5 trào lưu ‘chữa lành đường ruột’ bác sĩ cảnh báo

Sức khỏe đường ruột ngày càng được chú ý vì hệ vi sinh vật sống trong ruột có liên quan đến nhiều khía cạnh của sức khỏe con người. Cùng với sự quan tâm ấy, mạng xã hội cũng lan truyền nhiều mẹo được quảng bá là cách “chữa lành” hoặc làm sạch đường ruột. Bác sĩ tiêu hóa Savita Srivastava, chuyên gia về hệ vi sinh vật đường ruột tại Virginia, Mỹ, cho biết bà thường phải giải thích lại những thói quen người bệnh học được trên mạng. Theo bài viết của Prevention được Thanh Niên dẫn lại, một số xu hướng phổ biến thiếu bằng chứng hoặc có thể bị hiểu sai, khiến người dùng tự áp dụng mà chưa cân nhắc rủi ro. Thụt rửa đại tràng là một trong những phương pháp gây chú ý, thường được chọn vì người dùng muốn giảm đầy hơi hoặc táo bón. Cách làm này đưa ống qua trực tràng rồi dùng lượng nước lớn để rửa đại tràng, tạo cảm giác cơ thể vừa được “làm sạch”. Cảm giác nhẹ nhõm sau khi thụt rửa không đồng nghĩa phương pháp đã xử lý nguyên nhân lâu dài của tình trạng đầy hơi hay táo bón. Việc đưa nước vào đại tràng cũng tiềm ẩn nguy cơ tổn thương, thậm chí thủng ruột trong một số trường hợp, đồng thời có thể cuốn đi vi khuẩn có lợi. Khi hệ vi sinh vật bị xáo trộn, sự cân bằng trong đường ruột có thể chịu ảnh hưởng, nên đây không phải lựa chọn nên tùy tiện thực hiện. Một mẹo khác thường xuất hiện trong quảng cáo là uống trà “thải độc” để làm sạch ruột, nhất là với người bị đầy hơi hoặc táo bón. Tuy nhiên, cơ thể vốn có hệ thống đào thải riêng, và theo các chuyên gia, không cần dùng trà để làm sạch như lời quảng bá. Một số loại trà chứa senna hoặc cascara, các chất nhuận tràng kích thích khiến ruột co bóp mạnh hơn và người uống đi đại tiện nhiều hơn. Nếu sử dụng những sản phẩm này thường xuyên, người dùng có thể bị mất nước, rối loạn điện giải và ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của ruột. Thay vì trông cậy vào trà, bài viết gợi ý những nền tảng đơn giản hơn gồm ăn đủ chất xơ, uống đủ nước và duy trì đại tiện đều đặn. Những thay đổi thiết thực này hướng đến thói quen ăn uống, sinh hoạt ổn định, thay vì kỳ vọng một sản phẩm có thể “thải độc” nhanh chóng. Probiotic cũng thường được nhiều người nghĩ đến sau khi hoàn tất một đợt dùng kháng sinh, với mục đích bổ sung lại vi khuẩn có lợi cho đường ruột. Tuy vậy, một nghiên cứu năm 2018 được các chuyên gia dẫn lại cho thấy probiotic có thể làm chậm quá trình phục hồi tự nhiên của hệ vi sinh vật ở một số người. Vì thế, không nên mặc định rằng cứ dùng kháng sinh xong là cần uống probiotic, mà nên cân nhắc cách chăm sóc phù hợp. Một hướng khác là dựa vào thực phẩm bổ sung prebiotic, vốn cung cấp thức ăn cho các vi sinh vật có lợi trong đường ruột. Nhưng chỉ dùng một loại bột chất xơ như inulin, psyllium hoặc tinh bột kháng không thể thay thế sự đa dạng của chế độ ăn. Những dạng chất xơ khác nhau hỗ trợ các nhóm vi sinh vật khác nhau, nên chỉ tập trung vào một sản phẩm có thể bỏ lỡ nhiều nguồn dinh dưỡng thực vật. Thay vì phụ thuộc vào bột bổ sung, chuyên gia khuyến nghị ăn đa dạng rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu, hạt, thảo mộc và gia vị. Giấm táo cũng được truyền tai như cách tăng axit dạ dày, cải thiện tiêu hóa và chữa trào ngược, nhưng bác sĩ Srivastava cho biết cách hiểu này không chính xác. Giấm táo ít axit hơn dịch vị tự nhiên, nên không thể tăng axit dạ dày theo cách nhiều người hình dung, trong khi uống trực tiếp có thể kích ứng thực quản và ảnh hưởng men răng theo thời gian. Với người bị trào ngược, hướng xử trí phù hợp hơn là nhận diện thực phẩm gây triệu chứng, tránh ăn sát giờ ngủ và điều chỉnh một số thói quen sinh hoạt. Nếu triệu chứng kéo dài hoặc thường xuyên tái phát, người bệnh nên đi khám thay vì tiếp tục dựa vào mẹo truyền miệng trên mạng. Thông điệp chung từ các cảnh báo là cần thận trọng trước lời hứa “làm sạch” hay “chữa lành” đường ruột, đồng thời ưu tiên lựa chọn có căn cứ và phù hợp với tình trạng sức khỏe.