Ngày 25.9, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành quyết định chọn Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh tham dự vòng sơ tuyển Oscar 2027. Quyết định được đưa ra trên cơ sở đề xuất của Cục Điện ảnh và Hội đồng quốc gia tuyển chọn phim.
Trước đó, Việt Nam nhận lời mời từ Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Mỹ và thành lập Hội đồng quốc gia để lựa chọn một tác phẩm đại diện tham dự hạng mục Phim truyện quốc tế tại Oscar lần thứ 99.
Hộ linh tráng sĩ - Bí ẩn mộ vua Đinh là phim huyền sử - hành động được sản xuất với quy mô lớn
ẢNH: ĐPCC
Hộ linh tráng sĩ: Phim huyền sử - hành động mang bản sắc Việt
Ở góc độ một tác phẩm đại diện quốc gia, doanh thu không phải thước đo duy nhất, càng không phải điều kiện quyết định một bộ phim có đủ khả năng bước ra sân chơi quốc tế hay không.
Khi được chọn, Hộ linh tráng sĩ mới thu hơn 38 tỉ đồng sau gần một tháng ra rạp. Con số này khá khiêm tốn nếu đặt cạnh quy mô đầu tư và kỳ vọng dành cho dự án của đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình.
Bộ phim cũng trải qua một hành trình phát hành đáng chú ý. Từ bản dựng ban đầu dài 155 phút, ê kíp đưa ra phiên bản 135 phút chỉ vài ngày sau khi công chiếu, nhằm cô đọng câu chuyện và điều chỉnh nhịp phim trước những phản hồi liên quan đến kịch bản và cách phát triển nhân vật.
Dẫu vậy, điểm đáng chú ý của Hộ linh tráng sĩ nằm ở chính lựa chọn thể loại và chất liệu mà bộ phim theo đuổi. Đây là một tác phẩm huyền sử - hành động, dòng phim hiếm khi được điện ảnh Việt thực hiện ở quy mô lớn.
Lấy bối cảnh sau biến cố vua Đinh Tiên Hoàng qua đời, phim xoay quanh 7 tráng sĩ nhận nhiệm vụ bảo vệ bí mật nơi an táng nhà vua. 99 cỗ quan tài được đưa theo nhiều hướng nhằm đánh lạc hướng những thế lực truy tìm lăng mộ.
Phim không đi theo cách tái hiện lịch sử kiểu biên niên mà sử dụng lịch sử, truyền thuyết và trí tưởng tượng điện ảnh để tạo dựng một thế giới huyền sử.
Đây cũng có thể xem là một trong những lợi thế của bộ phim khi bước ra quốc tế. Giữa hàng chục tác phẩm đại diện cho những nền điện ảnh khác nhau, một bộ phim cần có những dấu hiệu đủ rõ để khán giả nhận diện nguồn gốc văn hóa của nó.
Hộ linh tráng sĩ sở hữu khá rõ "căn cước" ấy: triều Đinh, vùng đất Ninh Bình, kiến trúc, phục trang, binh khí, phong tục, cảnh quan và nhiều chất liệu văn hóa Việt được đặt trong một câu chuyện hành động.
Để tái hiện thế giới hơn 1.000 năm trước, đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình cho biết đã dành nhiều năm nghiên cứu, mời các nhà nghiên cứu làm cố vấn và tổ chức hội thảo tìm kiếm tư liệu. Các yếu tố như lễ hội, tín ngưỡng, đồ dùng, trang phục hay sinh hoạt thời Đinh được tìm hiểu để phục vụ quá trình kiến tạo bối cảnh.
Bên cạnh đó là cảnh quan Ninh Bình, hệ thống đạo cụ và những trường đoạn võ thuật do Johnny Trí Nguyễn dàn dựng, góp phần định hình diện mạo riêng cho bộ phim.
Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh được chọn tham dự sơ tuyển Oscar 2027
Ảnh: ĐPCC
Không phải lần đầu Hộ linh tráng sĩ hướng ra quốc tế
Thực tế, hành trình quốc tế của Hộ linh tráng sĩ không bắt đầu từ tấm vé Oscar. Dự án từng được giới thiệu tại Marché du Film trong khuôn khổ Liên hoan phim Cannes 2025. Sau đó, phim được chọn trình chiếu tại Liên hoan phim quốc tế Toronto lần thứ 51 ở hạng mục Gala Presentations và sẽ góp mặt tại Liên hoan phim Busan lần thứ 31 trong chương trình A Window on Asian Cinema.
