Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ký ban hành Quy định 225 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng. Văn bản có hiệu lực từ ngày 14/10, thay thế Quy định 21 trước đó.
Đối với các trường hợp kiểm tra, giám sát đã thông qua dự thảo báo cáo thẩm tra, xác minh trước thời điểm Quy định 225 có hiệu lực, việc thực hiện tiếp tục áp dụng theo Quy định 21.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. (Ảnh: chinhphu.vn)
Ủy ban kiểm tra được ghi âm, ghi hình, niêm phong hồ sơ, tài liệu
Quy định 225 dành một chương quy định về công tác kiểm tra, giám sát của Đảng, trong đó xác định vai trò, trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức Đảng, các cơ quan tham mưu, giúp việc cấp ủy, chi bộ và ủy ban kiểm tra các cấp… trong công tác kiểm tra, giám sát.
Quy định mới giữ nguyên các nội dung về quyền hạn của ủy ban kiểm tra như tại Quy định 21.
Trong đó, ủy ban kiểm tra được quyền kết nối cơ sở dữ liệu của các cơ quan nhà nước trong lĩnh vực ngân hàng, chứng khoán, đăng ký tài sản, đất đai, thuế, thanh tra, kiểm toán, truy tố, xét xử, thi hành án và các cơ sở dữ liệu khác để phục vụ cho công tác kiểm tra, giám sát.
Việc truy cập, sử dụng các cơ sở dữ liệu này phải tuân thủ quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước.
Trong quá trình kiểm tra, giám sát, ủy ban kiểm tra được sử dụng một số biện pháp như ghi âm, ghi hình, niêm phong hồ sơ, tài liệu; yêu cầu cơ quan, người có thẩm quyền xem xét, quyết định áp dụng biện pháp phong tỏa tài khoản, kê biên tài sản, tạm hoãn xuất cảnh và các biện pháp khác theo quy định.
Về cơ cấu tổ chức và số lượng ủy viên ủy ban kiểm tra các cấp, Quy định 225 giữ nguyên các nội dung tại Quy định 21.
Cụ thể, Ủy ban Kiểm tra Trung ương có từ 23-25 ủy viên, trong đó có 2-3 ủy viên kiêm nhiệm và không quá 1/3 số ủy viên là Ủy viên Trung ương Đảng. Thường trực Ủy ban Kiểm tra Trung ương gồm chủ nhiệm và các phó chủ nhiệm (Bộ Chính trị quyết định số lượng phó chủ nhiệm).
Ủy ban Kiểm tra tỉnh ủy, thành ủy có từ 11-13 ủy viên chuyên trách. Riêng Ủy ban Kiểm tra Thành ủy Hà Nội và Thành ủy TP.HCM có từ 13-15 ủy viên chuyên trách (do cấp ủy quyết định).
Chủ nhiệm ủy ban kiểm tra là Ủy viên ban thường vụ cấp ủy. Mỗi ủy ban kiểm tra có từ 3-4 phó chủ nhiệm, trong đó phó chủ nhiệm thường trực là cấp ủy viên, cùng một số ủy viên. Riêng Ủy ban Kiểm tra Thành ủy Hà Nội và Thành ủy TP.HCM có không quá 5 phó chủ nhiệm.
Những trường hợp đảng viên vi phạm chưa bị xem xét, xử lý kỷ luật
Về thi hành kỷ luật trong Đảng, Quy định 225 tiếp tục giữ nguyên 12 nguyên tắc tại Quy định 21, đồng thời bổ sung, làm rõ một số trường hợp chưa xem xét, xử lý kỷ luật đối với đảng viên vi phạm.
Trước đây, Quy định 21 nêu rõ đảng viên vi phạm đang mang thai, nghỉ thai sản, đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi; đảng viên nam đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi trong trường hợp vợ qua đời hoặc vì lý do khách quan, bất khả kháng khác; đảng viên bị bệnh nặng thì chưa bị xem xét, xử lý kỷ luật.
