Phân biệt nhìn mờ do tuổi tác và bệnh lý

Thị lực có xu hướng thay đổi theo tuổi do các cấu trúc của mắt dần lão hóa. Lão thị là quá trình sinh lý do thủy tinh thể dần mất tính đàn hồi, khiến mắt khó điều tiết để nhìn gần. Theo ThS.BS Lê Thanh Huyền, Đơn vị Mắt công nghệ cao, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy, người bị lão thị khó nhìn rõ các vật ở gần, phải đưa sách hoặc điện thoại ra xa, cần nhiều ánh sáng hơn khi đọc và dễ mỏi mắt sau khi làm việc ở khoảng cách gần. Tình trạng này thường xuất hiện từ khoảng 40 tuổi trở đi và có thể cải thiện bằng kính đọc sách hoặc kính điều chỉnh phù hợp.

Tuy nhiên, nếu nhìn mờ không chỉ xảy ra khi nhìn gần mà ảnh hưởng cả thị lực xa, xuất hiện ở một mắt, tiến triển nhanh hoặc đi kèm các triệu chứng bất thường khác có thể xuất phát từ nhiều bệnh lý mắt.

Đục thủy tinh thể: Người bệnh có thể cảm thấy hình ảnh mờ như qua màn sương, nhìn kém trong điều kiện ánh sáng yếu, nhạy cảm với ánh sáng hoặc chói mắt, đặc biệt khi lái xe ban đêm. Màu sắc cũng có thể trở nên ngả vàng hoặc nâu và thị lực giảm dần theo thời gian.

Tăng nhãn áp (glôcôm): Bệnh thường tiến triển âm thầm, tổn thương dây thần kinh thị giác và có thể gây mất thị trường nếu không được phát hiện, điều trị sớm. Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể gần như không nhận thấy bất thường. Một số trường hợp glôcôm cấp có thể xuất hiện đột ngột với đau nhức mắt dữ dội, mắt đỏ, nhìn mờ, thấy quầng xanh đỏ quanh nguồn sáng, đau đầu, buồn nôn và cần được cấp cứu.

Thoái hóa điểm vàng: Bệnh ảnh hưởng đến vùng trung tâm của võng mạc, khiến người bệnh khó nhìn rõ chi tiết, đọc chữ khó hoặc hình ảnh trở nên méo mó. Bác sĩ Huyền cho biết một dấu hiệu gợi ý là các đường thẳng như khung cửa, mép bàn hoặc dòng chữ có thể nhìn thành đường cong, gấp khúc.

Bệnh võng mạc đái tháo đường: Bệnh này có thể tiến triển trong thời gian dài mà không gây triệu chứng rõ ràng. Khi ở giai đoạn nặng, người bệnh có thể nhìn mờ, xuất hiện nhiều điểm đen hoặc giống như "ruồi bay", nhìn đường thẳng trở nên méo mó, giảm thị lực. Do đó, kiểm soát đường huyết và khám mắt định kỳ có vai trò quan trọng, ngay cả khi người bệnh vẫn nhìn tương đối rõ.

Ngoài các bệnh lý trên, tật khúc xạ như cận thị, viễn thị, loạn thị, khô mắt hoặc một số bệnh lý giác mạc cũng có thể khiến thị lực giảm. Đặc biệt, khô mắt thường gây nhìn mờ dao động, cảm giác cộm, rát, nóng mắt hoặc như có dị vật. Thị lực đôi khi cải thiện sau khi chớp mắt hoặc nhỏ nước mắt nhân tạo.

Bác sĩ Huyền khuyến cáo người từ 40 tuổi trở lên nên chủ động kiểm tra thị lực và khám mắt định kỳ, đặc biệt khi có các yếu tố nguy cơ như tiền sử gia đình mắc glôcôm, đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc từng có bệnh lý mắt. Tần suất khám phụ thuộc tuổi, tình trạng sức khỏe và nguy cơ của từng người.

Nên duy trì kiểm soát tốt đường huyết, huyết áp, hạn chế hút thuốc, đeo kính bảo vệ mắt trước tia cực tím và xây dựng chế độ dinh dưỡng cân bằng. Khi thị lực thay đổi bất thường, người bệnh không nên trì hoãn việc khám mắt chỉ vì cho rằng đó là biểu hiện của quá trình lão hóa rồi tự mua kính sử dụng trong thời gian dài.

Theo bác sĩ Huyền, kính đọc sách có thể giúp cải thiện lão thị nhưng không điều trị được các bệnh lý gây tổn thương giác mạc, thủy tinh thể, võng mạc hay dây thần kinh thị giác. Khám mắt giúp xác định chính xác nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều chỉnh hoặc điều trị phù hợp.

Trịnh Mai