Vào rừng săn loài côn trùng quý, người đàn ông kiếm bạc triệu mỗi ngày

"Xin chào cả nhà, hôm nay cùng mình đi đào mối chúa nữa nhé. Cuộc sống mưu sinh mà", vừa nói, người đàn ông gần 50 tuổi vừa cầm chiếc xẻng, thoăn thoắt đào lớp đất quanh một ổ mối lớn.

Gương mặt đen nhẻm, hằn nhiều nếp nhăn sau hàng chục năm bám rừng, nhưng đôi tay của ông Lâm Nghi (49 tuổi, ngụ phường Tân Khải, TP Đồng Nai) vẫn nhanh nhẹn, thuần thục.

Chỉ sau vài thao tác, ông Nghi tìm thấy một "bánh" mối lớn. Bên trong, con mối chúa béo trắng vẫn còn ngọ nguậy.

Đơn hàng tới tấp, số lượng không đủ cung cấp

Ông Nghi cho biết mỗi ngày ông có thể đào được 50-80 con mối, bán với giá 15.000-30.000 đồng/con.

Theo ông, loại mối này được nhiều người tìm mua vì cho rằng nó có giá trị bổ dưỡng, được mệnh danh là “sung thần dược”. Khách muốn mua thường phải đặt trước. Nguồn hàng nhiều thời điểm không đủ đáp ứng.

"Khách hàng của tôi không chỉ ở Đồng Nai mà còn ở các tỉnh lân cận, họ sẵn sàng đi đường xa tìm đến mua. Đôi khi nhu cầu của khách tăng cao, tôi không đủ khả năng đáp ứng nên đành phải từ chối.

Nghề này đòi hỏi sức khỏe thì mới săn được số lượng nhiều. Giờ tôi đã lớn tuổi, không còn làm việc nhiều như xưa nữa", ông Nghi cười, nói.

Ông còn kiếm thêm thu thập nhờ thu hoạch sâm ô linh đen xuất hiện gần tổ mối. Theo ông Nghi, loại "vàng đen" này có giá 3-3,5 triệu đồng/kg đối với loại lớn và 1-2 triệu đồng/kg đối với loại nhỏ. Ông cũng bắt gặp nhiều tổ ong lớn nhỏ, có thể lấy mật đem bán.

Trung bình mỗi ngày, ông kiếm được 500.000-700.000 đồng, thậm chí có thời điểm hơn 1 triệu đồng nhờ nghề này.

Công việc bám rừng hơn 30 năm qua đã giúp ông Nghi nuôi sống cả gia đình. Nay dù đã có cháu nội, cháu ngoại, ông vẫn gắn bó với nghề.

"Trước đây, tôi còn ngủ qua đêm ở rừng vì yêu nghề quá, không muốn về. Giờ con cháu nhớ, lo lắng nên không cho tôi đi như vậy nữa. Giờ tôi chỉ làm từ sáng đến chiều rồi về", ông Nghi bộc bạch.

Muốn chia sẻ công việc của mình với nhiều người, ông Nghi bắt đầu quay video và đăng tải lên mạng xã hội. Những đoạn clip ban đầu chỉ có vài người xem, nay đã thu hút hàng chục nghìn lượt xem. Không ít người tỏ ra thích thú trước sự mộc mạc và tay nghề giỏi của ông.

"Thời gian đầu, việc quay video đối với tôi khá khó khăn. Tôi còn ngại khi đứng trước máy quay, chưa biết phải quay ở góc nào, nói chuyện như thế nào. Sau một thời gian thực hiện, tôi dần quen với việc quay clip và đăng tải lên mạng xã hội. May mắn là được mọi người đón nhận, tôi cũng được nhiều khách hàng biết đến và tìm mua hơn", ông Nghi chia sẻ.

Luật bất thành văn khi đi rừng

Ba mẹ ông Nghi từ lâu đã mưu sinh bằng nghề săn sản vật trong rừng. Từ nhỏ, ông đã dành tình yêu đặc biệt với nơi này. Đến năm 18 tuổi, ông bắt đầu theo bạn bè và những người lớn quanh nhà vào rừng săn sản vật.

Ông không học nghề qua sách vở mà chủ yếu quan sát, làm theo những người đi trước rồi tự rút kinh nghiệm qua từng mùa.

