Trong văn hóa ẩm thực Việt Nam, lạc (đậu phộng) rang muối, lạc luộc hay lạc tẩm gia vị từ lâu đã trở thành món mồi nhắm quen thuộc trên các bàn nhậu. Sự kết hợp giữa vị bùi béo của hạt lạc và cảm giác sảng khoái của ly rượu, cốc bia dường như là lựa chọn bình dân hoàn hảo.
Tuy nhiên, việc kết hợp cồn cùng loại hạt giàu lipid này lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe, đặc biệt là tăng gánh nặng cho gan và hệ tiêu hóa nói chung.
Bia lạc là món khoái khẩu của dân nhậu nhưng ẩn chứa nhiều nguy hại. (Ảnh: iStock)
Tăng áp lực cho gan
Hạt lạc chứa hàm lượng chất béo rất cao, chiếm khoảng 50% trọng lượng. Dù phần lớn là chất béo không bão hòa tốt cho sức khỏe, việc tiêu thụ một lượng lớn chất béo cùng một lúc vẫn đòi hỏi gan phải tăng công suất để chuyển hóa lipid. Khi kết hợp với rượu bia, gan sẽ dễ rơi vào tình trạng bị quá tải.
Lượng chất béo dồi dào nạp vào từ hạt lạc không thể chuyển hóa kịp thời sẽ tích tụ dưới dạng triglyceride trong các tế bào gan. Việc thường xuyên kết hợp rượu bia và chất béo là nguyên nhân dẫn đến tình trạng gan nhiễm mỡ, viêm gan và tiến triển thành xơ gan hoặc suy giảm chức năng gan vĩnh viễn.
Việc ăn lạc cũng làm sản sinh ra rất nhiều axit béo không no, có thể làm tăng hàm lượng chất béo trung tính, nếu tiêu thụ trong thời gian dài dễ làm cho cholesterol trong cơ thể tăng cao, mất kiểm soát lipid máu trầm trọng.
Độc tố aflatoxin
Một trong những nguy cơ đáng lo ngại nhất khi ăn lạc trên bàn nhậu đến từ việc bảo quản thực phẩm không đúng cách. Lạc là nông sản rất dễ bị nhiễm nấm mốc Aspergillus flavus, loài nấm tiết ra độc tố aflatoxin. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã xếp aflatoxin vào nhóm chất gây ung thư.
Nhiều người có thói quen tiếc rẻ khi thấy hạt lạc chớm mốc hoặc có mùi hôi dầu, liền đem rang cháy hay nấu sôi lâu với niềm tin nhiệt độ cao sẽ làm sạch. Đây là sai lầm nguy hiểm bởi liên kết hóa học của aflatoxin vô cùng bền vững trước nhiệt độ chế biến thông thường.
Cồn làm suy yếu hệ thống phòng thủ chống oxy hóa của tế bào gan, tạo điều kiện thuận lợi để aflatoxin tấn công trực tiếp và gây tổn thương. Những đĩa lạc rang phục vụ tại quán nhậu bình dân nếu không đảm bảo độ tươi mới sẽ có nguy cơ dẫn đến các căn bệnh nguy hiểm.
Các loại lạc rang gia vị thường quá mặn cũng gây hại cho dạ dày. (Ảnh: ShutterStock)
Rối loạn tiêu hóa
Không chỉ ảnh hưởng đến gan, sự kết hợp giữa chất béo từ lạc và cồn còn gây áp lực lớn lên dạ dày và ruột. Cồn kích thích niêm mạc dạ dày tiết thêm acid, đồng thời làm chậm quá trình rỗng của dạ dày. Chất béo lại là nhóm chất tiêu hóa chậm nhất.
Việc nạp đồng thời hai thành phần này khiến thức ăn lưu lại lâu trong đường tiêu hóa, gây ra hiện tượng đầy hơi, trướng bụng, khó tiêu và làm trầm trọng thêm các triệu chứng viêm loét dạ dày. Bên cạnh đó, món lạc nhắm với rượu thường được chế biến dưới dạng rang muối hoặc tẩm ướp đậm đà.
Lượng natri nạp vào quá nhiều khiến cơ thể rơi vào trạng thái giữ nước để cân bằng áp suất thẩm thấu. Trong khi đó, đồ uống có cồn lại thúc đẩy quá trình thải nước qua đường tiểu. Sự giằng co này làm thể tích máu tuần hoàn biến động đột ngột, gia tăng sức ép lên thành mạch và dễ dẫn đến hiện tượng tăng huyết áp trong và sau tiệc nhậu.
Thay vì lạc nên ưu tiên rau xanh hoặc món thịt cá hấp. (Ảnh: IE)
Lời khuyên cho dân nhậu
Dù lạc là thực phẩm giàu dinh dưỡng bao gồm protein, vitamin E và các khoáng chất thiết yếu, tuy nhiên chỉ nên tiêu thụ lạc vào các bữa ăn nhẹ hàng ngày với lượng vừa phải. Thay vì dùng lạc hay các món ăn nhiều mỡ, chiên xào làm đồ nhắm, bạn nên ưu tiên các loại thực phẩm giàu chất xơ, rau xanh, rau củ luộc hoặc thực phẩm giàu protein đạm thanh như thịt hấp, cá hấp để làm chậm quá trình hấp thu cồn mà không gây quá tải cho gan và hệ tiêu hóa.
Việc thay đổi những thói quen tưởng chừng như nhỏ nhặt trên bàn nhậu sẽ giúp bảo vệ sức khỏe lâu dài của bản thân và gia đình.