El Nino đạt ngưỡng cực đại
Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết, El Nino 2026 - 2027 đang tiếp tục mạnh lên. Cập nhật đến tuần thứ hai tháng 9, chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực Nino 3.4 đã tăng lên khoảng 2 độ C, đạt ngưỡng cường độ rất mạnh. Dự báo El Nino tiếp tục duy trì cường độ rất mạnh và đạt cực đại trong những tháng cuối năm 2026, với tác động có thể kéo dài sang đầu năm 2027.
El Nino năm 2026 - 2027 sẽ khiến nhiều thủy điện không tích đủ nước, nguy cơ thiếu điện trong năm 2027
ẢNH: EVN
Trong báo cáo gửi Chính phủ mới đây, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã nhận định khả năng El Nino mạnh nhất kể từ năm 1970 đến nay sẽ tác động đến nguồn nước lưu vực các sông, thiếu hụt lượng nước tích trữ tại các hồ chứa vào cuối mùa lũ 2026 và thiếu hụt dòng chảy trên các sông, suối các tháng mùa cạn 2027.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, từ tháng 5.2026, nguồn nước trên đa số các sông, suối đã bắt đầu chịu ảnh hưởng của El Nino và có xu thế thấp hơn trung bình nhiều năm.
Theo đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhận định về diễn biến dòng chảy theo 2 kịch bản. Trong kịch bản rủi ro cao, lượng mưa thiếu hụt phổ biến 10 - 20% khiến dòng chảy trên các lưu vực sông giảm từ 10 - 20% so với trung bình nhiều năm; xâm nhập mặn có khả năng đến sớm, lấn sâu hơn trung bình nhiều năm và ảnh hưởng cục bộ.
Trong kịch bản rủi ro rất cao, lượng mưa thiếu hụt phổ biến 20 - 40%, dòng chảy trên các lưu vực sông giảm từ 20 - 40%, nhiều lưu vực sông xuống thấp; xâm nhập mặn đến sớm, lấn sâu có thể tương đương với các đợt El Nino rất mạnh trước đây trong các năm 2015 - 2016 và năm 2019 - 2020.
Trên cơ sở nhận định về diễn biến khí hậu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, hiện trạng và dự báo dòng chảy đến cuối năm 2026 cho thấy diễn biến nguồn nước trên các sông, suối có xu hướng tương tự năm 2015 - 2016 và 2019 - 2020.
El Nino tác động, nguy cơ thiếu điện mùa khô 2027
Bộ Nông nghiệp và Môi trường dự báo nguồn nước các sông, suối và hồ chứa trên các lưu vực sông lớn cuối năm 2026, đầu năm 2027 có nguy cơ xảy ra các vấn đề sau:
Nguồn nước các hồ chứa, đặc biệt là các hồ chứa vừa và lớn có vai trò quan trọng, tiên quyết đối với việc sử dụng nước của các ngành ở hạ du các hồ chứa.
Với mức thiếu hụt dòng chảy trong các tháng mùa lũ so với trung bình nhiều năm như nhận định nêu trên, đặc biệt là trên các lưu vực sông miền Trung, Tây nguyên và Nam bộ (lưu vực sông Đồng Nai) thì nguy cơ cao các hồ chứa sẽ không thể tích đủ nước để cấp cho mùa cạn năm 2027 của các hồ chứa.
Năm 2015 - 2016 và 2019 - 2020 là 2 năm hạn hán, thiếu nước điển hình trong quá khứ, đây là minh chứng rất rõ rệt ảnh hưởng của El Nino đến nguồn nước ngay từ mùa lũ 2015 và mùa lũ 2019, hầu hết các hồ chứa không thể tích đầy, dẫn đến việc thiếu nước diện rộng trên các lưu vực sông, ảnh hưởng lớn đến sản xuất và đời sống của nhân dân.
So với trung bình nhiều năm, hầu hết dòng chảy trên các sông, suối đến các hồ chứa thuộc các lưu vực sông lớn đều mức xấp xỉ và thấp hơn từ 5 - 69% (tháng 6 - tháng 8.2015) và từ 5 - 85% (tháng 6 - tháng 8.2019).
Theo số liệu thống kê dung tích trữ tại thời điểm cuối mùa lũ, đầu mùa cạn một số năm hạn điển hình (năm 2015 - 2016, 2019 - 2020) của 43 hồ chứa thủy điện lớn trên 11 lưu vực sông và 189 hồ chứa thủy lợi lớn (có dung tích từ 3 triệu m3 trở lên) cho thấy, 100% hồ thủy điện không tích đủ nước, tổng dung tích thiếu hụt khoảng từ 7,73 - 11 tỉ m3, trong đó 32/43 hồ (khoảng 74%) có mức thiếu hụt so với thiết kế từ 15 - 80%, tập trung chủ yếu tại các lưu vực sông Hồng, sông Mã, sông Cả, sông Vu Gia - Thu Bồn, sông Ba, sông Sê San và sông Đồng Nai.
Bên cạnh đó, 65% hồ thủy lợi không tích đủ nước theo thiết kế, trong đó có 75/189 hồ (khoảng 40%) có mức thiếu hụt so với thiết kế từ 20 - 87%, tập trung chủ yếu ở Tây nguyên, ven biển Nam Trung bộ và có mức thiếu hụt cao, phổ biến từ 35 - 70%. Khi lượng mưa bị thiếu hụt và mùa mưa kết thúc sớm còn gây suy giảm dòng chảy trên các sông, suối trong các tháng mùa cạn.
Theo số liệu thống kê dòng chảy các tháng mùa cạn một số năm hạn điển hình (năm 2015 - 2016, 2019 - 2020) trên các sông, suối trên các lưu vực sông lớn thì dòng chảy trên các sông, suối chính thuộc các lưu vực sông lớn thiếu hụt từ 15 - 78% so với trung bình nhiều năm.
Trong đó, các sông, suối ở miền Trung, Nam Trung bộ, Tây nguyên, Nam bộ có mức thiếu hụt cao (trên 40%); đặc biệt một số sông, suối có mức thiếu hụt rất cao (trên 60%) như: sông Kôn, sông Ba, thượng lưu sông Đồng Nai.
"Với nhận định xu thế El Nino cập nhật hiện nay, nếu không triển khai các giải pháp tích nước sớm, hợp lý ngay trong mùa lũ năm 2026 đối với các hồ chứa thì khả năng hạn hán, thiếu nước ảnh hưởng lớn đến đời sống, sản xuất của các ngành kinh tế, thiếu nước sinh hoạt, sản xuất thiết yếu của người dân cũng như nguy cơ mất an ninh năng lượng là hiện hữu", Bộ Nông nghiệp và Môi trường nêu cảnh báo.