Ở những diễn biến gần đây trong Mùa hè năm ấy, nhân vật của nghệ sĩ Vân Dung không phải kiểu phản diện được xây dựng bằng những âm mưu lớn, mà khiến người xem khó chịu bởi tình thương của một người mẹ dần biến thành sự áp đặt, thực dụng và quyền quyết định thay cuộc đời con gái. Càng về những tập gần đây, mâu thuẫn ấy càng được đẩy lên cao khi bí mật kéo dài suốt 8 năm giữa bà Ngọc, Khánh và Phương được hé lộ.
Nếu chỉ nhìn từ động cơ, bà Ngọc không phải người mẹ khó hiểu. Bà từng trải qua cuộc sống khó khăn, làm nghề may, buôn bán từng mét vải để chăm lo gia đình. Chính quá khứ vất vả khiến bà muốn Phương có một tương lai ổn định và tránh những lựa chọn mà bà cho rằng có thể khiến con gái khổ.

Cảnh nhân vật của nghệ sĩ Vân Dung tát Phương hút hơn 1,5 triệu lượt xem
ẢNH: CHỤP TỪ CẢNH PHIM
Vấn đề nằm ở chỗ từ mong muốn bảo vệ con, bà Ngọc tự trao cho mình quyền lựa chọn hạnh phúc thay con. Khánh là đối tượng bà Ngọc đặc biệt phản đối. Sau biến cố khiến Khánh phải ngồi tù, bà không còn nhìn chàng trai này bằng tình cảm của hai gia đình từng thân thiết mà nhìn anh qua quá khứ, hoàn cảnh và khả năng bảo đảm tương lai cho Phương. Ngược lại, bà có thiện cảm với Tùng - người có điều kiện kinh tế và tương lai ổn định hơn. Cách đặt hai người đàn ông lên bàn cân khiến mong muốn bảo vệ con của bà Ngọc nhanh chóng mang màu sắc thực dụng.
Cao trào xảy ra ở tập 18 của Mùa hè năm ấy khi biết Phương hủy ý định mua căn hộ và lấy tiền cho Khánh vay, bà Ngọc âm thầm xin số điện thoại của Khánh rồi chủ động gặp anh. Trong cuộc nói chuyện, bà nhắc lại khoản tiền gia đình Khánh từng giúp gia đình mình lúc khó khăn nhưng khẳng định khoản nợ ấy đã được trả đủ cả gốc lẫn lãi. Với bà, món nợ đã thanh toán đồng nghĩa quan hệ giữa hai gia đình cũng có thể rạch ròi bằng tiền bạc. Sau đó, bà yêu cầu Khánh tránh xa Phương.
Đây chính là điểm khiến phản ứng của khán giả trở nên gay gắt. Người xem không chỉ phản ứng với việc bà Ngọc cấm con yêu Khánh, mà khó chấp nhận cách nhân vật quy đổi ân tình thành một khoản nợ có thể tất toán. Gia đình Khánh từng giúp đỡ bà trong lúc hoạn nạn, nhưng khi Khánh sa sút, quá khứ ấy dường như không còn nhiều ý nghĩa. Sự lạnh lùng này khiến ranh giới giữa "lo cho con" và "thực dụng" trở nên rất mỏng. Trên các diễn đàn phim nhiều ý kiến chỉ trích nhân vật của nghệ sĩ Vân Dung: "Một bà mẹ ích kỷ và khắc nghiệt quá, có cảm giác bà này không có lòng trắc ẩn và tình người"; "Thương con kiểu cố chấp, bảo thủ và rất ích kỷ… Ai mà làm rể bà này chắc khiếp"; "Cảm giác như bà Ngọc rất giả trân, sống vô ơn, kiểu vắt chanh bỏ vỏ".
Nhiều khán giả cũng dành lời khen cho diễn xuất của nghệ sĩ Vân Dung: "Nghệ sĩ Vân Dung diễn vai này quá sắc, chỉ cần nụ cười nơi khóe miệng, ánh mắt của chị là thể hiện được tâm tính của con người này"; "Vai diễn này rất hợp với diễn viên Vân Dung, xem mà rất ghét sự thảo mai, tráo trở của bà Ngọc".