Những hoạt động này tạo cho bộ phim một nền tảng nhất định trong việc tiếp cận thị trường, khán giả và giới làm nghề quốc tế trước khi được chọn làm đại diện Việt Nam tại Oscar.
Nhìn lại các đại diện Việt Nam những năm qua cũng cho thấy không có một công thức cố định nào về thể loại hay doanh thu.
Danh sách từng trải rộng từ phim hài Trúng số, phim tuổi thơ Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh, Cô Ba Sài Gòn mang màu sắc văn hóa - thời trang, phim hành động Hai Phượng, phim tâm lý - gia đình Bố già, đến Tro tàn rực rỡ - tác phẩm chuyển thể văn học với không gian sông nước miền Tây. Hai năm gần đây, điện ảnh Việt tiếp tục gửi đến Oscar những tác phẩm lịch sử, chiến tranh như Đào, phở và piano và Mưa đỏ.
Doanh thu giữa các đại diện cũng có khoảng cách đáng kể.
Bố già từng lập kỷ lục phòng vé thời điểm phát hành với hơn 400 tỉ đồng và được chọn dự Oscar lần thứ 94. Trong khi đó, Đào, phở và piano (hơn 21 tỉ đồng)được lựa chọn năm 2024. Năm 2025, Mưa đỏ (hơn 700 tỉ đồng) tiếptục trở thành đại diện Việt Nam tại Oscar lần thứ 98.
Một trường hợp khác cho thấy yếu tố thương mại không phải tiêu chí duy nhất là Tro tàn rực rỡ (4,1 tỉ đồng) của Bùi Thạc Chuyên, từng tranh giải chính thức tại Liên hoan phim Tokyo và giành Khinh khí cầu vàng tại Liên hoan phim ba châu lục ở Nantes, Pháp. Trường hợp này cho thấy giá trị văn hóa bản địa và khả năng giao tiếp với khán giả quốc tế có thể đóng vai trò đáng kể khi một bộ phim được đặt vào vị trí đại diện cho một nền điện ảnh.
Một lựa chọn khác về hình ảnh Việt Nam
Đặt trong mạch lựa chọn đó, sự xuất hiện của Hộ linh tráng sĩ mang đến một màu sắc khác: huyền sử, võ thuật và cổ trang.
Đây là một lựa chọn đáng chú ý không chỉ bởi câu chuyện của vua Đinh mà còn bởi tham vọng tạo dựng một thế giới điện ảnh Việt mang màu sắc riêng, với quy mô sản xuất lớn và hệ thống chất liệu văn hóa được đầu tư nghiên cứu.
Dĩ nhiên, doanh thu hơn 38 tỉ đồng vẫn phản ánh một thực tế khó bỏ qua: Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh chưa chinh phục được số đông khán giả trong nước tương xứng với quy mô đầu tư và kỳ vọng dành cho bộ phim.
Nhưng doanh thu và giá trị đại diện là hai thước đo khác nhau.
Phòng vé cho biết sức hút thương mại của một tác phẩm tại một thời điểm và trong một thị trường cụ thể. Trong khi đó, việc lựa chọn phim đại diện quốc gia còn đặt tác phẩm trong một phạm vi rộng hơn: bản sắc văn hóa, ngôn ngữ điện ảnh, sự khác biệt, chất liệu bản địa và khả năng giới thiệu một diện mạo của điện ảnh Việt Nam với quốc tế.
Vì thế, câu hỏi đáng chú ý không chỉ là Hộ linh tráng sĩ bán được bao nhiêu vé, mà còn là: bộ phim có gì để đại diện cho Việt Nam khi bước ra một sân chơi điện ảnh toàn cầu? Và với lựa chọn lần này, câu trả lời nằm ở một hướng tiếp cận khá rõ: đưa lịch sử, huyền tích và văn hóa Việt hơn 1.000 năm trước vào ngôn ngữ của điện ảnh hành động đương đại.