Bảo vệ môi trường cạnh tranh công bằng
Ngày 18/9, Bộ Công Thương tổ chức Diễn đàn Phòng vệ thương mại năm 2026 với chủ đề “Thúc đẩy năng lực sản xuất quốc gia - kiến tạo động lực cho tăng trưởng”.
Cục Phòng vệ thương mại, Bộ Công Thương cho biết, Việt Nam đã khởi xướng điều tra 62 vụ việc và hiện duy trì 37 biện pháp phòng vệ thương mại đối với hàng hóa nước ngoài.
Theo Bộ Công Thương, việc điều tra và áp dụng các biện pháp được thực hiện trên cơ sở quy định pháp luật, cam kết quốc tế nhằm bảo đảm cạnh tranh công bằng, bảo vệ hợp lý sản xuất trong nước.
Sức ép phòng vệ thương mại đối với hàng hóa Việt Nam cũng ngày càng lớn. Tính đến giữa tháng 9 năm nay, hàng xuất khẩu của Việt Nam đã phải đối mặt với 327 vụ điều tra từ 27 thị trường. Riêng từ đầu năm đến giữa tháng 9, có thêm 27 vụ việc mới, cao hơn 4 vụ so với tổng số vụ phát sinh trong cả năm 2025.
Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho rằng, phòng vệ thương mại không phải công cụ hạn chế cạnh tranh mà nhằm bảo vệ môi trường cạnh tranh công bằng.
Việc sử dụng đúng công cụ này sẽ góp phần củng cố niềm tin để doanh nghiệp đầu tư, đổi mới công nghệ, duy trì việc làm và bảo vệ chuỗi cung ứng.
Theo Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân, trong bối cảnh các biện pháp phòng vệ thương mại được sử dụng ngày càng phổ biến, công tác ứng phó cần chuyển từ xử lý từng vụ việc sang quản trị rủi ro một cách chủ động. Cơ quan quản lý, hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ hơn; đồng thời nâng cao chất lượng dữ liệu, tăng cường cảnh báo sớm và năng lực sử dụng các công cụ phòng vệ thương mại.
Doanh nghiệp không thể chờ đến khi bị điều tra
Phân tích xu hướng trên thế giới, ông Lê Sỹ Giảng - Giám đốc Công ty TNHH GH Consults - đánh giá tình trạng dư thừa công suất và cạnh tranh về giá đang gia tăng. Những sản phẩm công nghiệp cơ bản như kim loại, hóa chất, nhựa và vật liệu xây dựng chiếm tỷ trọng lớn trong các vụ điều tra phòng vệ thương mại.
Đáng chú ý, các biện pháp chống lẩn tránh và điều tra gian lận xuất xứ ngày càng được nhiều thị trường áp dụng, với phạm vi và hình thức đa dạng hơn. Bên cạnh các công cụ phòng vệ truyền thống, doanh nghiệp còn phải theo dõi những chính sách thương mại mới như thuế quan theo Điều 232, Điều 301 của Mỹ hay Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của Liên minh châu Âu (CBAM).
Những thay đổi này buộc doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam không chỉ cạnh tranh về giá và chất lượng mà còn phải kiểm soát chặt nguồn gốc nguyên liệu, quy trình sản xuất, dữ liệu phát thải...
Ông Chu Thắng Trung - Phó Cục trưởng Cục Phòng vệ thương mại - nhận định các ngành công nghiệp nền tảng đang chịu nhiều sức ép từ hàng hóa nhập khẩu và biến động thương mại quốc tế. Vì vậy, Việt Nam cần chuyển từ tư duy xử lý vụ việc sang chủ động quản trị rủi ro.
“Doanh nghiệp cần coi dữ liệu, cảnh báo sớm và khả năng sử dụng các công cụ pháp lý là một phần trong quản trị sản xuất, kinh doanh. Nếu chỉ chuẩn bị sau khi vụ việc được khởi xướng, doanh nghiệp dễ rơi vào thế bị động, mất nhiều thời gian, chi phí và có nguy cơ đánh mất thị trường xuất khẩu”, lãnh đạo Cục Phòng vệ thương mại cho hay.