Việt Nam phát triển, sản xuất vắc xin thế hệ mới

Nguồn ảnh: Thanh Niên

1.000 đồng chi cho dự phòng bằng 1.000 đồng chi cho điều trị, chủ động dự phòng giảm gánh nặng bệnh tật. Phát triển vắc xin là một trong các giải pháp hiệu quả phòng bệnh chủ động.

Tại lễ kỷ niệm 65 năm thành lập Hội Y học dự phòng Việt Nam (VAMP) 1961 - 2026) diễn ra sáng 23.10, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết, "1 nghìn đồng chi cho dự phòng bằng 1.000 đồng chi cho điều trị". Y tế dự phòng giúp giảm gánh nặng bệnh tật.

Đánh giá cao hội Y học dự phòng Việt Nam và Viện đầu ngành Vệ sinh dịch tễ trong công tác phòng bệnh, kiểm soát dịch bệnh, đặc biệt hàng chục triệu người được bảo vệ từ chương trình tiêm chủng mở rộng trong hàng chục năm qua, ông Tuyên khẳng định y học dự phòng là then chốt, y tế cơ sở là nền tảng trong bảo vệ sức khỏe người dân. Cần sử dụng hiệu quả các dữ liệu khám sức khỏe cộng đồng để phát hiện sớm, đánh giá nguy cơ và mô hình bệnh tật, chủ động các giải pháp.

Theo GS Phan Trọng Lân, Chủ tịch Hội Y học dự phòng Việt Nam, công tác dự phòng sau sáp nhập, bao gồm tiêm chủng và quản lý bệnh không lây nhiễm; tiếp cận các công nghệ mới trong phòng bệnh, các chế phẩm sinh học mới, vắc xin công nghệ mới, xét nghiệm dự phòng hiện là các vấn đề được chú trọng.

Việt Nam phát triển, sản xuất vắc xin thế hệ mới- Ảnh 1. — Tiêm chủng cùng hệ thống y tế dự phòng góp phần quan trọng phòng chống dịch

Cùng ngày, các báo cáo khoa học tại hội nghị Khoa học Dự phòng 2026, cho biết, các năm gần đây, cùng với các vắc xin mới đã được sử dụng tại Việt Nam (phòng ung thư cổ tử cung, sốt xuất huyết, tay chân miệng, cúm, phế cầu, não mô cầu…) các nhà khoa học Việt Nam đang tiếp cận sản xuất vắc xin công nghệ mới, vắc xin thế hệ mới.

Gần đây nhất, trong nước nghiên cứu thành công vắc xin viêm não Nhật Bản trên tế bào vero tại Việt Nam, theo công nghệ mới (vắc xin viêm não Nhật Bản thế hệ 2).

Vắc xin được đánh giá tính an toàn và sinh miễn dịch trên người; xác định liều tối ưu trên trẻ em 9 - 24 tháng tuổi khỏe mạnh; dung nạp tốt và đáp ứng miễn dịch cao trên người, do Công ty Vắc xin và sinh phẩm số 1 (Bộ Y tế) nghiên cứu sản xuất, đang hoàn thiện hồ sơ đăng ký lưu hành.

Bệnh viêm não Nhật Bản có biểu hiện rất cấp tính, tỷ lệ tử vong cao, làm tổn thương nghiêm trọng hệ thần kinh trung ương, có thể gây di chứng vận động, thường gặp ở trẻ em dưới 15 tuổi.

Từ năm 1992, Việt Nam đã sản xuất vắc xin viêm não Nhật Bản, đưa vào Chương trình tiêm chủng mở rộng năm 1997, phòng bệnh hiệu quả, làm giảm tỷ lệ mắc và di chứng xuống 40 - 50%.

Tại lễ kỷ niệm 65 năm thành lập Hội Y học dự phòng Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh vai trò then chốt của y học dự phòng khi một nghìn đồng chi cho dự phòng tương đương hiệu quả điều trị, giúp giảm tải gánh nặng bệnh tật cộng đồng. Hệ thống y tế cơ sở tiếp tục giữ vai trò nền tảng, kết hợp khai thác dữ liệu khám sức khỏe để nâng cao năng lực giám sát dịch tễ chủ động. Định hướng giai đoạn mới tập trung vào việc quản lý bệnh không lây nhiễm, mở rộng tiêm chủng và nhanh chóng tiếp cận các chế phẩm sinh học hiện đại. Giáo sư Phan Trọng Lân cho biết Việt Nam đang đẩy mạnh nghiên cứu các công nghệ xét nghiệm tiên tiến cùng các dòng vắc xin thế hệ mới nhằm tăng cường khả năng tự chủ y tế dự phòng. Đột phá tiêu biểu là nghiên cứu thành công vắc xin viêm não Nhật Bản trên tế bào vero do Công ty Vắc xin và sinh phẩm số 1 thực hiện. Chế phẩm này ghi nhận độ an toàn, khả năng dung nạp tốt cùng đáp ứng miễn dịch cao ở trẻ từ 9 đến 24 tháng tuổi, hiện đang hoàn thiện hồ sơ đăng ký lưu hành. Việc tự chủ dòng vắc xin thế hệ thứ hai mang ý nghĩa quan trọng trong kiểm soát căn bệnh cấp tính có tỷ lệ tử vong và di chứng thần kinh cao ở trẻ em. Thành quả này nối tiếp nền tảng sản xuất từ năm 1992, giúp củng cố tỷ lệ giảm mắc bệnh từ 40% đến 50% trong chương trình tiêm chủng quốc gia.