Vì sao làng văn hóa Cơ Tu độc đáo giữa núi rừng Huế vẫn cửa đóng then cài?

Nguồn ảnh: Tiền Phong

Nằm giữa thung lũng, tựa lưng vào rừng nguyên sinh Trường Sơn, Khu bảo tồn làng văn hóa truyền thống dân tộc Cơ Tu ở xã Khe Tre (TP. Huế) sở hữu cảnh quan hoang sơ, nhiều tiềm năng du lịch, nhưng chưa thể đón khách do vướng mắc kéo dài. Chính quyền yêu cầu di dời phòng tập gym ra khỏi nhà văn hóa Hà...

Khu bảo tồn làng văn hóa truyền thống dân tộc Cơ Tu được khởi công xây dựng tại thôn Dỗi (còn gọi là Bản Dỗi), xã Khe Tre, TP. Huế vào tháng 6/2023, trên diện tích đất ven đồi rộng 4,5 ha.

Công trình do Ban QLDA Đầu tư xây dựng huyện Nam Đông cũ làm chủ đầu tư, có tổng vốn gần 15 tỷ đồng, nhằm bảo tồn bản sắc văn hóa đồng bào Cơ Tu, kết hợp phát triển du lịch cộng đồng giữa núi rừng Trường Sơn.

Nằm giữa thung lũng xanh, khu bảo tồn sở hữu vị trí cảnh quan thiên nhiên hoang sơ, phía trước là đồng lúa và xóm làng, phía sau tựa lưng vào những cánh rừng nguyên sinh. Không gian khoáng đạt, tách biệt với sự ồn ào đô thị tạo nên sức hấp dẫn riêng cho điểm đến văn hóa vùng cao này.

Nếp nhà truyền thống của đồng bào Cơ Tu được phục dựng nổi bật giữa màu xanh cây rừng, tạo nên bức tranh làng quê miền núi bình yên. Khu bảo tồn được kỳ vọng trở thành điểm nhấn trong hành trình khám phá thiên nhiên và văn hóa bản địa tại thôn Dỗi - địa chỉ du lịch sinh thái cộng đồng miền núi nổi tiếng của TP. Huế.

Nhà gươl phục dựng rộng 280 m2 là một trong những công trình trung tâm của khu bảo tồn, tái hiện không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng đặc trưng của người Cơ Tu. Đây cũng là nơi được kỳ vọng diễn ra các hoạt động giao lưu văn nghệ, trình diễn cồng chiêng và giới thiệu phong tục, tập quán truyền thống đến du khách.

Nhà dài rộng 250 m2 được phục dựng theo kiến trúc truyền thống, là hạng mục nổi bật trong quần thể kiến trúc khu bảo tồn. Tuy nhiên, cạnh công trình này tồn tại hai cột điện 35kV, trở thành nút thắt khiến dự án chưa thể nghiệm thu, bàn giao và chính thức đón khách.

Phía sau nhà gươl và nhà dài là 4 ngôi nhà sàn truyền thống vùng cao, mỗi căn rộng 60 m2, góp phần hoàn thiện không gian tái hiện đời sống cư trú của đồng bào Cơ Tu. Cùng với nhà gươl, nhà dài, cây nêu, sân vườn và hệ thống đường nội bộ, các hạng mục cơ bản khác đã hoàn thành sau khoảng 3 năm xây dựng.

Không chỉ có kiến trúc nhà truyền thống, sức hút của thôn Dỗi còn đến từ hệ sinh thái tự nhiên phong phú với suối Dỗi, thác Kazan và những cánh rừng xanh ngút mắt. Đây là lợi thế để kết nối khu bảo tồn với các trải nghiệm du lịch sinh thái, khám phá thiên nhiên và đời sống bản địa.

Thôn Dỗi từ lâu được biết đến là điểm du lịch sinh thái cộng đồng giàu bản sắc, với các trải nghiệm thưởng thức ẩm thực truyền thống, giao lưu văn nghệ, dệt zèng, đan lát, tắm suối và khám phá đời sống người Cơ Tu. Khu bảo tồn khi đi vào hoạt động sẽ bổ sung không gian giới thiệu văn hóa, góp phần làm phong phú sản phẩm du lịch vùng cao Huế. Ảnh T.L

Điều đáng tiếc là dù đã hoàn thiện, khu bảo tồn vẫn chưa thể vận hành do vướng di dời 2 cột điện 35kV nằm bên trong làng văn hóa, cùng với việc phải nắn chỉnh tuyến đường dây và dời thêm 7 cột điện khác, gây ảnh hưởng mặt bằng của 9 hộ dân. Đến đầu tháng 11, chủ đầu tư hiện tại là Ban QLDA Nam Sông Hương và chính quyền xã Khe Tre tiếp tục vận động 1 hộ dân còn lại đồng thuận giao đất, giải phóng mặt bằng để hoàn tất dự án.

Khởi công từ tháng 6/2023 trên diện tích 4,5 ha tại thôn Dỗi, xã Khe Tre, Khu bảo tồn làng văn hóa truyền thống dân tộc Cơ Tu có tổng mức đầu tư gần 15 tỷ đồng nhằm mục tiêu gìn giữ bản sắc và phát triển du lịch cộng đồng. Sau gần 3 năm thi công, các hạng mục trung tâm như nhà gươl rộng 280 m2, nhà dài 250 m2 cùng 4 nhà sàn truyền thống đã cơ bản hoàn thiện giữa không gian thung lũng xanh hoang sơ. Công trình được kỳ vọng kết nối đồng bộ với chuỗi danh thắng suối Dỗi, thác Kazan và các hoạt động văn hóa đặc trưng như múa cồng chiêng, dệt zèng hay ẩm thực bản địa. Việc đưa điểm đến giàu tiềm năng này vào vận hành sẽ tạo đòn bẩy quan trọng để đa dạng hóa sản phẩm du lịch sinh thái vùng cao của thành phố Huế. Tuy nhiên, dự án quy mô này hiện vẫn phải đóng cửa do vướng mắc hạ tầng khi hai cột điện 35kV nằm sát khu vực nhà dài chưa thể di dời. Để hoàn tất nghiệm thu và bàn giao, đơn vị thi công buộc phải nắn chỉnh tuyến đường dây và di chuyển thêm 7 cột điện khác, kéo theo phạm vi ảnh hưởng tới mặt bằng của 9 hộ dân địa phương. Hiện Ban Quản lý dự án Nam Sông Hương cùng chính quyền xã Khe Tre đang tập trung vận động hộ dân cuối cùng bàn giao mặt bằng nhằm tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng. Việc sớm hoàn tất giải phóng mặt bằng sẽ tạo điều kiện để công trình chính thức mở cửa đón khách, khai phóng tiềm năng văn hóa và du lịch của đồng bào Cơ Tu.