuyên môn, Hội đồng chuyên môn Dược, Hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu, phân tích những rủi ro khi tự ý bổ sung vitamin, cách kiểm tra thông tin sản phẩm và những nguyên tắc người dùng cần nhớ trước khi mua, sử dụng.

Thực phẩm chức năng không phải càng nhiều càng tốt

Nhiều người cho rằng vitamin, viên sủi hay thực phẩm bổ sung “không phải thuốc nên dùng cũng không sao”. Theo bà, quan niệm này có đúng không? Việc tự ý sử dụng hoặc dùng cùng lúc nhiều sản phẩm có thể dẫn đến những nguy cơ gì?

- Theo định nghĩa của Bộ Y tế, thực phẩm chức năng là thực phẩm dùng để hỗ trợ chức năng của các bộ phận trong cơ thể người, có tác dụng dinh dưỡng, tạo cho cơ thể tình trạng thoải mái, tăng sức đề kháng và giảm bớt nguy cơ gây bệnh. 

Thực phẩm chức năng không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa người dùng có thể sử dụng tùy ý, hoặc cho rằng sản phẩm không phải thuốc thì dùng như thế nào cũng được. 

Việc bổ sung vitamin, khoáng chất, hay các sản phẩm hỗ trợ sức khỏe cần được người có chuyên môn y khoa tư vấn, đảm bảo phù hợp với nhu cầu thực tế và tình trạng sức khỏe. Việc tự ý sử dụng hoặc dùng cùng lúc nhiều sản phẩm có thể dẫn đến những tác hại sau: 

Ngộ độc vitamin do dùng quá liều: Một số thực phẩm chức năng vitamin, đặc biệt là các loại tan trong dầu (A, D, E, K), có thể tích tụ trong cơ thể và gây ngộ độc nếu dùng quá nhiều.

Tương tác thuốc: Một số thực phẩm chức năng có thể tương tác với thuốc kê đơn, làm giảm hiệu quả hoặc gây tác dụng phụ.

Tăng nguy cơ bệnh tim: Việc bổ sung quá nhiều canxi (đặc biệt khi không kèm vitamin K2) có thể làm tăng nguy cơ vôi hóa động mạch.

Vấn đề tiêu hóa và tổn thương nội tạng: Việc lạm dụng một số thực phẩm chức năng như sắt, magie có thể gây buồn nôn, tiêu chảy, đau dạ dày. Thậm chí, khi dùng quá nhiều trong thời gian dài có thể gây hại cho gan, thận.

Rối loạn nội tiết: Một số thực phẩm chức năng như DHEA, thuốc tăng cường testosterone có thể ảnh hưởng đến nồng độ hormone, gây thay đổi tâm trạng, mụn trứng cá, rụng tóc...

Phụ thuộc và mất cân bằng dinh dưỡng: Nếu quá dựa dẫm vào thực phẩm chức năng thay vì chế độ ăn uống lành mạnh có thể gây mất cân bằng dinh dưỡng. Ví dụ dùng quá nhiều kẽm có thể cản trở hấp thu đồng.

Dị ứng: Một số thực phẩm chức năng chứa các chất gây dị ứng như đậu nành, gluten, hải sản…

Do đó, người dùng nên tìm hiểu kỹ thông tin, tham khảo ý kiến bác sĩ/dược sĩ. Chỉ mua sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, chất lượng đảm bảo. Không tự ý sử dụng, mua bán thực phẩm bổ sung không có nguồn gốc, xuất xứ.

Vấn nạn quảng cáo hay là "chốt đơn"

Theo bà, những sai lầm phổ biến nhất của người tiêu dùng khi mua thực phẩm bổ sung hiện nay là gì, chẳng hạn mua theo quảng cáo trên mạng xã hội, người nổi tiếng giới thiệu, hàng xách tay hoặc sản phẩm có giá rẻ bất thường? 

- Một trong những vấn đề thường thấy trong sử dụng thực phẩm bổ sung là một số người dùng quyết định mua sản phẩm dựa vào quảng cáo, chứ chưa tham khảo ý kiến chuyên môn, chưa tìm hiểu xem sản phẩm có phù hợp với nhu cầu và tình trạng sức khỏe hay không.

Bên cạnh đó, vấn đề quảng cáo thổi phồng là một thực trạng đáng lo ngại. Nhiều nơi không ngần ngại đưa ra những lời lẽ sai lệch, vượt quá công dụng của sản phẩm, khiến nhiều người bị cuốn theo và tin rằng đây là giải pháp thay thế cho thuốc điều trị.

Một vấn đề khác là nguồn gốc và chất lượng sản phẩm. Dù là hàng nhập khẩu hay sản xuất trong nước, mọi sản phẩm đều phải có hồ sơ chứng minh nguồn gốc hợp pháp, trải qua kiểm nghiệm y học tại các cơ quan chức năng và khi công bố ra thị trường phải đạt tiêu chuẩn của Viện Dinh dưỡng Quốc gia.