Nghệ sĩ Vân Dung nhận nhiều lời khen về vai bà Ngọc dù nhân vật này gây bức xúc
ẢNH: CHỤP TỪ CẢNH PHIM
Nhân vật của nghệ sĩ Vân Dung đủ sức nặng gây bùng nổ
Phim tiếp tục đẩy nhân vật bà Ngọc vào tình thế khó được cảm thông hơn khi Phương phát hiện sự thật: 8 năm trước, chính mẹ đã gặp Khánh sau khi anh ra tù và yêu cầu anh chấm dứt tình cảm với con gái mình.
Sự thật ấy làm thay đổi cách Phương nhìn lại cuộc chia tay năm xưa. Người cô từng nghĩ đã chủ động rời bỏ mình thực chất phải mang tổn thương và lựa chọn tránh xa cô trong nhiều năm. Khi Phương trở về sau thời gian du học, Khánh vẫn tiếp tục giữ khoảng cách. Vì thế, điều khiến bà Ngọc gây bức xúc không còn đơn giản là phản đối tình yêu của con ở hiện tại. Bà đã trực tiếp can thiệp và làm thay đổi cuộc đời và sợi dây tình cảm của hai người trưởng thành, trong khi Phương hoàn toàn không biết sự thật.
Cuộc đối đầu giữa hai mẹ con sau khi bí mật bị phát hiện trở thành một trong những phân đoạn căng thẳng nhất phim. Phương trách mẹ can thiệp quá sâu vào cuộc đời mình và nhắc lại chính quá khứ cơ cực của bà: cũng từng là người thợ may, phải chật vật buôn bán nhưng nay lại nhìn Khánh bằng định kiến. Trong cơn mất kiểm soát, bà Ngọc tát con gái. Phân cảnh này nhanh chóng thu hút hơn 1,5 triệu lượt xem trên mạng xã hội. Sau cú tát ấy, bà Ngọc không chỉ đứng đối diện với Phương mà còn phải đối diện với nghịch lý của chính mình: càng muốn giữ con, bà càng đẩy con ra xa.
Diễn biến được hé lộ ở tập 19 của Mùa hè năm ấy càng làm rõ hệ quả đó. Sau khi biết toàn bộ sự thật, Phương chủ động tìm Khánh ở quê, xin lỗi vì những tổn thương anh phải chịu mà cô không hề hay biết. Khoảng cách giữa hai người bắt đầu được thu hẹp. Ly cũng khuyên Phương nên sống cho bản thân và những người thực sự yêu thương mình. Như vậy, sự can thiệp của bà Ngọc cuối cùng lại có nguy cơ tạo ra kết quả ngược với điều bà mong muốn: Phương càng quyết liệt tìm lại Khánh.
Điều đáng chú ý là Mùa hè năm ấy không xây dựng bà Ngọc đơn thuần như một người mẹ xấu. Chính sự mâu thuẫn bên trong nhân vật mới khiến vai diễn có sức nặng. Bà thương con là thật. Nỗi lo Phương phải gắn cuộc đời với một người từng ngồi tù, đang gặp khó khăn về kinh tế cũng không phải tâm lý hoàn toàn vô lý đối với một người mẹ. Nhưng bà sai ở cách biến nỗi lo ấy thành quyền can thiệp, dùng kinh nghiệm sống của mình để quyết định tương lai của con và đánh giá một con người chủ yếu qua hoàn cảnh hiện tại.
Chia sẻ trên trang cá nhân, nghệ sĩ Vân Dung cũng nhìn nhân vật từ chính nghịch lý này: thương con nhưng áp đặt, muốn bảo vệ nhưng cuối cùng lại làm con tổn thương. Nữ nghệ sĩ cho biết ở cảnh bà Ngọc tát Phương, bà mẹ ấy cũng đau đớn bởi nhận ra chính mình đang đẩy đứa con yêu thương ra xa.
Đó cũng là lý do nhân vật tạo tranh luận. Nếu bà Ngọc hoàn toàn độc ác, phản ứng của người xem có lẽ đơn giản hơn. Nhưng đây lại là kiểu nhân vật rất đời: xuất phát điểm có thể là tình thương, song tình thương đi cùng định kiến và nhu cầu kiểm soát có thể trở thành sức ép đối với chính người được yêu thương.
Quan trọng hơn, nhân vật này đang đặt ra một câu hỏi khá gần với đời sống: cha mẹ có thể đi bao xa trong việc quyết định tương lai của con dưới danh nghĩa yêu thương?