UBND tỉnh Quảng Trị vừa ban hành Quyết định số 3890/QĐ-UBND, công bố khả năng chịu tải môi trường nước mặt của các sông Gianh, Dinh, Nhật Lệ và Kiến Giang. Danh mục kèm theo quyết định nêu kết quả tính toán cho từng đoạn sông, từng chất ô nhiễm và hai kịch bản đánh giá.
Điểm đáng chú ý là sự khác biệt giữa hai kịch bản. Theo kịch bản cơ sở, cả 12 đoạn sông vẫn còn khả năng tiếp nhận đối với các thông số được tính toán. Nhưng khi áp dụng mục tiêu chất lượng nước theo mục đích sử dụng, 8 đoạn trên ba sông Gianh, Dinh và Kiến Giang có kết quả âm đối với tổng nitơ, được quyết định ghi rõ là “không còn khả năng tiếp nhận” thông số này.
Ba đoạn sông Gianh cùng vượt sức chịu tải
Trên sông Gianh, ba đoạn SG1, SG2 và SG3 có khả năng chịu tải tổng nitơ lần lượt là âm 1.744, âm 2.154 và âm 2.232 kg/ngày. Các đoạn này đi qua địa bàn xã Đồng Lê, Tuyên Phú, Tuyên Bình và Tuyên Hóa. Đoạn SG4 ở phía hạ lưu vẫn còn khả năng tiếp nhận 1.442 kg tổng nitơ/ngày theo mục tiêu chất lượng nước được áp dụng.
Sông Dinh có hai đoạn không còn khả năng tiếp nhận thêm tổng nitơ. Đoạn SD1 qua xã Bố Trạch và Nam Trạch có kết quả âm 532 kg/ngày; đoạn SD2 thuộc xã Nam Trạch âm 651 kg/ngày. Đoạn SD3 vẫn còn khả năng tiếp nhận 86 kg/ngày.
Trên sông Kiến Giang, cả ba đoạn KG1, KG2 và KG3 đều có kết quả âm, lần lượt 612, 991 và 1.143 kg tổng nitơ/ngày. Phạm vi các đoạn này trải từ xã Kim Ngân, Trường Phú qua Tân Mỹ, Lệ Thủy đến Lệ Ninh, Cam Hồng và Ninh Châu. Đoạn KG4 vẫn còn khả năng tiếp nhận 173 kg/ngày.
Riêng đoạn sông Nhật Lệ được đánh giá, dài 17,6 km qua xã Quảng Ninh và phường Đồng Hới vẫn còn khả năng tiếp nhận đối với các thông số có giá trị tính toán trong cả hai kịch bản; riêng tổng nitơ là 1.820 kg/ngày.
Kết quả âm nói trên là sức chịu tải được tính theo mục tiêu chất lượng nước mức A, không đồng nghĩa toàn bộ ba con sông bị ô nhiễm ở mọi vị trí hoặc không thể tiếp nhận bất kỳ loại nước thải nào.
Với những thông số khác như tổng phốt pho, chất hữu cơ và chất rắn lơ lửng, các đoạn sông được công bố vẫn còn khả năng chịu tải.
Kiểm soát nguồn thải từ thượng nguồn
Báo cáo điều tra làm cơ sở cho quyết định ghi nhận 421 điểm xả thải trên bốn lưu vực, với tổng lưu lượng khoảng 31.605 m³/ngày. Lưu vực sông Gianh có nhiều điểm xả nhất, 233 điểm. Nhật Lệ có 87 điểm nhưng lưu lượng xả thải được thống kê lớn nhất, khoảng 25.533 m³/ngày.
Theo báo cáo, tổng nitơ trong nước sông chịu tác động từ nước thải sinh hoạt, chăn nuôi, sản xuất nông nghiệp và phân bón bị rửa trôi. Vào mùa cạn, lưu lượng dòng chảy giảm làm suy yếu khả năng pha loãng, tự làm sạch của nguồn nước.
Báo cáo đề xuất cắt giảm tải lượng tổng nitơ tại các đoạn đã vượt khả năng tiếp nhận để đáp ứng mục tiêu chất lượng nước.
UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì triển khai giải pháp phòng ngừa, kiểm soát nguồn thải và tham mưu kế hoạch quản lý chất lượng nước mặt.
Các địa phương có trách nhiệm kiểm tra, xử lý vi phạm về xả thải; ban quản lý khu kinh tế tỉnh kiểm soát hoạt động xả thải trong khu kinh tế, khu công nghiệp phù hợp với sức chịu tải đã công bố.