Liên quan vụ xe Mercedes bị cào xước trên địa bàn phường Đại Mỗ (Hà Nội), TAND Khu vực 4 - Hà Nội đã mở phiên tòa xét xử sơ thẩm, tuyên phạt Mai Thị Bích Vân (65 tuổi, ở phường Đại Mỗ) 6 tháng tù treo về tội Cố ý làm hư hỏng tài sản, buộc bị cáo bồi thường cho chủ xe Mercedes số tiền 671.000 đồng.
HĐXX xác định tổng thiệt hại của chiếc xe là hơn 6,8 triệu đồng. Trong đó, đơn vị bảo hiểm đã thanh toán hơn 6,1 triệu đồng nên số tiền thiệt hại còn lại phải bồi thường là hơn 671.000 đồng.
Mức bồi thường nêu trên khiến nhiều người bất ngờ và đặt câu hỏi rằng theo quy định pháp luật, việc xác định mức độ thiệt hại do tài sản bị xâm phạm được quy định ra sao?
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Chị Đ.B.N. (chủ xe) bên cạnh chiếc xe bị cào xước (Ảnh: B.N.).
Luật sư Hoàng Trọng Giáp (Giám đốc Công ty Luật Hoàng Sa, Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho biết theo Điều 589 Bộ luật Dân sự 2015, thiệt hại do tài sản bị xâm phạm được quy định gồm 3 loại thiệt hại chính là thiệt hại do tài sản bị mất, hủy hoại hoặc hư hỏng; lợi ích gắn liền với việc sử dụng, khai thác tài sản bị mất, giảm sút và chi phí hợp lý để ngăn chặn, hạn chế, khắc phục thiệt hại.
Trong đó, đối với tài sản bị hư hỏng, thiệt hại là chi phí để sửa chữa, khôi phục lại tình trạng tài sản trước khi bị hư hỏng theo giá thị trường tại thời điểm giải quyết bồi thường. Nếu tài sản bị hư hỏng không thể sửa chữa, khôi phục thì thiệt hại được xác định như trường hợp bị mất hoặc hủy hoại.
Lợi ích gắn liền với việc sử dụng, khai thác tài sản bị mất, bị giảm sút là hoa lợi, lợi tức mà người bị thiệt hại đang hoặc sẽ thu được nếu tài sản không bị mất, bị hư hỏng.
Hoa lợi, lợi tức được tính theo giá thực tế đang thu, nếu chưa thu thì theo giá thị trường cùng loại hoặc mức giá thuê trung bình 1 tháng của tài sản cùng loại hoặc tài sản có cùng tiêu chuẩn kỹ thuật, tính năng, tác dụng và chất lượng tại thời điểm Tòa án cấp sơ thẩm xác định thiệt hại. Đối với những tài sản trên thị trường không có cho thuê, hoa lợi, lợi tức được xác định trên cơ sở thu nhập trung bình của 3 tháng liền kề do tài sản bị thiệt hại mang lại trong điều kiện bình thường trước thời điểm thiệt hại xảy ra.
Chi phí hợp lý để ngăn chặn, hạn chế và khắc phục thiệt hại là những chi phí thực tế, cần thiết tại thời điểm chi trong điều kiện bình thường cho việc áp dụng các biện pháp cần thiết làm cho thiệt hại không phát sinh thêm; sửa chữa, khôi phục lại tình trạng ban đầu của tài sản bị xâm phạm.
Như vậy, đối với trường hợp phương tiện bị hư hỏng, thiệt hại trước hết có thể được xác định trên cơ sở chi phí hợp lý để sửa chữa, khôi phục tài sản về tình trạng như trước thời điểm bị xâm phạm, phù hợp với giá thị trường tại thời điểm sửa chữa.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Phần đuôi xe bị cào xước (Ảnh: B.N.).
Bên cạnh thiệt hại trực tiếp đối với tài sản, chủ sở hữu còn có thể yêu cầu bồi thường đối với phần lợi ích gắn liền với việc sử dụng, khai thác tài sản bị mất hoặc bị giảm sút. Đây là những giá trị kinh tế mà tài sản thực tế đang tạo ra hoặc lẽ ra có thể tạo ra nếu không xảy ra hành vi cố ý làm hư hỏng tài sản. Tuy nhiên, để yêu cầu khoản bồi thường này, chủ tài sản cần cung cấp tài liệu, chứng cứ chứng minh được hoa lợi, lợi tức mà tài sản mang lại, mức thu nhập thực tế và khoảng thời gian tài sản không thể được sử dụng, khai thác do hành vi gây thiệt hại.
Trên thực tế, khoản thiệt hại này có cơ sở rõ ràng hơn khi tài sản được sử dụng trực tiếp vào hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc tạo ra thu nhập thường xuyên, ổn định. Ngược lại, nếu phương tiện chỉ được sử dụng cho nhu cầu đi lại thông thường, không trực tiếp tạo ra thu nhập và chủ tài sản không có đầy đủ tài liệu, chứng cứ chứng minh thiệt hại thực tế cũng như mối quan hệ nhân quả giữa việc phương tiện bị hư hỏng với khoản lợi ích bị mất hoặc giảm sút, yêu cầu bồi thường đối với phần thiệt hại này có thể không được chấp nhận.
Trong khi đó, chi phí hợp lý để ngăn chặn, hạn chế và khắc phục thiệt hại được hiểu là những khoản chi phí thực tế, cần thiết và hợp lý mà người bị thiệt hại phải bỏ ra nhằm ngăn không cho thiệt hại tiếp tục phát sinh, hạn chế mức độ thiệt hại hoặc khôi phục tài sản về tình trạng ban đầu.
Đối với trường hợp phương tiện bị làm hư hỏng, chi phí nhằm ngăn chặn, hạn chế thiệt hại có thể bao gồm những khoản chi cần thiết để kịp thời ngăn chặn hành vi vi phạm, bảo vệ tài sản hoặc hạn chế thiệt hại tiếp tục xảy ra. Trường hợp phát sinh các khoản chi phí hợp lý, thực tế trong quá trình trình báo, tố giác hành vi vi phạm hoặc thực hiện các thủ tục cần thiết để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình, người bị thiệt hại cũng có thể xem xét yêu cầu bồi hoàn nếu chứng minh được tính cần thiết, hợp lý và mối liên hệ trực tiếp giữa khoản chi phí đó với việc ngăn chặn, hạn chế thiệt hại.
Đối với chi phí khắc phục thiệt hại, khoản chi chủ yếu được xác định là chi phí sửa chữa, thay thế bộ phận bị hư hỏng và các chi phí cần thiết khác nhằm khôi phục phương tiện về tình trạng như trước khi xảy ra hành vi gây thiệt hại. Các khoản chi này cần có căn cứ chứng minh về số tiền thực tế đã phát sinh, tính cần thiết, hợp lý và mối quan hệ trực tiếp với thiệt hại xảy ra.
Ngoài 3 khoản chi phí chính nêu trên, đối với các chi phí khác mà người bị thiệt hại có yêu cầu bồi thường, các cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét, đánh giá một cách khách quan, toàn diện toàn bộ sự việc để xác định đây có thực sự là những chi phí cần thiết và được coi là thiệt hại thực tế do tài sản bị xâm phạm hay không.