Đối với đảng viên vi phạm đã qua đời, tổ chức Đảng xem xét nhưng không xử lý kỷ luật, trừ trường hợp có vi phạm đặc biệt nghiêm trọng.
Tuy nhiên, Quy định 225 bổ sung trường hợp ngoại lệ đối với đảng viên đang mang thai, nghỉ thai sản hoặc nuôi con nhỏ dưới 12 tháng tuổi.
Cụ thể, đảng viên vi phạm đang mang thai, nghỉ thai sản, nuôi con dưới 12 tháng tuổi hoặc đảng viên nam đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi trong trường hợp vợ qua đời hoặc vì lý do khách quan, bất khả kháng khác thì chưa bị xem xét, xử lý kỷ luật, trừ khi đảng viên đó có văn bản đề nghị xem xét, xử lý kỷ luật.
Đảng viên đang trong thời gian điều trị bệnh hiểm nghèo hoặc đang mất khả năng nhận thức hoặc bị ốm nặng đang điều trị nội trú tại bệnh viện, có xác nhận của cơ quan y tế có thẩm quyền (bệnh viện đa khoa khu vực và tương đương trở lên) thì chưa xem xét, xử lý kỷ luật, khi sức khỏe ổn định (được ra viện) mới xem xét, xử lý kỷ luật.
Đối với đảng viên vi phạm đã qua đời, Quy định 225 tiếp tục xác định tổ chức Đảng xem xét nhưng không xử lý kỷ luật, trừ trường hợp có vi phạm đặc biệt nghiêm trọng.
Quy định về kiểm tra, giám sát phải bảo đảm không có ngoại lệ
Quy định 225 nhấn mạnh yêu cầu công tác kiểm tra, giám sát phải kịp thời phát hiện nhân tố mới tích cực để phát huy; bảo vệ cái đúng, bảo vệ người tốt, cán bộ dám đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đột phá vì lợi ích chung.
Bên cạnh đó, phải chủ động phát hiện sớm để phòng ngừa, ngăn chặn và khắc phục khuyết điểm, vi phạm của tổ chức Đảng và đảng viên ngay từ khi còn mới manh nha, không để vi phạm nhỏ tích tụ thành sai phạm lớn, kéo dài và lan rộng. Khi các vụ việc vi phạm được phát hiện phải cương quyết xử lý kỷ luật nghiêm minh, kịp thời để răn đe và giáo dục.
Trung ương quán triệt công tác kiểm tra, giám sát phải tuân thủ đúng nguyên tắc, quy trình, thủ tục, thẩm quyền, phương pháp công tác theo quy định của Đảng; chủ động, kịp thời, công khai, dân chủ, khách quan, công tâm, thận trọng, chặt chẽ, chính xác, nghiêm minh.
“Mọi tổ chức đảng và đảng viên đều bình đẳng trước kỷ luật của Đảng và đều phải chịu sự kiểm tra, giám sát của Đảng, không có ngoại lệ. Việc xử lý kỷ luật phải gắn với tăng cường giáo dục, quản lý, làm cho tổ chức đảng, đảng viên nhận thức được khuyết điểm, vi phạm để khắc phục, sửa chữa và làm tốt hơn”, Quy định 225 nêu rõ.
Theo quy định, Ban Bí thư, Bộ Chính trị quyết định các hình thức kỷ luật đảng viên, kể cả đảng viên là cán bộ thuộc diện Ban Bí thư, Bộ Chính trị quản lý; khiển trách, cảnh cáo Ủy viên Trung ương Đảng (kể cả Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng) vi phạm phẩm chất chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống, sinh hoạt đảng, thực hiện nhiệm vụ đảng viên, thực hiện nhiệm vụ chuyên môn được giao.
Trường hợp cách chức, khai trừ thì báo cáo Ban Chấp hành Trung ương Đảng xem xét, quyết định.
Ban Chấp hành Trung ương Đảng là cấp quyết định kỷ luật cuối cùng; quyết định các hình thức kỷ luật đảng viên, kể cả Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư.