4 dấu hiệu nhiễm não mô cầu dễ nhầm bệnh thông thường

BS.CKI Trần Thị Thu Thảo, khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết vi khuẩn não mô cầu có thể gây viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết. Bệnh có thể tiến triển nhanh đến sốc nhiễm khuẩn, suy đa cơ quan, thậm chí tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), tỷ lệ tử vong do não mô cầu khoảng 10% và 20% gặp di chứng như tổn thương não, giảm thính lực hoặc mất chi.

Tuy vậy, những triệu chứng ban đầu của não mô cầu có thể giống cúm, cảm lạnh hoặc bệnh tiêu hóa. Trong khi đó, các dấu hiệu thường được nhắc đến như cứng gáy, ban xuất huyết có thể chưa xuất hiện, khiến phụ huynh khó nhận biết mức độ nguy hiểm và dễ bỏ qua.

Bác sĩ Thảo lưu ý 4 dấu hiệu nhiễm não mô cầu dễ nhầm lẫn với bệnh thông thường.

Sốt cao, đau đầu, nhức mỏi tưởng mắc cảm cúm

Cúm mùa thường gây sốt, ớn lạnh, đau đầu, đau nhức cơ thể và mệt mỏi. Đây cũng là những triệu chứng có thể xuất hiện khi trẻ mắc bệnh não mô cầu, khiến hai bệnh khó phân biệt trong giai đoạn đầu.

Khác với nhiễm cúm, trẻ mắc bệnh não mô cầu nhanh chóng xuất hiện đau đầu dữ dội, nôn ói, sợ ánh sáng, cứng gáy hoặc thay đổi ý thức khi vi khuẩn gây viêm màng não. Trường hợp nhiễm khuẩn huyết, trẻ có thể đau cơ dữ dội, tay chân lạnh, da tái hoặc thở nhanh.

Bác sĩ Thảo lưu ý phụ huynh cần chú ý khi trẻ sốt kèm đau đầu dữ dội, mệt lả, phản ứng chậm hoặc tình trạng sức khỏe xấu đi nhanh. Đây là những dấu hiệu cần được đánh giá khẩn cấp.

Đau họng, sốt nhầm cảm lạnh do rhinovirus

Rhinovirus là một trong những tác nhân phổ biến gây cảm lạnh, thường khiến trẻ sổ mũi, nghẹt mũi, ho, đau họng, đôi khi kèm sốt, đau đầu và đau nhức nhẹ. Trong đó, sốt, đau đầu, mệt mỏi là những biểu hiện cũng có thể gặp ở giai đoạn đầu.

Phần lớn trường hợp cảm lạnh do nhiễm rhinovirus diễn tiến nhẹ và cải thiện dần, trong khi bệnh do não mô cầu có thể gây những biến chứng nghiêm trọng ngoài đường hô hấp.

Bác sĩ Thảo lưu ý, nếu trẻ đang có biểu hiện giống cảm lạnh nhưng đột ngột mệt lả, đau đầu dữ dội, nôn ói, giảm phản ứng, khó đánh thức hoặc tay chân lạnh, phụ huynh cần đưa trẻ đến bệnh viện để được đánh giá và xử trí kịp thời.

Nôn, đau bụng tưởng rối loạn tiêu hóa

Khi vi khuẩn não mô cầu xâm nhập vào máu gây phản ứng viêm toàn thân, ảnh hưởng đến nhiều cơ quan, trong đó có đường tiêu hóa. Do đó, một số trẻ nhiễm não mô cầu có biểu hiện buồn nôn, nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy, dễ khiến phụ huynh nghĩ đến ngộ độc thực phẩm hay viêm dạ dày ruột. Ngoài triệu chứng tiêu hóa, trẻ có thể sốt, đau cơ hoặc đau chân dữ dội, tay chân lạnh, da tái hoặc thở nhanh.

Những biểu hiện này cần được chú ý vì có thể liên quan đến tình trạng tuần hoàn suy giảm do nhiễm khuẩn huyết. Nếu trẻ nôn kèm sốt, li bì, đau nhiều bất thường hoặc tay chân lạnh, phụ huynh cần đưa trẻ đi cấp cứu.

Nổi chấm đỏ trên da tưởng sốt xuất huyết

Sốt xuất huyết Dengue gây sốt cao, đau đầu, đau nhức cơ thể và xuất huyết dưới da. Nhiễm khuẩn huyết do não mô cầu cũng có thể xuất hiện những chấm đỏ hoặc tím trên da, với những biểu hiện tương tự.

Với bệnh do não mô cầu, các chấm xuất huyết có thể không mất màu khi ấn, sau đó lan rộng hoặc hợp thành những mảng bầm tím khi tình trạng nhiễm khuẩn tiến triển nặng. Tuy nhiên, sốt xuất huyết Dengue cũng có thể gây ban xuất huyết không mất màu khi ấn. Vì vậy, không thể xác định nguyên nhân chỉ dựa vào hình dạng ban.

Theo bác sĩ Thảo, cả hai bệnh đều có nguy cơ diễn tiến nặng, nhưng cách điều trị khác nhau. Đặc biệt, ban xuất huyết do não mô cầu có thể xuất hiện muộn, thậm chí sau khi trẻ có biểu hiện nguy kịch. Trẻ sốt kèm ban xuất huyết cần được đánh giá khẩn cấp, không nên chờ ban lan rộng mới đi khám.

Không chờ đủ dấu hiệu mới đưa trẻ đến bệnh viện

Theo bác sĩ Thảo, cứng gáy và ban xuất huyết không phải lúc nào cũng xuất hiện ở giai đoạn đầu của bệnh não mô cầu. Ở trẻ sơ sinh và nhũ nhi, triệu chứng có thể không điển hình, như bỏ bú, quấy khóc bất thường, khó dỗ, ngủ nhiều, giảm phản ứng hoặc thóp phồng.

Phụ huynh không nên dựa vào một triệu chứng đơn lẻ để loại trừ bệnh, đặc biệt khi trẻ có tiền sử tiếp xúc gần với người mắc não mô cầu. Các dấu hiệu nguy hiểm của bệnh có thể xuất hiện không đồng thời. Trẻ cần được cấp cứu ngay nếu có biểu hiện li bì, khó đánh thức, co giật, đau đầu dữ dội, cứng gáy, thở nhanh, tay chân lạnh, da tái hoặc ban xuất huyết không mất màu khi ấn.

Khi nghi ngờ nhiễm não mô cầu xâm lấn, bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng toàn thân, thực hiện các xét nghiệm cần thiết và điều trị kháng sinh sớm nếu có chỉ định.

Để phòng bệnh, bác sĩ Thảo khuyến cáo tiêm vaccine não mô cầu cho trẻ theo độ tuổi, giữ vệ sinh cá nhân, tránh tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết hô hấp của người bệnh. Trẻ tiếp xúc gần với ca bệnh não mô cầu xâm lấn cần được cơ sở y tế đánh giá để chỉ định kháng sinh dự phòng kịp thời, ngay cả khi chưa xuất hiện triệu chứng hoặc đã tiêm vaccine.

Phương Đặng