Những ngày đầu học cách tìm tổ mối, ông từng bị mối cắn khắp người. Có lúc đào cả ngày nhưng không tìm được tổ, ông đành tay trắng trở về. Từ những lần như vậy, ông tiếp tục quan sát, học hỏi kinh nghiệm của người đi trước và dần thành thạo công việc.

Sau nhiều năm, ông có thể dựa vào địa hình, đất đai và các dấu hiệu xung quanh để phán đoán nơi có khả năng xuất hiện sản vật.

Hiện nay, công việc của ông chủ yếu là tìm mối chúa, sâm ô linh đen và mật ong, cao điểm từ tháng 7 đến tháng 10 âm lịch.

Theo ông, để tìm được tổ mối, người làm nghề phải dựa vào nhiều dấu hiệu. Một trong những kinh nghiệm quan trọng là quan sát hướng tổ. Vào mùa mưa, mối thường làm tổ theo hướng mặt trời mọc để hứng nắng, giúp giảm độ ẩm. Còn vào mùa khô, tổ có xu hướng hướng về phía mặt trời lặn để cân bằng nhiệt độ.

Dựa vào hướng tổ, kết hợp với đặc điểm đất và địa hình, ông khoanh vùng những khu vực có khả năng xuất hiện mối. Khi nghi ngờ một vị trí có tổ, ông không đào ngay mà dùng cán hoặc lưỡi cuốc gõ xuống mặt đất để kiểm tra.

Có nơi tiếng gõ chắc, nặng, nhưng cũng có nơi phát ra âm thanh rỗng như tiếng trống. Theo kinh nghiệm của ông, những vị trí có độ rỗng thường dẫn đến khu vực cần tìm. Khi xác định được vị trí, ông đào một lỗ vừa đủ để đưa tay hoặc cán cuốc vào dò phần tổ được xây chắc bằng đất, cát, nước bọt của mối.

Khi tìm được "bánh" mối, ông dùng cuốc mở rộng lỗ, kéo tổ ra rồi nhẹ nhàng tách tổ để bắt mối chúa, cho vào hộp nhựa.

Ngoài việc quan sát đất và địa hình, ông còn dựa vào tiếng mối thợ di chuyển, ăn lá, để xác định khu vực có mối.

Ông cho biết việc nắm được đặc điểm sinh trưởng của mối cũng rất quan trọng. Vào đúng mùa, mối cánh bay ra khỏi tổ và đây là thời điểm thích hợp để tìm mối chúa.

Nhờ nhiều năm đi rừng, ông quen thuộc với các khu vực thuộc Tây Ninh, Đồng Nai và vùng giáp ranh. Có chuyến, ông gửi xe bên ngoài rồi đi bộ vài km vào rừng, có khi phải đi 3-4km, thậm chí 7-8km tùy địa điểm.

Ông cho biết không phải lúc nào cũng mang điện thoại theo khi vào rừng. Với những khu vực quen thuộc, ông chủ yếu dựa vào trí nhớ và kinh nghiệm đã tích lũy. Mỗi chuyến đi có thể mang về vài trăm nghìn đồng, có khi nhiều hơn, nhưng cũng có những ngày ông gần như trở về tay trắng.

Gắn bó lâu năm với rừng, ông cũng giữ một số nguyên tắc riêng. Theo quan niệm của ông và những người cùng nghề, họ thường tránh đi rừng theo nhóm có số người lẻ mà đi hai người hoặc nhóm có số chẵn để có thể hỗ trợ nhau khi xảy ra sự cố.

"Trước khi vào rừng, theo quan niệm tâm linh, tôi cũng thường khấn và xin phép để thể hiện sự tôn trọng", ông nói.

Ông may mắn chưa từng bị lạc nhưng từng gặp nhiều tình huống nguy hiểm. Có lần, vì quá tập trung quan sát một tổ ong trên cao, ông không để ý phía trước và rơi xuống giếng tới hai lần. Từ nhỏ, ông cũng từng suýt chết đuối vì chưa biết bơi.

Dù công việc vất vả và tiềm ẩn nhiều nguy hiểm, ông vẫn tiếp tục vì yêu rừng và đã quen với nghề. Sau hàng chục năm, việc vào rừng không chỉ giúp ông kiếm sống mà còn trở thành một phần cuộc sống.

"Mê lắm, không bỏ nghề được", ông cười và nói.