Tuy nhiên, thực tế hiện nay còn nhiều sản phẩm trôi nổi, không rõ xuất xứ được tung ra thị trường với mẫu mã bắt mắt, giá rẻ, nhưng không đảm bảo chất lượng. Khi mua những sản phẩm này, người dùng khó kiểm chứng được nguồn gốc, chất lượng, điều kiện bảo quản cũng như thông tin về thành phần và hướng dẫn sử dụng.

Vì vậy, trước khi mua thực phẩm bổ sung, người dùng nên hình thành thói quen kiểm tra thông tin sản phẩm, lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, đọc kỹ thành phần và hướng dẫn sử dụng, đồng thời cảnh giác với những lời quảng cáo quá mức hoặc mức giá bất thường.

Đặc biệt, nên tham khảo ý kiến bác sĩ, dược sĩ thay vì lựa chọn sản phẩm chỉ dựa trên quảng cáo hay lời truyền miệng.

Trước khi mua một loại vitamin hay thực phẩm bổ sung, người tiêu dùng nên kiểm tra những thông tin nào về thành phần, nhãn mác, nguồn gốc và đơn vị chịu trách nhiệm về sản phẩm? Có những dấu hiệu nào cho thấy người mua nên thận trọng hoặc từ chối sản phẩm?

-Trước khi bắt đầu sử dụng bất kỳ loại thực phẩm bổ sung nào, hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Chuyên gia sẽ giúp người dùng xác định liệu sản phẩm có phù hợp với tình trạng sức khỏe của bạn hay không và đưa ra những lời khuyên cụ thể về liều lượng và cách sử dụng.

Điều này đặc biệt quan trọng nếu đang dùng thuốc hoặc có các vấn đề sức khỏe đặc biệt. 

Trước khi sử dụng bất kỳ sản phẩm nào, cần đọc kỹ nhãn hiệu, thành phần và hướng dẫn của nhà sản xuất. Người dùng cần kiểm tra xem sản phẩm có chứa các chất dị ứng hoặc không phù hợp với tình trạng sức khỏe hay không.

Điều này giúp người dùng tránh được các tác dụng phụ không mong muốn và đảm bảo an toàn khi sử dụng.

Đặc biệt, hãy cẩn trọng với các sản phẩm được quảng cáo có tác dụng “thần kỳ” hoặc “chữa bách bệnh”.

Những sản phẩm này thường không có cơ sở khoa học và có thể gây hại cho sức khỏe. Các sản phẩm quảng cáo quá mức thường chứa các thành phần không rõ nguồn gốc hoặc không được kiểm định chất lượng, có thể gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Nên chọn những sản phẩm đã được kiểm chứng và tìm mua tại các đơn vị, nhà thuốc uy tín.

Nhận diện địa chỉ tin cậy

Người tiêu dùng nên lựa chọn nơi mua thực phẩm bổ sung dựa trên những tiêu chí nào? Việc lựa chọn cơ sở có thông tin pháp lý rõ ràng, hóa đơn, khả năng truy xuất nguồn gốc và người có chuyên môn tư vấn có ý nghĩa ra sao? 

- Khi lựa chọn nơi mua thực phẩm bổ sung, người tiêu dùng nên ưu tiên những cơ sở kinh doanh có địa chỉ và thông tin rõ ràng, minh bạch nguồn gốc sản phẩm, có khả năng cung cấp đầy đủ thông tin khi khách hàng cần kiểm tra.

Đặc biệt, người tiêu dùng nên ưu tiên những đơn vị có đội ngũ dược sĩ có chuyên môn, để tư vấn dựa trên nhu cầu và tình trạng sức khỏe thực tế, thay vì chỉ giới thiệu sản phẩm theo quảng cáo.

Tại Long Châu, chúng tôi đã chủ động trong việc minh bạch nguồn gốc sản phẩm và tích hợp tính năng tra cứu giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm của thực phẩm chức năng trên toàn hệ thống.

Theo đó, trên mỗi hóa đơn tại hệ thống đều hiển thị rõ ràng thông tin về nơi sản xuất của từng loại thuốc; có phần hướng dẫn chi tiết, giúp khách hàng dễ dàng tra cứu thông tin đăng ký sản phẩm qua các kênh chính thống.

Bên cạnh đó, hệ thống website và ứng dụng Long Châu cũng được cập nhật đồng bộ, nhằm hỗ trợ người dân tra cứu thông tin sản phẩm một cách nhanh chóng và chính xác. 

Song song, khi mua hàng trực tiếp tại quầy, đội ngũ dược sĩ của Long Châu luôn sẵn sàng hỗ trợ, tư vấn tận tình nhằm giúp khách hàng hiểu rõ các thông tin quan trọng được thể hiện trên hóa đơn. Tại mỗi nhà thuốc Long Châu trên toàn quốc cũng đều trang bị máy tính để khách hàng tra cứu khi có nhu cầu.

Xin cảm ơn bà về cuộc trò chuyện!