Gánh nặng ở phụ nữ
Tại buổi tập huấn chăm sóc sức khoẻ phụ nữ tuổi mãn kinh, TS Trần Thị Thu Hạnh, Bệnh viện Phụ sản Trung ương (Hà Nội) cho biết Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính mỗi năm có khoảng 25 triệu phụ nữ trên thế giới bước vào thời kỳ mãn kinh. Đến năm 2030, số phụ nữ hậu mãn kinh toàn cầu dự kiến đạt khoảng 1,2 tỷ người.
Tại Việt Nam, khoảng 13 triệu phụ nữ đang trải qua giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh. Tuy nhiên, nhiều người vẫn âm thầm chịu đựng các triệu chứng do thiếu thông tin về những thay đổi của cơ thể.
Vì vậy, Hiệp hội Mãn kinh Thế giới (IMS) phối hợp cùng WHO chọn ngày 18/10 là ngày mít tinh nâng cao nhận thức về sức khoẻ phụ nữ ở tuổi này.
Một khảo sát trên 1.100 phụ nữ tiền mãn kinh và mãn kinh năm 2017 ở TP Huế ghi nhận các biểu hiện thường gặp gồm mệt mỏi, dễ bực bội, hay quên, khó ngủ và đau nhức chân tay.
4 cách sống chung
Theo Tiến sĩ Hạnh, phụ nữ không nhất thiết phải chấp nhận những khó chịu này như một phần không thể tránh khỏi của tuổi tác. Có nhiều cách giúp kiểm soát triệu chứng, bảo vệ sức khỏe và duy trì chất lượng cuộc sống.
1. Liệu pháp dinh dưỡng
Chế độ dinh dưỡng hợp lý giúp phụ nữ duy trì sức khỏe và kiểm soát cân nặng trong giai đoạn tiền mãn kinh, mãn kinh. Theo đó, họ cần duy trì chỉ số khối cơ thể (BMI) trong khoảng 18,5-24,9, tránh thừa cân, béo phì.
Trong chế độ ăn hằng ngày, phụ nữ nên ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt, hạn chế muối, tránh đồ uống có cồn và đồ uống có đường. Lượng rau xanh và trái cây nên đạt khoảng 500g mỗi ngày, với tỷ lệ 3-4 phần rau và 1-2 phần trái cây.
2. Hoạt động thể chất và giảm căng thẳng
Phụ nữ nên duy trì thói quen tập thể dục nhẹ nhàng, thường xuyên với các hình thức phù hợp như đi bộ, yoga. Mục tiêu là đạt ít nhất 150 phút hoạt động thể lực cường độ vừa hoặc 75 phút hoạt động thể lực cường độ mạnh mỗi tuần.
Phụ nữ cần kiểm soát căng thẳng và duy trì thói quen sinh hoạt điều độ và tập thói quen đi ngủ vào cùng một giờ mỗi ngày.
3. Liệu pháp không nội tiết
Một số biện pháp không sử dụng hormone có thể giúp cải thiện các triệu chứng khó chịu ở phụ nữ mãn kinh như gel bôi trơn, các sản phẩm bổ sung chứa isoflavone, vitamin E, omega-3, canxi với liều 1.000mg và vitamin D 1.000 IU. Lưu ý, việc sử dụng tình trạng sức khỏe của từng người, tốt nhất có sự tư vấn của nhân viên y tế.
4. Liệu pháp nội tiết
Theo TS Hạnh, liệu pháp hormone mãn kinh (MHT) là một trong những phương pháp có thể giúp giảm các triệu chứng do thiếu hụt estrogen, đặc biệt là bốc hỏa, đổ mồ hôi ban đêm và rối loạn giấc ngủ liên quan. Phương pháp này cũng có vai trò trong phòng ngừa mất xương ở những phụ nữ phù hợp.
Theo hướng dẫn của Bộ Y tế về chăm sóc sức khỏe phụ nữ tuổi mãn kinh ban hành tháng 12/2024, liệu pháp này có thể được cân nhắc ở phụ nữ quanh hoặc sau mãn kinh có triệu chứng vận mạch từ trung bình đến nặng, ảnh hưởng đến giấc ngủ và chất lượng cuộc sống; người mãn kinh sớm hoặc suy buồng trứng sớm trong những trường hợp phù hợp; hoặc người có triệu chứng niệu - dục cần điều trị.
Tuy nhiên, MHT không phù hợp với tất cả mọi người. Sử dụng Estrogen đơn thuần trong trường hợp đã cắt tử cung và sử dụng phối hợp Estrogen-Progestogen trong trường hợp còn tử cung hoặc có bệnh lý lạc nội mạc tử cung.
Bác sĩ cần đánh giá tiền sử bệnh, nguy cơ ung thư vú, bệnh tim mạch, huyết khối và các chống chỉ định khác trước khi kê đơn. Người sử dụng cần được theo dõi định kỳ, dùng liều thấp nhất có hiệu quả và đánh giá lại nhu cầu điều trị theo thời gian.