Vụ kiện Tranh chấp quyền sử dụng đất giữa ông Phong, 63 tuổi và bị đơn là hàng xóm, ông Tân, 70 tuổi, cùng trú xã Đại Phúc, dự kiến được TAND tỉnh Thái Nguyên xét xử phúc thẩm ngày 23/9, do có kháng cáo của nguyên đơn.
Trong phiên sơ thẩm hồi tháng 6, mâu thuẫn giữa hai ông hàng xóm được xác định xuất phát từ diện tích đất 183 m2 nằm giữa hai nhà.
Theo trình bày của ông Phong, thửa đất 4.500 m2 do bố mẹ khai phá từ năm 1965 và cho ông năm 1986 khi lấy vợ.
Năm 1998, hộ ông Phong được cấp sổ đỏ, giáp thửa đất ông Tân (bị đơn) đang ở. "Khi đó gia đình ông Tân thường đi bộ qua những rãnh chè của gia đình tôi", ông Phong trình bày.
Năm 2019, gia đình ông chặt một số hàng chè, xây dựng tường rào bao quanh. Cuối năm 2024, "khi tôi không có nhà thì gia đình ông Tân đã cho đổ bê tông vào phần đường đi giáp tường rào xây của gia đình tôi", ông Phong nêu trong đơn.
Ông Phong cho rằng sổ đỏ được cấp đúng, lối đi đó nằm trong diện tích đất nhà mình nên yêu cầu tòa tuyên bên ông Tân phải trả lại đất, dỡ bỏ đường đã thi công.
Còn gia đình ông Tân khẳng định thửa đất 6.000 m2 của mình do bố mẹ khai phá từ năm 1970 và cho ông năm 1978. Khi đó khu vực này chưa có gia đình nào khác, và đã có đường đi vào. Từ đó đến nay gia đình sử dụng con đường này để đi lại, vận chuyển nguyên vật liệu, phục vụ việc cưới hỏi, sản xuất và sinh hoạt, không xảy ra tranh chấp.
Năm 1994, bà Ly - vợ ông Tân, được cấp sổ đỏ 6.000 m2 đất này, trong đó có 1.740 m2 đất thổ cư. Năm 2009, vợ chồng ông được cấp đổi sổ đỏ sang hộ gia đình.
Năm 2005, gia đình ông đổ bê tông phần đường đi rộng khoảng 1,5 m do lúc đó chưa có điều kiện. Khi làm không xảy ra tranh chấp với gia đình nhà ông Phong.
Sau này khi gia đình ông Tân sửa đường, bị ông Phong ngăn cản với lý do đất đó thuộc sổ đỏ nhà ông Phong.
Ông Tân cho rằng thực tế phần đường này đã tồn tại từ khi gia đình ông ra ở riêng năm 1978 và đây là lối đi duy nhất vào nhà. Việc đổ bê tông chỉ nhằm kiên cố hóa con đường đã sử dụng từ trước, không phải mở một lối đi mới.
Gia đình ông Tân đề nghị UBND xã giải quyết, song trên bản đồ địa chính, phần lối đi vào nhà ông Tân đã được cấp vào sổ đỏ của ông Phong.
Ông Tân do đó đề nghị tòa công nhận phần đường đi đã đô bê tông là lối đi chung của hai gia đình và hủy phần 183 m2 đất này đã cấp trong sổ đỏ nhà hàng xóm.
Người đòi đất, người không có lối đi
Trưởng xóm Đồng Nội xác nhận người dân trong khu vực từ trước đến nay đi theo tuyến đường ông Tân đổ bê tông. Hồ sơ xác minh cũng cho thấy ngoài lối đi đang tranh chấp, gia đình ông không còn đường khác để vào nhà.
Phía ông Phong cho rằng gia đình ông Tân vẫn có thể mở một tuyến khác, nối với đường đi qua khu đất của hàng xóm khác.
Tuy nhiên, quá trình xem xét thực địa, chính quyền thấy lối này gặp tường rào, cây cối, taluy cao hoặc ao sâu, không thuận tiện và không bảo đảm an toàn để làm lối đi.
Theo nhận định của HĐXX, việc giải quyết tranh chấp không chỉ căn cứ giấy chứng nhận mà còn phải xem xét nguồn gốc, quá trình quản lý, sử dụng đất và thực tế lối đi.
Tòa án xác định gia đình ông Tân đã sinh sống tại thửa đất từ năm 1978. Phần đường tranh chấp tồn tại từ thời điểm gia đình ông Tân khai phá và sử dụng đất. Đây cũng là lối đi duy nhất vào nhà.
Tòa cũng xem xét, ông Phong thừa nhận gia đình ông Tân từng đi qua những rãnh chè trên đất nhà mình. Ông Phong cũng xác nhận năm 2005 gia đình ông Tân đã đổ bê tông phần lối đi nhưng thời điểm đó gia đình hàng xóm không có ý kiến.
Theo HĐXX, những tình tiết này cho thấy ông Phong biết sự tồn tại của con đường và quá trình gia đình ông Tân sử dụng lối đi trong thời gian dài.
Đất không có lối đi sẽ không đảm bảo sinh hoạt nhân dân
Phần đất tranh chấp rộng 183 m2 đã được vào sổ đỏ cho ông Phong theo giấy chứng nhận năm 1998.
Tòa xác định đây là lối đi duy nhất vào nhà ông Tân, nhưng địa phương lại cấp sổ đỏ phần này cho hộ ông Phong. Việc này không bảo đảm về diện tích và ranh giới sử dụng đất.
"Theo quy định của Luật Đất đai năm 1993, việc thửa đất ở tại nông thôn không thể hiện đường đi vào là không đảm bảo sinh hoạt của đời sống nhân dân, không đảm bảo thuận tiện cho việc sản xuất và quản lý xã hội", tòa viện dẫn.
Từ các căn cứ trên, tòa không chấp nhận yêu cầu của ông Phong; chấp nhận đề nghị của ông Tân về việc hủy một phần sổ đỏ của hộ ông Phong.
Tòa xác định phần diện tích 183 m2 là lối đi chung của hai nhà.
Gia đình ông Tân nhất trí thanh toán cho gia đình ông Phong 70 triệu đồng, được tòa ghi nhận sự tự nguyện này.
Ông Tân kháng cáo. TAND tỉnh Thái Nguyên dự kiến xét xử phúc thẩm vụ kiện ngày 23/9.
Thanh Lam