Vì sao ngày càng nhiều người ngại đi chợ truyền thống?

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Từ một không gian mua bán quen thuộc, chợ truyền thống từng là nơi người Việt gặp gỡ, giao tiếp và giữ những cách ứng xử được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Nhưng giữa nhịp sống hiện đại, nhiều người lại đang dần ngại đi chợ bởi nhiều bất tiện.

Chợ truyền thống vẫn giữ nhiều giá trị, nhưng không phải mọi thứ của chợ xưa đều còn phù hợp với thói quen tiêu dùng hôm nay. Đó là những nội dung được khách mời, các nhà văn hóa, nghiên cứu lịch sử nêu ra tại chương trình “Nếp nhà xưa - Mạch sống người Việt”, với sự kiện mở màn mang tên “Tiền nhân lập chợ” diễn ra tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia II, ngày 27.9.2026.

Để hiểu rõ hơn vai trò của chợ trong đời sống người Việt, chương trình bắt đầu từ câu chuyện “Tiền nhân lập chợ” – một lát cắt nhìn từ lịch sử, văn hóa đến cách con người ứng xử với nhau.

Vì sao ngày càng nhiều người ngại đi chợ truyền thống?- Ảnh 1. — Các khách mời của tọa đàm từ trái sáng phải gồm: Nhà báo Cù Mai Công, TS Bùi Việt Thành - Khoa Văn hóa (Đại học KHXH và NV TP.HCM), TS Phạm Văn Luân - Khoa Quản lý văn hóa, nghệ thuật (Đại học Văn Hóa TPHCM) và TS Nguyễn Thị Trúc Bạch - Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Văn hoá và Hội nhập ( Viện Khoa học Xã hội vùng Nam Bộ, trực thuộc Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam)

Tại “Tiền nhân lập chợ”, những câu chuyện về chợ xưa được tái hiện qua tư liệu, trải nghiệm và ký ức của người tham dự. Từ cách mua bán, thương lượng đến chữ tín và ứng xử, mỗi hoạt động gợi lại vai trò của chợ trong đời sống cộng đồng.

Những chia sẻ tại sự kiện cho thấy câu chuyện của chợ truyền thống hôm nay không chỉ là giữ hay bỏ. Nhiều người vẫn muốn giữ một không gian gần gũi, nơi người bán biết người mua, nơi có thể trò chuyện và có cảm giác cộng đồng.

Nhưng cùng lúc, người tiêu dùng cũng đòi hỏi những điều rất cụ thể: không gian sạch hơn, thực phẩm được bảo quản tốt hơn, giá cả rõ ràng hơn và cách phục vụ phù hợp với nhịp sống mới.

Vì sao ngày càng nhiều người ngại đi chợ truyền thống?- Ảnh 2. — Những loại thực phẩm quen thuộc được bày bán tại các khu chợ truyền thống ở TP.HCM

Thông qua triển lãm, tọa đàm và các hoạt động trải nghiệm, sự kiện không cố đưa người xem trở lại một phiên chợ của quá khứ. Điều chương trình muốn gợi ra là một câu hỏi gần gũi hơn: những giá trị từng được học từ gia đình sẽ được mỗi người mang vào đời sống hôm nay như thế nào?

Và với chợ truyền thống, có lẽ câu chuyện cũng tương tự. Không nhất thiết phải giữ nguyên mọi thứ như ngày trước. Nhưng những điều làm nên sự gần gũi, chữ tín và cách ứng xử giữa người với người có thể vẫn được tiếp nối, trong một diện mạo phù hợp hơn với cuộc sống hiện đại.

Sự kiện “Tiền nhân lập chợ” thuộc chuỗi chương trình “Nếp nhà xưa - Mạch sống người Việt”, diễn ra ngày 27.9.2026 tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia II, đã mang lại góc nhìn đa chiều về vai trò của chợ truyền thống trong đời sống người Việt. Tọa đàm quy tụ sự tham gia của nhà báo Cù Mai Công, TS Bùi Việt Thành, TS Phạm Văn Luân và TS Nguyễn Thị Trúc Bạch. Các diễn giả đã tái hiện ký ức văn hóa chợ xưa, từ nét đẹp giao tiếp, thương lượng đến nguyên tắc giữ gìn chữ tín trong đời sống cộng đồng. Dù từng là không gian gắn kết xã hội quen thuộc, chợ truyền thống hiện đối mặt với nguy cơ suy giảm sức hút trước sự thay đổi của thói quen tiêu dùng hiện đại. Người tiêu dùng ngày nay bộc lộ tâm lý ngại đi chợ do những hạn chế về vệ sinh môi trường, phương thức bảo quản thực phẩm và tính minh bạch trong niêm yết giá cả. Sự trỗi dậy của các mô hình bán lẻ tiện lợi cùng nhịp sống gấp gáp đã tạo nên sức ép cải tổ mạnh mẽ lên các khu chợ dân sinh. Bài toán đặt ra cho chợ truyền thống không nằm ở quyết định giữ hay bỏ hoàn toàn, mà là năng lực thích ứng với bối cảnh mới. Các không gian mua bán dân sinh cần đổi mới hạ tầng, nâng cao chuẩn mực dịch vụ để đáp ứng nhu cầu thực tế của người dân. Giữ gìn bản sắc chợ Việt chính là tiếp nối các giá trị cốt lõi về chữ tín và tình làng nghĩa xóm trong một diện mạo văn minh, hiện đại hơn.